ABŞ və İranı sevindirəcək razılaşma Gizli imkan yaranacaq

ABŞ-la İran arasında nüvə məsələsi üzrə danışıqların ikinci mərhələsinin bu həftə ərzində keçirilməsi gözlənilir. Aprelin 12-də baş tutan ilk görüşdən sonra Tehran və Vaşinqton rəsmiləri müzakirənin müsbət və konstruktiv keçdiyini bildiriblər.

Paralel olaraq, ABŞ Prezidenti Donald Tramp və İranın xarici işlər naziri Abbas Araqçının açıqlamaları isə diqqət çəkir. Tramp İrana hücum ehtimalının qaldığını və razılaşma olmayacağı təqdirdə nüvə obyektlərinin bombalanacağını bildirir. Araqçı isə nüvə proqramının ləğv edilməyəcəyini və sadəcə hərbiləşdirilməməsi ilə bağlı razılığın əldə oluna biləcəyini söyləyir.

Globalinfo.az-a danışan politoloq Rüstəm Tağızadə deyib ki, İran danışıqları uzatmaq niyyətindədir:

“Bu qəsdən ləngimə sadəcə bürokratik inadkarlıq deyil, bir neçə məqsədi olan diqqətlə hesablanmış manevrdir. Tehran danışıqların vaxtını uzatmaqla əməliyyat çevikliyini qoruyur və hətta tədricən də olsa, nüvə proqramını daha da inkişaf etdirmək üçün vaxt qazanır. Belə bir strategiya İrana Qərbin sürətli hərbi cavablarını işə salmadan zənginləşdirmə səviyyəsini tədricən artırmağa imkan verə bilər.

Uzun sürən proses daxili auditoriyaya da xidmət edir. İran rəhbərliyi çoxlarının Qərbin məcburiyyəti kimi qəbul etdiyi şeylərə qarşı müqavimət göstərməli və bununla da rejimin siyasi cəhətdən həssas bir mühitdə sərt xətt tərəfdarları və daha geniş dairələr arasında etibarlılığını gücləndirməlidir.

Nüvə trayektoriyası ilə bağlı qeyri-müəyyənliyi saxlamaq İrana güclü mövqedən danışıqlar aparmağa imkan verir. Tehran öz proqramına minimal məhdudiyyətlərlə iqtisadi sanksiyaları yumşaldacaq razılaşma əldə etmək məqsədi ilə beynəlxalq təzyiqləri udmaqla yekun öhdəliklərini təxirə sala bilər”.

Rüstəm Tağızadə

Politoloq əlavə edib ki, digər tərəfdən, Tramp administrasiyasının sürətli razılaşmaya təkan verməsi fərqli prioritetləri əks etdirir:

“Tez zamanda əldə edilən razılaşma Amerikanın qətiyyətini ortaya qoyacaq, həm müttəfiqlərə, həm də düşmənlərə administrasiyanın yayılma risklərini effektiv şəkildə cilovlaya biləcəyinə işarə edəcək. ABŞ-ın 2018-ci ildə JCPOA-dan çıxmasının uzun müddət davam edən mənfi təsirindən sonra vaxtında qəbul olunan qərar düzəldici tədbir kimi dəyərləndirilir.

Sanksiyaların sürətlə yumşaldılması təkcə İran iqtisadiyyatı üçün deyil, həm də daha geniş regional dinamikanı sabitləşdirmək baxımından çox vacibdir. Ehtimal ki, sürətli nəticələr ABŞ-ın xüsusən də qətiyyətli fəaliyyətin siyasi cəhətdən sərfəli olduğu seçkiyə həssas bir mühitdə yerli dairələr tərəfindən müsbət qarşılanacaq.

Bununla belə, danışıqları tez bir zamanda bağlamaq təzyiqi kifayət qədər möhkəm olmayan bir razılaşma əldə etmək riskini daşıyır. Tələsik əldə olunmuş razılaşmada uzunmüddətli uyğunluğu təmin etmək üçün tələb olunan təfərrüatlı yoxlama mexanizmləri olmaya bilər və bu, potensial olaraq İranın nüvə imkanlarının gizli təkmilləşdirilməsi üçün boşluqlar buraxa bilər”.

Turan Rzayev
Globalinfo.az