İmperiya xülyası: həm gülməlidir, həm də ağlamalı

Vətəndaşlar üçün yaxşı həyat səviyyəsi təmin etmək və qonşularla normal münasibətlər qurmaq daha yaxşdır, nəinki hər kəsi “dəhşətli hekayələr” ilə qorxutmaq

Yeni il şənliyindən sonra rusiyalı siyasətçilər və ekspertlər tez-tez spirtli içkinin gec keçən təsiri altında çoxlu açıqlamalar verirlər. Rusiya Dövlət Dumasının deputatı Anatoli Vassermanın sözlərini də bu kateqoriyaya aid etmək olar.

Vasserman yenə də rus millətçiləri arasında tapdanmış mövzu olan SSRİ-nin dirçəlişi mövzusunu qaldırdı. “SSRİ-nin dirçəlişi hələ bu ilin əvvəlində baş verə bilər”, - deyə o, “Mk.ru” ilə söhbətində bildirdi.

Onun fikrincə, imperiyalar, o cümlədən kontinental imperiyalar gec-tez süqutdan xilas olur. Düzdür, tarixdən heç bir misal çəkmədi, çünki belə faktlar yoxdur. Əslində, kontinental və digər imperiyalar dağıldı və kifayət qədər obyektiv səbəblərdən dirçəlmədi. Ancaq bu, Vassermanın Rusiyanın bir dəfədən çox dağılan və sonra daha da geniş miqyasda bərpa edilən belə bir imperiyanın klassik nümunəsi olduğunu iddia etməyə mane olmur. Baxmayaraq ki, bir daha təkrar edirəm, Rusiyanın tarixində belə hal olmayıb.

İndi də Vasserman hesab edir ki, SSRİ-nin dirçəlişi hələ 2025-ci ildə mümkündür. Baxmayaraq ki, o, əvvəllər başqa tarixləri açıqlayıb. Məsələn, 2020-ci ildə Vasserman koronavirus pandemiyasından sonra dünyanın dəyişəcəyini və SSRİ-nin yenidən birləşməsinin baş verəcəyini iddia etmişdi.

Artıq 2021-ci ildə o, Rusiyanın bütün keçmiş SSRİ respublikalarını yenidən bir ittifaqda birləşdirəcək qədər güclü olduğunu bəyan etdi: “Ümid edirəm ki, biz tezliklə bütün Rusiyanın birliyini qeyd edəcəyik. Doğma Odessadan Sankt-Peterburqa, Brest-Litovskdan Vladivostoka, Tallinndən Kuşkaya qədər”.

Lakin “dünyanın ikinci ən güclü ordusu” iki sutkaya Kiyevi ələ keçirə bilməyəndə və Rusiya vətəndaşları ölkənin birliyini qeyd etməkdənsə, yaxınlarının itkisinə yas tutanda bu arzular sərt reallıqla puç oldu.

Ümumiyyətlə, Vasserman qoca yaşında (bu il 73 yaşı tamam olacaq) Sovet İttifaqının dirçəlişi üçün arzularını bildirir, baxmayaraq ki, əvvəllər onun ərazisində separatçı rejimlərə xüsusi rəğbət bəsləyirdi. O, hətta bəyan edib ki, işğal olunmuş Azərbaycan torpaqlarında yaradılmış rejim “müstəqil dövlət”dir, çünki “Azərbaycanın Artsaxdakı hüquqları yalnız SSRİ-nin mövcudluğuna əsaslanır və onun dağılması ilə respublikanın hakimiyyətinin legitimliyi də dayanır”.

Baxmayaraq ki, onun məntiqinə görə, hər şey əksinə olmalı idi - SSRİ-nin dirçəlişinin tərəfdarı olduğu üçün, o zaman olduğu kimi, “bərpadan” sonra da Qarabağ Azərbaycanın tərkibində olmalıdır. Vassermanın başa düşmədiyi şeylərdən danışdığı dərhal aydın olur. Deyə bilərik ki, o, çoxlu mövzudan kənar danışır, müzakirə olunan məsələnin mahiyyətindən xəbərsiz olduğunu açıq nümayiş etdirir. Və buna artıq söz-söhbət deyilir.

SSRİ-nin dirçəlişini xəyal etmək, ittifaq dövlətinin tərkibində keçirdiyi gənclik illərinizi dərin həzinliklə xatırlamaq, onları parlaq fikirlər kimi ötürən absurd fikirləri səsləndirmək tamam başqa şeydir. Heraklit eyni çaya iki dəfə girməyin mümkün olmadığı fikrini də səsləndirmişdi. Rusiyanın MDB, Aİİ və KTMT çərçivəsində keçmiş imperiya gücünü qorumaq cəhdləri uğursuz oldu.

SSRİ-nin iqtisadi sistemi və bütün iqtisadiyyatı normal, azad və bazar iqtisadiyyatı ilə rəqabət aparmaq iqtidarında deyildi ki, bu da onun sosial-iqtisadi çöküşünü əvvəlcədən müəyyənləşdirdi - sistem öz resurslarını tükəndirdi. Vasserman və başqa xəyalpərəstlər dürüst olmaq istəyirlərsə, etiraf etməlidirlər ki, SSRİ-ni deyil, Rusiya imperiyasını dirçəltmək istəyirlər.

Bundan əlavə, belə bir fikir ətrafımızdakı bütün dünyanın rədd edilməsinə və yanlış anlaşılmasına səbəb olur. Eyni zamanda, yenə də məntiqi sual yaranır: əvvəllər işləməyən, hətta çoxsaylı itkilərə və iztirablara səbəb olan bir şeyi bərpa etmək nəyə görə lazımdır?

İmperiya xəyalları ilə yaşamaqdansa, dövlətinizi təchiz etmək, ölkənizdə yaxşı həyat səviyyəsini təmin etmək və qonşularınızla normal münasibətlər qurmaq daha yaxşdır, nəinki onları Marqarita Simonyanın dəhşətli hekayələri ilə qorxutmaq...