Icma.az
close
up
RU
İranda proseslər nəzarətdən çıxdı: Rejim dəyişir yoxsa, islahat başlayır? ŞƏRH

İranda proseslər nəzarətdən çıxdı: Rejim dəyişir yoxsa, islahat başlayır? ŞƏRH

Icma.az bildirir, Turkstan.az saytına əsaslanaraq.

Son günlərdə beynəlxalq mediada yayılan məlumatlara görə, Amerika Birləşmiş Ştatları və İsrail qüvvələri ilə İran arasında hərbi əməliyyatlar genişmiqyaslı müharibə mərhələsinə keçib.

ABŞ və İsrailin koordinasiyalı zərbələri nəticəsində İran ərazisində bir sıra strateji obyektlər hədəfə alınıb. Məlumatlarda İranın ali dini lideri Əli Xameneinin öldürüldüyü iddiası da yer alır ki, bu da qarşıdurmanı daha da kəskinləşdirib.

Münaqişə yalnız İran və İsrail arasında məhdudlaşmır. İranın cavab hücumları çərçivəsində raket və pilotsuz uçuş aparatları ilə İsrail ərazisi, eləcə də ABŞ qüvvələrinin yerləşdiyi Körfəz bölgəsindəki obyektlərin hədəfə alındığı bildirilir. Bu isə qarşıdurmanın regional miqyas aldığını göstərir.

Bölgədə hərbi və diplomatik gərginlik artmaqda davam edir. Körfəz ölkələri münaqişəyə cəlb olunma riskini qiymətləndirir, humanitar və iqtisadi təzyiqlər güclənir. Analitiklər xəbərdarlıq edirlər ki, hadisələrin bu istiqamətdə inkişafı münaqişənin həm regional, həm də qlobal təhlükəsizlik üçün ciddi nəticələr doğurmasına səbəb ola bilər.

Maraqlıdır görəsən, İranda bundan sonra vəziyyət necə inkişaf edəcək? Mövcud hakimiyyət davam edəcək, yoxsa ölkədə rejim dəyişikliyi baş verə bilər?

Turkustan.az bu suallarla politoloq Zaur İbrahimliyə müraciət etdi.

Zaur İbrahimli

Bu suala birmənalı cavab vermək çətindir. Lakin qəti şəkildə demək olar ki, hazırda ABŞ və İsrailin uzunmüddətli strateji məqsədlərindən biri İranda rejim dəyişikliyinə nail olmaqdır. Bunun hansı vasitələrlə həyata keçirilə biləcəyi isə bir neçə mümkün ssenari ilə izah olunur. İlk mərhələdə əsas hədəf İranın hərbi və müdafiə potensialının maksimum dərəcədə zəiflədilməsidir. Xüsusilə hücum proqramının əsasını təşkil edən zavodların, hərbi obyektlərin və tədqiqat mərkəzlərinin sıradan çıxarılması prioritet sayılır.

İlkin zərbələr zamanı İranın hava hücumundan müdafiə sisteminin əhəmiyyətli hissəsinin zərərsizləşdirildiyi və ölkə ərazisinin müxtəlif nöqtələrinin bombardman edildiyi müşahidə olunur. Ehtimal etmək olar ki, qarşıdakı həftələrdə İranın hərbi potensialına daha sarsıdıcı zərbələr endirilməsi davam etdiriləcək. Bununla yanaşı, idarəetmə mərkəzlərinin və hökumət strukturlarının hədəfə alınması da strategiyanın tərkib hissəsi kimi görünür. Məqsəd yalnız hərbi gücü zəiflətmək deyil, həm də mərkəzi idarəetmə mexanizmini iflic vəziyyətinə salmaqdır. Açıq mənbələrdə yayılan məlumatların təhlili göstərir ki, strategiyanın əsas xətti mərkəzi idarəetmənin sıradan çıxarılması və bunun ardınca daxildə kütləvi etirazların təşviq edilməsidir.

Alternativ və daha arzuolunan variant kimi isə İran rəhbərliyinin danışıqlara başlaması və mərhələli şəkildə kapitulyasiya prosesinə getməsi göstərilir. Bu ssenari Qərb üçün daha az riskli hesab olunur. Lakin bu baş verməzsə, ikinci ssenari – daxili etirazlar və mərkəzi hakimiyyətin idarəetməni itirməsi ehtimalı gündəmə gələ bilər.

Belə bir vəziyyətdə etnik zəmində silahlı qarşıdurmaların başlanması riski də mövcuddur. Ayrı-ayrı regionlarda silahlı qrupların nəzarəti ələ keçirməsi, dövlət strukturlarının fəaliyyətinin dayandırılması kimi proseslər ölkənin parçalanmasına gətirib çıxara bilər. Bu halda Liviya və ya Suriya tipli ssenarilərin reallaşması istisna edilmir. Digər bir ehtimal isə İranın uzunmüddətli müqavimət göstərmək imkanını qoruyub saxlamasıdır. Əgər Tehran aylarla davamlı müqavimət göstərə bilsə, regional və qlobal dinamika dəyişə bilər.

ABŞ siyasətinə qarşı mövqe tutan ölkələrin, xüsusilə Çinin İrana daha ciddi dəstək verməsi mümkündür. Uzunmüddətli qarşıdurma həm də ABŞ və İsrailin daxili siyasi gündəminə təsirsiz ötüşməyə bilər. Hazırkı mərhələdə İran mərkəzi hakimiyyəti müəyyən dayanıqlıq nümayiş etdirir. Raket zərbələri ilə cavab verilməsi, hərbi idarəetmənin qorunması və genişmiqyaslı kütləvi etirazların müşahidə olunmaması bunu göstərir. Lakin bu dayanıqlığın nə qədər davamlı olacağı açıq sual olaraq qalır.

Taktiki baxımdan ABŞ və İsrail üçün əsas hədəf İranın hərbi potensialını maksimum dərəcədə zəiflətmək və onu sıfıra yaxın vəziyyətə salmaqdır. Siyasi məqsədlərə tam nail olunmasa belə, hərbi hədəflərə fokuslanma davam edəcək. Qarşıdakı həftələr həlledici ola bilər. Əgər İran 7–10 gün ərzində öz hərbi potensialını qoruyub saxlaya bilsə, proses tamamilə yeni mərhələyə keçə və regional balans dəyişə bilər.

Aytən Yaşar/ Turkustan.az

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:252
embedMənbə:https://www.turkustan.az
archiveBu xəbər 02 Mart 2026 21:53 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see324

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see324

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see320

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see316

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see299

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see297

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see283

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see279

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see274

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see273

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see270

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see268

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see261

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see258

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see258

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see246

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see242

Qan qrupu immunitetə nə dərəcədə təsir edir?

20 Noyabr 2026 13:53see241

Qazax şəhərində beşinci İdman Festivalının açılış mərasimi keçirilib FOTO

20 Noyabr 2026 21:35see225

3 Tesla MRT SAF Hospitalda Nə zaman həyat əhəmiyyətlidir? (VİDEO)

20 Noyabr 2026 15:57see218
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri