İnsan fenomeninin təhlili üçün platforma yaradılıb

Seçenov Universitetinin Fərdi Onkologiya İnstitutunun mütəxəssisləri Çindən və digər ölkələrdən olan həmkarları ilə birlikdə “İnsan fenomeni” layihəsi üçün platforma üzərində işi başa çatdırıblar.

“Cebheinfo.az” “Scientific Russia” portalına istinadən xəbər verir ki, o, klinik, genetik və fenotipik xüsusiyyətləri vahid sistemdə birləşdirərək xəstələrin müayinəsi məlumatlarının hərtərəfli təhlili üçün istifadə olunacaq.

Bu, tədqiqatçılara xəstəliyin inkişafına təsir edən nümunələri müəyyən etməyə və yeni müalicə strategiyaları hazırlamağa imkan verəcək.

“Platformada işin başa çatdırılması fərdiləşdirilmiş tibbin inkişafında mühüm addımdır. İndi alimlər böyük həcmdə məlumatları təhlil etməyə və diaqnostika və terapiyaya fərdi yanaşmalar tapmağa imkan verəcək alətə sahibdirlər. Növbəti mühüm mərhələ platformaya yeni imkanlar əlavə edən fenomik biobankın yaradılması olacaq”, - Fərdi Onkologiya İnstitutunun direktoru Marina Sekaçeva qeyd edib.

Fenom insanın xarici görünüşü və davranışından tutmuş daxili orqanların fəaliyyətinə və orqanizmdə kimyəvi proseslərə qədər ölçülə bilən xüsusiyyətlərinin məcmusudur. Bu xüsusiyyətlər genlərin, mikrobiomun, qidalanmanın, ekologiyanın və digər amillərin təsiri altında formalaşır. Fenomun öyrənilməsi erkən diaqnoz, fərdi terapiya və xroniki xəstəliklərin qarşısının alınması üçün vacibdir.

Son bir il ərzində layihə iştirakçıları, o cümlədən Seçenov Universitetinin mütəxəssisləri platformanın strukturunu və funksionallığını inkişaf etdirirlər. İndi o, depersonallaşdırılmış xəstə məlumatlarını yükləmək üçün istifadə edilə bilər: kompüter tomoqrafiyasının nəticələri, metabolomik analizlər və digər klinik müayinələr. Bu məlumatlar həm fərdi tədqiqatlarda, həm də digər məlumat dəstləri ilə birləşdirilərək inteqrasiya olunmuş layihələrdə istifadə oluna bilər.

Platformanın alətlərinə Milli Tibbi Tədqiqatlar Mərkəzinin “Rəqəmsal Biodizayn və Fərdi Səhiyyə” üzrə işinin bir hissəsi kimi Fərdi Onkologiya İnstitutu tərəfindən yaradılmış sistemlər, o cümlədən laboratoriya parametrlərini, genomu, KT nəticələrini və digər məlumatları təhlil etmək üçün “Oncopro” və digər riyazi modellər daxildir. Bu texnologiyalar xəstəliyin biomarkerlərinin axtarışında və ən effektiv müalicə rejimlərinin seçilməsində kömək edəcək.

Hazırda Fərdi Onkologiya İnstitutunun mütəxəssisləri çinli həmkarları ilə birlikdə fenomik biobankın yaradılması üzərində işləyirlər. O, sorğunun nəticələrini insanın fiziki və davranış xüsusiyyətlərinə dair təfərrüatlı məlumatlar ilə birləşdirəcək, tədqiqatçılara genetika, ətraf mühit və həyat tərzinin sağlamlığa təsirini təhlil etməyə imkan verəcək.

İnsan fenomeni genlər, ətraf mühit və fenotiplər arasındakı əlaqəni öyrənmək üçün 2017-ci ildə Fudan Universitetinin başlatdığı genişmiqyaslı beynəlxalq layihədir. 2023-cü ildə Seçenov Universitetinin Fərdi Onkologiya İnstitutunun mütəxəssisləri ona qoşuldu. Layihə öz əhatə dairəsinə görə ən mühüm beynəlxalq elmi təşəbbüslərdən biri olan İnsan Genomu Layihəsi ilə müqayisə edilə bilər. İlk praktik nəticələrin yaxın üç il ərzində görünəcək.

Xəzər
“Cebheinfo.az”