İnsan genomunda “ruhlar” kəşf edildi..?

…“Ruhlar nəsli” paranormal səslənən bir termindir. Lakin əslində elmdə istifadə olunur, çünki genetika bu yaxınlarda insan təkamülünün tamamilə yeni bir aspektini kəşf edib. SİA-nın məlumatına görə, Livescience.com, ruhlar nəslinin nə olduğunu və niyə alimlərin marağını cəlb etdiyini izah edib.

Paleontologiyada ruhlar nəsilləri heç bir fosil qoymayan, lakin izləri insanlar və digər primatlar da daxil olmaqla bir çox canlının genomunda tapıla bilən nəsli kəsilmiş növlərdir. Ümumiyyətlə heyvanlarda ruhlar nəsilləri ən çox təsadüfən kəşf edilir.

Məsələn, Stokholm Universitetinin təkamülçü genetikləri donmuş Buz dövrü fosillərindən çıxarılan qədim DNT-ni öyrənirdilər. Onlar mamontları öyrənmək istədilər, lakin nəticədə yalnız genetik xüsusiyyətlərlə müəyyən edilən bir sıra qədim populyasiyalar tapdılar.

Ruhlar nəsilləri göstərir ki, genetik müxtəliflik (populyasiya daxilində irsi xüsusiyyətlərin genişliyi) son buz dövründə bu günə nisbətən daha yüksək idi.

Ən azından, bu nəticəyə Arktika heyvanlarından gəlmək olar - demək olar ki, hamısı keçmişdə daha çox müxtəlifliyə malik olublar.

Lakin xəyalət nəsilləri kəşflərini təsadüfə buraxmaq üçün çox vacibdir. İnsan təkamülünün bu "ruhları" elm adamları üçün xüsusilə maraqlıdır, çünki onlar əvvəllər düşünüləndən daha mürəkkəb bir insan inkişaf tarixini ortaya qoyurlar.

Nəsli kəsilmiş əcdadlarımızın genləri milyonlarla illik insan təkamülünün öyrənilməsində mahiyyət etibarilə inqilab yaratmışdır.

Əvvəllər əksər elm adamları insan təkamülünün yaxşı öyrənilmiş mərhələlərdən sabit bir templə irəlilədiyinə və təxminən 300.000 il əvvəl Afrikada Homo sapiensin ortaya çıxması ilə nəticələndiyinə inanırdılar.

Məhdud növlərarası çoxalmaya baxmayaraq, onlar tədricən bütün digər insan formalarını əvəz etdilər.

Lakin, son 20 ildə aparılan genetik analizlər bir neçə xəyalət nəslinin izlərini - həm canlı insanların genomlarında, həm də fosillərdən çıxarılan qədim DNT-də aşkar etmişdir.

Bu nəsillər yüzlərlə, bəlkə də hətta milyonlarla il mövcud olan, lakin heç bir fiziki iz qoymayan arxaik qrupların qalıqlarıdır.

Bu cür kəşflər sayəsində insan təkamülü ağacı böyüdü və daha az aydınlaşdı - və bu günə qədər böyüməyə davam edir. Lakin indi, əgər bir artefakt və ya fosildəki DNT xəyal nəsli ilə uyğun gəlirsə, rəsmi olaraq xəyali olmağı dayandırır.

Bu, paleontoloqlar üçün vacib bir tədqiqat sahəsidir, çünki təkamül anlayışımızdakı boşluqları doldurmağa kömək edir. Lakin paleoantropologiya üçün xüsusi maraq doğuran şey, yalnız genlərindən bilinən sözdə "super-arxaik" hominin qrupudur.

Onların xəyal nəsli təxminən 1,8-2 milyon il əvvəl müasir insanların, Neandertalların və Denisovanların ailə ağacından ayrılmışdır.

Təxminən Homo erectus-un Afrikada dominant növə çevrildiyi vaxtla eyni vaxtda.

Alimlər bu super-arxaik nəslin mövcudluğunu Neandertalların, Denisovanların və Homo sapiens-in genomlarındakı izlər sayəsində kəşf etdilər, lakin növlərarası çoxalma mənzərəni çətinləşdirir.

Bu, üç növün son ortaq əcdadını tapmağı çətinləşdirir. Denisovanların bu sirli homininlərlə ən azı iki dəfə qarşılaşdığına dair genetik dəlillər mövcuddur ki, bu da onların genomunda "ruh genləri"nin nisbətən yüksək faizinin olmasını izah edir.

Nazlı Almuradova