İrandakı müharibə yeni qlobal ərzaq şokuna səbəb ola bilər The Telegraph

Birləşmiş Millətlər Təşkilatı aprelin 24-də xəbərdarlıq edib ki, İranda davam edən münaqişə yeni qlobal ərzaq şokuna səbəb ola bilər və bu səbəbdən dünya üzrə ərzaq təhlükəsizliyi son illərin ən riskli vəziyyətindədir. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "The Telegraph” nəşri məlumat yayıb.

BMT-nin "Qlobal ərzaq böhranları hesabatı”na əsasən, 2025-ci ildə təxminən 266 milyon insan kəskin ərzaq qeyri-sabitliyi ilə üzləşib.

Nəşr qeyd edir ki, bu göstərici əvvəlki illə müqayisədə yalnız cüzi yaxşılaşmanı əks etdirir. Ekspertlərin fikrincə, Fars körfəzində artıq səkkiz həftədir davam edən müharibə enerji və gübrə bazarlarını pozduğundan vəziyyət daha da pisləşəcək.

Məqalədə bildirilir ki, qaz qiymətlərinin artması artıq gübrə istehsalının azalmasına gətirib çıxarıb, fermerlər isə yanacaq və xammalın bahalaşması ilə mübarizə aparırlar.

Ən ciddi təsirin idxaldan asılı olan daha kasıb ölkələrdə hiss olunacağı gözlənilir.

BMT-nin Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatının baş iqtisadçısı Maksimo Torrero bildirib ki, qlobal ərzaq bazarı gələn ilin əvvəlinə qədər davam edə biləcək genişmiqyaslı təklif şoku ilə üzləşir.

"Vaxt gözləmir. Əkin təqvimi ölkələrin iqlim və bioloji şərtlərindən asılıdır və bunu dəyişmək mümkün deyil. Əgər istehsal xərcləri artmağa davam edərsə, fermerlər daha az əkin aparacaq və mövsümün ikinci yarısında məhsuldarlıq azalacaq. Asiyada artıq ərzaq inflyasiyası və xammal qiymətlərinin artdığını görürük", deyə o bildirib.

Nəşr yazır ki, Banqladeş, Hindistan, Şri-Lanka, Tailand, Braziliya, Sudan və Keniya kimi əsas istehsalçılar hazırda enerji və gübrə qiymətlərinin kəskin artdığı bir vaxtda əkin mövsümünün həlledici mərhələsinə daxil olur.

May ayından etibarən əkin mövsümü Şimal yarımkürəsinə keçir və 2026-cı ilin məhsulu üçün vaxt sürətlə azalır.

BMT-nin məlumatına görə, ötən il dünyada kəskin ərzaq qeyri-sabitliyi ilə üzləşən insanların üçdə ikisi cəmi on ölkənin payına düşüb.

"Nigeriya, Konqo Demokratik Respublikası və Sudan təkbaşına bu sayın demək olar ki, üçdə birini təşkil edir”, deyə məqalədə qeyd olunur.

Ən ağır ərzaq böhranları Əfqanıstan, Cənubi Sudan, Sudan və Yəməndə qeydə alınıb – həm pay, həm də təsirlənən insanların ümumi sayı baxımından.

Nəşr vurğulayır ki, zərər çəkənlərin 80 faizindən çoxu münaqişə zonalarında yaşayır. Qiymətləndirmələrə görə, araşdırmaya daxil edilən ölkələrdə 35,5 milyon uşaq kəskin qidalanma çatışmazlığından əziyyət çəkir, onlardan təxminən 10 milyonu ağır vəziyyətdədir.

Bir çox hallarda bu nəticələr geri dönməz olur. Kəskin qidalanma çatışmazlığından sağ qalan uşaqlarda tez-tez ömürboyu davam edən fiziki və zehni inkişaf geriliyi müşahidə olunur.

BMT-nin Qida Təhlükəsizliyi Faza Təsnifatı sisteminin məlumatına görə, 2025-ci ildə aclıq iki regionda – Qəzza sektorunun bəzi hissələrində və Sudanda rəsmi şəkildə təsdiqlənib ki, bu da müşahidə tarixində ilk haldır.

Eyni zamanda, Banqladeş, Niger, Nigeriyanın bəzi bölgələri, Sudan və Suriyada vəziyyətin qismən yaxşılaşdığı qeyd olunub.

Bununla yanaşı, Əfqanıstan, Konqo Demokratik Respublikası, Myanma və Zimbabvedə vəziyyət daha da pisləşib. Sudan və Cənubi Sudanın bəzi bölgələrində aclıq riski qalmaqdadır.

"Mercy Corps” təşkilatının təhlilinə görə, İrandakı müharibənin yaratdığı iqtisadi şok artıq gələcək illər üçün ərzaq təhlükəsizliyi proqnozlarında nəzərə alınıb.

Təşkilat bildirir ki, çatışmazlıq və yüksək qiymətlər artıq fermerlərin 2026 və 2027-ci illər üçün əkin qərarlarına təsir edir.

Nəşr yekunda vurğulayır ki, yanacaq və gübrə qiymətlərinin artması fermerləri planlaşdırdıqlarından daha az əkin aparmağa məcbur edib və bu da gələcək məhsulların bahalaşmasına gətirib çıxaracaq.

Aydın