İnsan ömrünü uzatmaq mümkündürmü? 500 il yaşayan köpəkbalığının DNT ardıcıllığı ortaya çıxdı

Qrenlandiya köpəkbalığının uzun ömür sürməsinin sirri alimlərin apardığı araşdırmalarla açılıb. Araşdırmalara görə, bu kəşf köpəkbalığının uzun ömür sürməsini təmin edən genetik mexanizmləri üzə çıxararaq, insan ömrünü uzatmaq üçün yeni araşdırmalara yol aça bilər.

Gununsesi.info xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, Qrenlandiya köpəkbalığı ən uzunömürlü onurğalı heyvan kimi tanınır və araşdırmalar onun genomunun 92 faizinin uğurla çıxarıldığını göstərir. Bu nisbət, bu günə qədər köpək balıqları arasında həll edilən ən böyük genetik məlumat dəsti kimi seçilir.

İnsan genomundan iki dəfə böyük olan Qrenlandiya köpəkbalığının genomunda təxminən 6,5 milyard DNT tikinti bloku var. Bu, balığın genetik quruluşunun nə qədər mürəkkəb olduğunu göstərir.

Bochum Ruhr Universitetindən Arne Sahm bildirir ki, bu tapıntı elmi ictimaiyyətdə gözlənilməz bir inkişafdır. Tədqiqatçılar bu köpəkbalığının uzun ömür sürməsinə imkan verən mexanizmləri başa düşmək üçün bu genetik məlumatları araşdırırlar.

Tədqiqatda diqqət çəkən digər bir tapıntı isə Qrenlandiya köpəkbalığının genetik quruluşunda tapılan “atlanan genlər” olub.

Jumping genlər DNT hissələrinin hərəkət etməsinə səbəb ola bilər, bu da normal genetik fəaliyyəti poza bilər. Bu cür genetik anormallıqlar inkişaf pozğunluqları və xəstəliklərin mənbəyi ola bilər. Lakin Qrenlandiya köpəkbalığının uzun ömür sürməsi onun bu tullanan genlərin təsirlərinə necə dözdüyünü anlamaq üçün vacib bir ipucu təqdim edir.

Elm adamları bunun bu köpəkbalığının tullanan genlərin zərərli təsirlərini azaltmaq üçün yaratdığı xüsusi DNT təmir mexanizmləri sayəsində mümkün olduğunu düşünürlər.

Qrenlandiya köpəkbalığının uzun ömrünü izah edə biləcək başqa bir tapıntı isə xüsusi DNT təmir mexanizmlərinə sahib olmasıdır. Araşdırma bu balıqda DNT təmirində iştirak edən 81 spesifik gen müəyyən edib.

Bu genlər sıçrayan genlərin çoxalmasının qarşısını almaq üçün özlərini təqlid edərək özlərini sürətlə kopyalaya bilirlər. Beləliklə, zərərli genetik pozğunluqlar zərərsizləşdirilir və köpəkbalığının uzun illər sağlam yaşamasına şərait yaradılır. Bu mexanizm bu növün sağlam və uzun ömür sürməsini mümkün edir.

Alimlər Qrenlandiya köpəkbalığının genetik sirrini həll etməklə insanların ömrünü uzatmaq və qocalmanı yavaşlatmaq üçün oxşar genetik üsullar inkişaf etdirməyi hədəfləyirlər.

Köpəkbalığı DNT təmir mexanizmlərinin insanların qocalma prosesinə necə təsir edə biləcəyini başa düşmək, gen mühəndisliyi və biotexnologiya sahələrində əhəmiyyətli irəliləyişlərə səbəb ola bilər. Bu cür araşdırmalar daha uzun və sağlam həyat üçün yeni müalicə üsullarının ortaya çıxmasına yol aça bilər.

Araşdırmanın aparıcı müəllifi Arne Sahm bildirir ki, bu tapıntılar təkcə Qrenlandiya köpəkbalığının ömrünü izah etmir, həm də insanların genetik quruluşu haqqında yeni perspektivlər açır.

Sahm dedi ki, əgər bu genetik təmir mexanizmləri gələcəkdə insanlar üçün tətbiq olunarsa, bu, ömrün uzadılması istiqamətində inqilabi bir addım ola bilər. 

Orxan Saffari

Gununsesi.info