Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

İranın İraq düyünü: Maliki qayıdır, travmalar xatırlanır

İranın İraq düyünü: Maliki qayıdır, travmalar xatırlanır

Bakivaxti portalından alınan məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

İraq siyasətində bəzi adlar təkcə bir şəxsi yox, bütöv bir dövrü xatırladır. Nuri əl Maliki də həmin adlardandır. Onun yenidən gündəmə gəlməsi İraqda sadəcə hökumət qurmaq çətinliyi kimi oxunmamalıdır.

Bu, əslində Bağdadın dövlət kimi hansı istiqamətə gedəcəyinin, məzhəb balansının necə qorunacağının və ən əsası İraqın öz qərarlarını nə qədər müstəqil verə biləcəyinin sınağıdır. Çünki, İraq bu gün də tək bir sualın içində qalır: ölkə milli institutlar üzərində birləşəcək, yoxsa xarici təsirlərin, xüsusən də İranın təsir dairəsinin bir parçası kimi idarə olunacaq.

Maliki məsələsinin həssaslığı onun keçmişdə yaratdığı siyasi izlə bağlıdır. O dövrdə təhlükəsizlik aparatının siyasiləşməsi, rəqiblərin “təhlükə” kimi təqdim edilməsi, sünni bölgələrdə etimad böhranının dərinləşməsi İraqın içindəki sosial bağları zəiflətdi. Radikal qruplar belə boşluqlarda böyüyür. İnsanlar dövlətin ədalətinə və qorumasına inanmırsa, özünə çıxış yolu axtarır, bəzən də yanlış istiqamətə yönəlir. İŞİD fenomeni bu mənada yalnız terror təşkilatının gücü ilə izah olunmur. Onu mümkün edən bir də daxili parçalanma, qorxu və intiqam hissidir. Bu gün Maliki ətrafında yaranan gərginlik, əslində İraqın həmin travmanı təkrar yaşamaq istəməməsidir.

Bu tabloya İran faktoru əlavə olunanda məsələ daha da mürəkkəbləşir. Tehran İraqla münasibətlərdə hər zaman iki xətt üzrə işləyib: birincisi dini ideoloji yaxınlıq, ikincisi təhlükəsizlik və təsir şəbəkələri. İran üçün İraq sadəcə qonşu dövlət deyil, həm də regional strateji dərinlikdir. Suriya cəbhəsində təzyiqlər artdıqca, Tehranın Bağdadda daha diqqətli və daha aqressiv davranması təəccüblü deyil. Çünki, regional balans dəyişəndə İran ən çox İraq üzərindən itkiləri kompensasiya etməyə çalışır. Bu isə Bağdadda siyasi koalisiyaların qurulmasına, hökumətlərin formalaşmasına, təhlükəsizlik prioritetlərinə birbaşa təsir göstərir.

Müqtəda əs Sədrin Malikiyə qarşı mövqeyi də elə bu çərçivədə oxunmalıdır. Burada sadəcə şəxsi rəqabət və ya daxili şiə mübarizəsi yoxdur. Sədr xəttinin daha çox İraq mərkəzli davranması, Nəcəf dini ənənəsinə dayanması və İranın Qum xəttindən məsafə saxlaması onu Tehrana qarşı daha ehtiyatlı edir. Sədrin bazası küçədədir, yəni o, cəmiyyətin emosiyasını və narazılıqlarını daha yaxşı hiss edir. Küçə isə bir şeyi açıq deyir: İraqın seçimi məzhəb qütbləşməsi yox, dövlətin normal işləməsidir. İnsanlar işıq, su, iş, təhlükəsizlik, korrupsiyanın azalması istəyir. Xarici təsir mübahisələri isə bu gündəlik problemləri daha da ağırlaşdırır.

Bu mövzuda diqqətdən qaçan bir məqam var: İraqda İran təsirinə qarşı narazılıq təkcə sünni mühitdə deyil, şiə elektoratında da güclənib. Bunun səbəbi ideoloji yox, sosialdır. İraq şiəsi də görür ki, dövlət zəifləyəndə qazananlar xalq olmur. Qazananlar silahlı qruplar, korrupsiya şəbəkələri və “himayə” adı altında dövlətin resurslarını bölüşdürənlər olur. Dövlətin zəifliyi isə İranın təsir mexanizmlərini daha rahat işlədən mühit yaradır. Bu paradoks İraq siyasətinin əsas ağrılı nöqtəsidir: bəzən İranın güclənməsi üçün İraqın gücsüz qalması lazımdır.

Digər tərəfdən, Malikinin ritorikasında Suriyaya yönəlik sərt tənqidlərin görünməsi də təsadüfi deyil. Suriya məsələsi indi regionda yeni bölüşmə xəttinə çevrilib. Orada kimin legitim sayılacağı, hansı qrupların təhlükə kimi tanınacağı, hansı aktorların masada oturacağı gələcək regional düzəni müəyyənləşdirir. İran Suriyada təsirini itirdikcə, bu itkini İraqda siyasi mövqelərini sərtləşdirməklə kompensasiya etmək istəyə bilər. Malikinin yenidən aktivləşməsi də bu kontekstdə Tehran üçün əlverişli görünə bilər. Amma İraq üçün risk odur ki, bu cür manevrlər daxildə yeni gərginlik yaradır və ölkəni yenidən məzhəb xəttinə çəkir.

Bütün bunların fonunda İraqın qarşısında iki yol qalır. Birinci yol köhnə ənənədir: məzhəb səfərbərliyi, sərt təhlükəsizlik dili, rəqibi düşmən kimi təqdim edən idarəçilik. Bu yol bəlkə qısa müddətdə kimlərinsə hakimiyyətini möhkəmləndirə bilər, amma uzun müddətdə ölkəni yenə parçalayacaq. İkinci yol çətindir, amma çıxış yolu budur: dövlət institutlarını gücləndirmək, təhlükəsizliyi siyasətin alətinə çevirməmək, müxtəlif icmaların özünü sistemin içində təhlükəsiz hiss etməsini təmin etmək. Əgər İraq bu yola girə bilsə, İran təsiri avtomatik azalmaz, amma idarə olunan çərçivəyə düşər. Dövlət güclü olanda xarici təsir də məhdudlaşır.

Bu gün Bağdadda gedən mübarizə əslində bir post uğrunda deyil. Bu, İraqın suverenlik imtahanıdır. Maliki kimi fiqurların qayıdışı İraq üçün sadəcə “keçmişin geri dönməsi” deyil, gələcəyin necə qurulacağına dair xəbərdarlıqdır. İran amili isə bu prosesin ən mühüm fonudur. İraq ya bu fonu öz xeyrinə idarə edəcək, ya da fon İraqın taleyini idarə edəcək. İndi verilən qərarlar tək Bağdadı yox, bütün regionu illərlə təsirləndirəcək.

Alim Nəsirov

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:234
embedMənbə:https://bakivaxti.az
archiveBu xəbər 27 Yanvar 2026 14:42 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see434

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see327

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see325

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see304

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see298

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see284

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see282

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see272

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see253

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see237

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see232

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see215

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see214

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

17 Noyabr 2026 13:48see205

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see199

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see195

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see191

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see191

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see186

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see178
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri