İran neftini sata bilmir: Dənizdə milyonlarla barel yığılır

İran alıcı tapmaqda çətinlik çəkdiyi üçün ölkənin xam neft ehtiyatları dənizdə toplanmağa davam edir. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, "Bloomberg" agentliyinin məlumatına görə, Tehran Vaşinqtonun müəyyən etdiyi 60 günlük müddət başa çatana qədər neft satışını sürətləndirməyə çalışır.

"Kpler" analitik şirkətinin məlumatına əsasən, 20 milyondan çox barel İran xam nefti Asiya sularında ən azı yeddi gündür hərəkətsiz vəziyyətdə qalır. Bu göstərici əvvəlki həftə ilə müqayisədə təxminən 18 faiz artıb.

Analitiklərin hesablamalarına görə, hazırda dənizdə – daşınma və ya gözləmə mərhələsində – ümumilikdə 58–68 milyon barel İran nefti mövcuddur. Bu yüklərin 90 faizdən çoxunun son təyinat məntəqəsi hələ müəyyən edilməyib.

Neft daşıyan tankerlərin əksəriyyəti Fars körfəzi, Hind okeanı və Sinqapur yaxınlığındakı Malakka boğazı ətrafında yerləşir. Gəmilərin sənədlərində çox vaxt "for orders" ("sifariş gözləyir") statusu göstərilir və ya növbəti liman kimi Sinqapur qeyd olunur. Bu, yükün gəmidən gəmiyə köçürülə biləcəyini göstərir.

"Bloomberg" yazır ki, Tehran yaxın zamanda bu nefti sata bilməsə, ölkə mühüm gəlir mənbəyini itirə və bu vəziyyət ABŞ ilə aparılan danışıqlarda onun mövqeyini zəiflədə bilər. Məlumata görə, İranın yeni alıcılar tapmaq üçün avqustun ortalarınadək vaxtı var.

İran neftinin əsas alıcılarından biri hesab olunan Çində müstəqil neft emalı zavodlarında tələbat zəifləyib. Onların istehsal gücündən istifadə səviyyəsi son doqquz ilin ən aşağı həddinə enib.

Çinin dövlət neft emalı şirkətləri də mümkün maliyyə və sanksiya risklərinə görə hələlik İran neftinin alışından çəkinirlər.

İranın qarşılaşdığı çətinliklər bununla məhdudlaşmır. Avropa İttifaqı və Böyük Britaniyanın sanksiyaları qüvvədə qalır ki, bu da neft daşımalarının sığortalanmasını çətinləşdirir. Bundan əlavə, bəzi limanlar İranın istifadə etdiyi və "kölgə donanması" kimi tanınan tankerləri qəbul etmək istəmir.

ABŞ maliyyə naziri Skott Bessentin sözlərinə görə, hazırda Çindən başqa demək olar ki, heç bir ölkə İran nefti almır və bu səbəbdən Tehran məhsulu endirimli qiymətlərlə satmağa məcbur qalır.

"Kpler"in məlumatına görə, iyun ayında Çinin İrandan xam neft idxalı əvvəlki ayla müqayisədə iki dəfədən çox azalaraq gündəlik təxminən 654 min barelə düşüb.

Eyni zamanda, "Kpler" və "Vortexa" şirkətlərinin məlumatına əsasən, son bir həftə ərzində İran nefti daşıyan ən azı bir tanker artıq Çində yükünü boşaldıb.

Məlumata görə, Hindistan da hələlik İran neftinin idxalını bərpa etmək öhdəliyi götürməyib. Ölkənin dövlət neft emalı müəssisələri avqustun sonunadək kifayət qədər ehtiyat topladıqları və ABŞ-dan ödəniş mexanizmləri ilə bağlı dəqiq izahat gözlədikləri üçün alışlara başlamırlar.

Ekspertlər hesab edirlər ki, Tehran daha böyük endirimlər təklif edərsə, Asiya bazarında İran neftinə maraq qısa müddətdə arta bilər.

Aydın