Icma.az
close
up
RU
İqtisadi inkişafda əhəmiyyətli ləngimə: “Bu, faktiki olaraq, o deməkdir ki...”

İqtisadi inkişafda əhəmiyyətli ləngimə: “Bu, faktiki olaraq, o deməkdir ki...”

Ayna portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

Qeyri-karbohidrogen sahəsinə sərmayələr arzuolunandan çox uzaqdır

Bu il iqtisadi artımda əhəmiyyətli ləngimə müşahidə olunub ki, bu da Azərbaycanın əsas ixrac resursunun qiymətlərinin düşməsi ilə bağlıdır. Neft və qaz respublikanın əsas makroiqtisadi göstəricilərinə təsir edərək valyuta gəlirlərinin əsas mənbəyi olaraq qalır.

Statistikaya görə, bu ilin yanvar-aprel aylarında neftin qiymətinin aşağı düşməsi şəraitində ümumi daxili məhsul ötən ilin müvafiq ayları ilə müqayisədə cüzi - 0,9 faiz artaraq, 39 milyard 305,8 milyon manat təşkil edib. Bunun fonunda neft-qaz sənayesində mənfi dinamika qeydə alınır. Rəsmi məlumatlara görə, neft və qazda ümumi daxili məhsul (ÜDM) 3,5 faiz azalıb. İqtisadiyyatın qeyri-karbohidrogen seqmentində iqtisadi sürətlənmə isə 3,3 faiz təşkil edib.

Sabiq maliyyə naziri, iqtisad elmləri doktoru, professor Fikrət Yusifov AYNA.AZ-a açıqlamasında deyib ki, iqtisadiyyatda mövcud vəziyyət ötən illərin uğurlarını unutmadan onun gələcəyi haqqında düşünmək üçün əsasdır: “İqtisadi artımın ləngiməsi neft-qaz sektorundakı vəziyyətlə bağlıdır ki, bu da qlobal karbohidrogen birjalarının davranışının gözlənilməzliyi ilə xarakterizə olunur, qeyri-neft sektorunun inkişaf sürətini artırmaq lazımdır. Bu gün biz sektorlar arasında ciddi fərq görürük – söhbət inkişaf tempindən və dövlət xəzinədarlığı gəlirlərinin formalaşmasında iştirakdan gedir. Ona görə də tarazlığa nail olmaq zərurəti ön plana çıxır. Bu vəzifə təkcə kompleks və radikal tədbirlərin deyil, həm də böyük investisiyaların üzərinə düşür”.

Ekspertin fikrincə, bu ilin hesabat aylarında ÜDM-in artım tempinin azalmasına məhz kapital qoyuluşunun azalması təsir edib. Belə ki, yanvar-aprel aylarında respublikanın əsas kapitalına investisiyalar 5 milyard 69,3 milyon manatdan çox olmayıb ki, bu da ötən ilin müvafiq ayları ilə müqayisədə 4,6 faiz azdır. Bu mənzərə ötən ilin dörd ayında ötən illə müqayisədə investisiyaların 11,8 faiz artmasına baxmayaraq yaranıb.

Alim ölkə iqtisadiyyatının qeyri-neft sektoruna maliyyə inyeksiyalarının azalmasından təəssüflənir: “Qeyri-karbohidrogen sektorlarına investisiyalar arzuolunan dərəcədən çox uzaqdır. Bu il 5,3 faiz səviyyəsində müəyyən artım müşahidə etsək də, ötən il dinamika daha yaxşı olub, maliyyə investisiyaları 15,2 faiz artıb. Nəticədə müsbət dinamikaya baxmayaraq, artım templərində 3 dəfə azalma qeydə alınıb”.

Yusifov karbohidrogenlərdən asılı olmayan sektorlara yerli və xarici kapital qoyuluşlarını artırmağa çağırır: “Biz başa düşməliyik ki, sərmayələr iqtisadi artıma nail olmağın əsas mənbəyidir. İstənilən ölkənin köklü və uğurlu iqtisadi yenidən qurulması üçün hökumətin həyata keçirdiyi iqtisadi siyasət yerli və xarici kapital təminatçıları üçün əlverişli investisiya mühiti ilə müşayiət olunmalıdır. Buna çoxlu misallar gətirmək olar. İnvestisiyaların təsirinin canlı nümunəsi Çin iqtisadiyyatıdır. Bu ölkədəki şərait o qədər yaxşı idi ki, investorların çox düşünməsinə də ehtiyac yaranmadı”.

Maliyyə sərmayələrinin həyatverici gücünün başqa bir nümunəsi də qapılarını dünyanın hər yerindən kredit və maliyyə qurumlarına açmış və bununla da investorlar üçün effektiv platformaya çevrilmiş Sinqapurdur. Bu ölkə hazırda 530 milyard dollar dəyərində ümumi daxili məhsul istehsal edir, ixracı isə 500 milyard dollara yaxınlaşıb.

Ərazisi Bakının Qaradağ rayonunun ərazisinin yarısı olan Sinqapur bu gün 530 milyard dollarlıq ümumi daxili məhsul istehsal edir. Bu kiçik ölkənin ixrac həcmi 500 milyard dollara yaxınlaşır. Bu misalları müşahidə edən professor deyir ki, ölkəmiz də cəlb etdiyi kapitalı artırmalıdır. Üstəlik, bunun üçün bütün imkanlara malikdir.

Öz növbəsində, keçmiş maliyyə naziri, iqtisadçı alim Saleh Məmmədov AYNA.AZ-a şərhində respublikada iqtisadi artımın həddən artıq aşağı olduğunu söyləyib: “0,9 faizlik rəqəmi iqtisadiyyatda faktiki olaraq heç bir sürətlənmə olmaması deməkdir. Əsas kapitalın ölkənin ÜDM-də payı bu ilin yanvar-aprel aylarında ölkə tarixində ən aşağı səviyyəyə düşüb və cəmi 10 faiz təşkil edib. Nəticədə iqtisadi artımın əsas göstəricisi - yeni yaradılmış iş yerlərinin sayı 2019-cu illə müqayisədə yarıdan çox azalıb”.

Müsahibimizin sözlərinə görə, 2014-cü ildən bəri yerli məşğulluq bazarında iş yerlərinin artım dinamikası hər gün aşağı düşür: “Amma bu, iqtisadiyyatın sürətlənməsinə təsir edən ən mühüm amildir. 2025-ci ilin ilk dörd ayında Azərbaycan iqtisadiyyatı ÜDM-in zəif artımı - planlaşdırılandan üç dəfə az, əsas kapitala investisiyaların əhəmiyyətli dərəcədə azalması və büdcənin zəif icrası ilə xarakterizə olunur”.

“Eyni zamanda, ÜDM-in artımının faktiki dayanması (ildə 0,9%) vergi daxilolmalarının dəfələrlə artması ilə üst-üstə düşür. Bu, son 4-5 ilin real mənzərəsidir. Adətən dünya praktikasında ÜDM-in vergi yığımından daha sürətli artım tendensiyası var, amma bizdə hər şey başqa cürdür. Vergi yığımında üstünlük təşkil edən artım nümunəyə çevrilib. Bəs, bu, necə mümkündür? Axı, artan dövlət rüsumlarını ödəmək üçün müəssisələrin daha çox istehsal etməsi, mənfəətinin artması lazımdır. Bu vəziyyət iqtisadiyyatda vəsait kəsirinə, investisiya çatışmazlığına gətirib çıxarır, maliyyə resursları xəzinəyə daxil olur, passiv profisit formalaşır”, - deyə Məmmədov vurğulayıb.

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:158
embedMənbə:https://ayna.az
archiveBu xəbər 27 İyun 2025 15:14 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see313

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see302

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see289

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see283

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see279

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see269

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see251

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see248

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see245

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see241

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see240

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see238

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see234

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see227

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see226

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see221

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see202

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see197

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see193

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see178
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri