İnsanların “istədiklərini edə bildiyi” Prospera şəhəri... Azərbaycanda sınaq şəhəri olsa, nələr dəyişər?

Mərkəzi Amerikanın Honduras sahillərində yerləşən Puerto-Kortes şəhəri, həm də Prospera adı ilə tanınır. 2017-ci ildə Erik Brimen tərəfindən təsis edilən Prospera, Hondurasdakı Məşğulluq və İqtisadi İnkişaf Zonası (ZEDEs) çərçivəsində fəaliyyət göstərir. Bu status şəhərə müəyyən muxtariyyət və iqtisadi azadlıq imkanı verir, lakin hüquqi baxımdan Honduras hökumətinə tabe qalır.

"Prospera" sakinlərinə bəzi yerli qanunlardan azad olma imkanı təqdim edir. Burada şirkət açmaq, vergi və bizneslə bağlı qərarlar qəbul etmək daha çevik şəkildə həyata keçirilir. Şəhər həmçinin tam libertarian cəmiyyət modelini praktikada sınamaq məqsədilə yaradılıb. Bu modeldə məqsəd, iqtisadi təşəbbüs və sərbəst bazar prinsiplərini bir şəhər səviyyəsində sınaqdan keçirməkdir. Sakinlər arasında sosial müqavilə sistemi formalaşdırılır və bu sistem, şəhərin gündəlik fəaliyyətini tənzimləyir.

Əgər Azərbaycanda belə bir şəhər yaradılarsa, bir neçə aspekt maraq doğurardı: İqtisadi təşəbbüsün təşviqi - sərbəst vergi və biznes qaydaları yeni sahibkarları cəlb edə bilər, startaplar və texnoloji layihələr üçün əlverişli mühit yaranardı. Əməliyyatların sürəti - biznes açmaq və icra etmək üçün tələb olunan prosedurlar azalardı, bu da investisiya mühitinin dinamikliyini artırardı. Sosial və iqtisadi müxtəliflik - şəhərdə fəaliyyət göstərən və yaşayanlar müxtəlif gəlir səviyyələrindən gələ bilər, lakin mühit əsasən yüksək təşəbbüskar potensiala malik şəxslərə cəlbedici olardı.

Hazırda Azərbaycanda iqtisadi azadlıq artmaqdadır, lakin qaydalar hələ də bəzi sahələrdə məhdudiyyət yaradır. Prosperanın modeli isə iqtisadi sərbəstliyin necə təşkil oluna biləcəyinə dair nümunə təqdim edir.

Prospera sınaq şəhəri olaraq göstərir ki, sərbəst iqtisadi zonalar innovasiya və təşəbbüsü stimullaşdırmaq üçün imkan yarada bilər. Bu yanaşma həm Honduras, həm də digər ölkələr üçün öyrənilə biləcək təcrübədir. Azərbaycanda belə bir təcrübənin tətbiqi isə yerli şəraitə uyğun tənzimləmələr və planlaşdırma tələb edər.

Leyla Mirzə, Bizimyol.info