İranı xilas edəcək üç mərhələli plan: Razılaşma təsdiqlənir, pullar geri qaytarılır...

İranın xarici işlər naziri Abbas Araqçının aprelin 17-də Moskvaya səfəri bir çox baxımdan maraqla qarşılandı. XİN başçısı səfər çərçivəsində Rusiya Prezidenti Vladimir Putinlə görüşərək ona İranın ali dini lideri Ayətullah Əli Xameneinin məktubunu təqdim etdi. Moskvada bir sıra vacib açıqlamalar verən Araqçı, daha sonra rusiyalı həmkarı Sergey Lavrovla bir araya gəldi.

Hazırda İran ətrafında müşahidə olunan gərgin vəziyyət fonunda xarici işlər nazirinin Rusiyaya səfəri diqqət çəkir. ABŞ nümayəndələri ilə danışıqların davam etməsinə baxmayaraq, İrana qarşı hücum təhdidi hələ də qalmaqdadır.

Belə bir vəziyyətdə XİN başçısı Moskvaya hansı məqsədlə göndərilmiş ola bilər?

Globalinfo.az-a danışan Orta Doğu Araşdırmalar Mərkəzinin sədri, siyasi şərhçi Sədrəddin Soltan deyib ki, İranın xarici işlər naziri Abbas Araqçının Rusiyaya səfərində üç məsələ ətrafında müzakirənin olması mümkündür:

“Birincisi, tərəflər aprelin 12-də ABŞ və İran arasında Omanda keçirilən danışıqların gedişatı və nəticələri ilə bağlı fikir mübadiləsi aparırlar;

İkincisi, Abbas Araqçı Rusiya prezidentinə İranın dini rəhbəri Əli Xameneinin məktubunu çatdırır;

Üçüncüsü, İran ilə Rusiya arasında sonrakı 20 il üçün nəzərdə tutulan yol xəritəsi ilə bağlı fikir mübadiləsi aparırlar.

Altı maddəlik bu yol xəritəsində Tehran və Moskvanın xarici siyasi kursunun uzlaşdırılması nəzərdə tutulur. ABŞ və İsrailin İrana qarşı hərbi əməliyyatlar keçirməsinə dair xəbərdarlığı hələ də qüvvədədir. Çünki tərəflər arasında yekun anlaşma yoxdur. Əgər bu olsa idi, o zaman mövcud təhdidlər ikinci dərəcəli görülər və ya şayiə hesab edilə bilərdi”.

Sədrəddin Soltan

S.Soltan bildirib ki, İranın dəstəklədiyi Yəmən husiləri, Fələstinin HƏMAS hərəkatı və Livanın “Hizbullah” qruplaşması müxtəlif pozuculuq fəaliyyətlərini dayandırmırlar:

“Hətta ötən gün HƏMAS girovlar və əsirlər dəyişdirilməyənə qədər İsrail ilə atəşkəsə əməl etməyəcəyini açıqladı. Yəni İran tərəfindən hərbi əməliyyat ilə bağlı məsələlər təsdiqlənərsə, nəzərdə tutulan görüş planları pozula bilər. Amma bu, indiki real şəraitdə mümkünsüzdür.

Hesab edirəm ki, aprelin 19-da İtaliyanın paytaxtı Romada keçirilməsi nəzərdə tutulan İran və ABŞ nümayəndə heyətləri arasında danışıqların ikinci raundunda tərəflər bir-birinə bəzi məsələlərlə bağlı yeni təkliflər verəcəklər. Bu təkliflərdən biri də hazırkı problemin həllinə dair İranın nəzərdə tutduğu üç mərhələli plandır. Plana əsasən, İran uranın zəngilləşdirilməsini 3.67%-ə qədər endirir, ABŞ isə qarşılığında sanksiyaları yumşaldır və xarici banklardakı dondurulan İran pullarını sərbəst buraxır”.

Ekspertin sözlərinə görə, plandakı məsələlərdən biri də ABŞ-ın BMT-nin sanksiyalarını aradan qaldırması ilə bağlı ola bilər:

“Qarşılığında isə İranın Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi ilə danışıqları bərpa etməsi mümkündür. Tehran həmçinin nüvə obyektlərində gözlənilməz yoxlamalar aparmaq üçün qəbul edilmiş əlavə protokola əməl də edə bilər.

Növbəti mərhələ isə İranın nüvə proqramı ilə bağlı qəbul edilmiş əhatəli razılaşmanı ABŞ konqresinin təsdiqləməsidir. Bunun da əvəzində zənginləşdirilmiş uranın üçüncü ölkəyə ötürülməməsinə razılıq verməsi ehtimalı var”

Turan Rzayev
Globlainfo.az