İnsan beyni pis xəbərləri niyə yaxşıdan daha çox yadda saxlayır?

İnsan psixologiyası və beyin fəaliyyəti əsrlərdir elm adamlarını maraqlandırır. Xüsusilə diqqət çəkən məqamlardan biri də insanların pis xəbərləri yaxşıdan daha yaxşı yadda saxlamasıdır.

Psixoloqlar bu halı “negativity bias” — yəni “mənfi meyl” adlandırır. Elm adamları bildirir ki, insan beyni təhlükə və mənfi məlumatları daha tez qəbul edir və uzun müddət yadda saxlayır. Bu, insanın qədim dövrlərdən gələn müdafiə mexanizmidir.

Çünki pis xəbər həyat üçün təhlükə siqnalı kimi qəbul olunurdu. Məsələn, təbiətdə təhlükəli bir heyvanın olması və ya qıtlıq xəbəri insanın həyatda qalması üçün önəmli idi. Bu səbəbdən beyində təhlükə siqnalları ön sırada yer alıb. Müasir dövrdə də bu meyl davam edir. Araşdırmalar göstərib ki, insanlar pis xəbərləri sosial şəbəkələrdə daha tez paylaşıb və müzakirə edirlər. Hətta xəbər saytlarında negativ başlıqlar daha çox oxunur. Psixoloji baxımdan, insan beyni müsbət xəbərlərə uyğunlaşır, amma mənfi xəbərlərdə həyəcanlanma səviyyəsi yüksəlir. Bu zaman orqanizmdə stress hormonu kortizol ifraz olunur.

Kortizolun artması isə beynin yaddaş hissəsini aktivləşdirir. Nəticədə, pis hadisə və ya xəbər uzun müddət şüurda qalır. Hətta insanlar yaxşı xatirələri xatırlayanda belə, pis anlar ilk olaraq yada düşür. Bəzi psixoloqlar bunun sosial mühitlə də əlaqəli olduğunu düşünür.

Cəmiyyətlərdə təhlükə xəbərdar etmə instinkti hələ də davam edir. Bu səbəbdən insanlar pis xəbərləri paylaşaraq ətrafını qorumağa çalışır. Maraqlıdır ki, optimist insanlar belə bəzən pis xəbərlər qarşısında daha tez reaksiya verir. Hazırda bəzi beyin tədqiqatçıları bu prosesin neyrobioloji səbəblərini araşdırır. Alimlər beynin “amigdala” adlı hissəsinin bu prosesdə əsas rol oynadığını bildirir. Amigdala təhlükə və qorxu siqnallarını qəbul edir və yaddaşda saxlayır. Nəticə etibarilə, insan beyni pis xəbərləri instinktiv şəkildə prioritetə çevirir.

AzPost.az

Paylaş