İnsan orqanlarının 3D printerlə çap olunması gələcəkdə transplantasiyanı necə dəyişdirəcək? HƏKİM DANIŞDI

"Son illərdə 3D bioprintinq sahəsində əldə edilən irəliləyişlər gələcəkdə orqan transplantasiyasına tamamilə yeni bir yanaşma gətirəcək. Hazırda biz transplantasiya üçün ən böyük problemin donor çatışmazlığı olduğunu bilirik. Minlərlə xəstə illərlə gözləmə siyahısında qalır və çox vaxt uyğun donor tapılmadan həyatını itirir". Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında infeksionist, ailə həkimi Fidan Həsənli deyib.

Onun sözlərinə görə, 3D printerlə insan orqanlarının çap olunması bu böhranı aradan qaldırmaq potensialına malikdir: "Ən mühüm üstünlüklərdən biri ondadır ki, bu texnologiya xəstənin öz hüceyrələrindən istifadə etməklə orqan hazırlamağa imkan verir. Bu isə immun sisteminin rəddetmə riskini minimuma endirir. Hazırkı ənənəvi transplantasiyada donor orqanı qəbul edən şəxsin orqanizmi çox vaxt yad toxumaya qarşı mübarizə aparır və xəstə ömür boyu immunosupressiv dərmanlardan istifadə etməyə məcbur olur. 3D çap olunmuş orqanlarda isə belə bir riskin olmaması həm xəstənin həyat keyfiyyətini yüksəldəcək, həm də tibbi xərcləri azaldacaq.

Digər tərəfdən, 3D bioprintinq bizə fərdiləşdirilmiş tibbin ən yüksək səviyyəsini təmin edir. Çap olunacaq orqan tam olaraq xəstənin bədən quruluşuna, anatomik xüsusiyyətlərinə uyğun hazırlanacaq. Bu da əməliyyat prosesini asanlaşdıracaq və orqanın daha sürətli uyğunlaşmasına kömək edəcək.

Texnologiyanın başqa bir üstünlüyü isə tibbi tədqiqatlarda özünü göstərir. Məsələn, laboratoriya şəraitində çap olunmuş orqan modelləri dərmanların təhlükəsizliyini və təsirini sınamaq üçün istifadə oluna bilər. Bu, həm yeni dərmanların inkişaf prosesini sürətləndirəcək, həm də heyvanlar üzərində sınaqların azalmasına səbəb olacaq.

Əlbəttə ki, bu sahədə hələ bir çox texniki və etik problemlər qalır. Böyrək və qaraciyər kimi mürəkkəb orqanların tam funksional şəkildə çap olunması hələ də ciddi elmi çağırışdır. Bundan başqa, belə texnologiyanın geniş istifadəsi üçün hüquqi, dini və etik çərçivələrin də formalaşdırılması vacibdir.

Ümumilikdə isə, tibbin gələcəyi üçün proqnoz budur ki, yaxın onilliklərdə 3D printerlə hazırlanmış toxumalar və hətta tam orqanlar klinik praktikada real həllə çevriləcək. Bu isə transplantologiyada inqilabi dəyişiklik yaradaraq donor çatışmazlığı problemini aradan qaldıracaq və xəstələrə daha uzun, sağlam ömür bəxş edəcək".