İslam bankçılığı sisteminin digərlərindən fərqi nədir? İQTİSADÇI AÇIQLADI

Azərbaycanda gələn ildən faizsiz, yəni İslam prinsiplərinə əsaslanan kreditlərin verilməsi planlaşdırılır. Bu, həm vətəndaşlara, həm də sahibkarlara yeni maliyyə imkanları aça bilər. Artıq Mərkəzi Bank bu istiqamətdə hüquqi bazanı formalaşdırmağa başlayıb. Bəs, bu sistemin üstünlüyü nədə olacaq və insanlar bu kreditlərdən necə yararlana biləcəklər? İslam bankçılığı nə deməkdir və onun adi kreditlərdən əsas fərqi nədir?

Məsələ ilə bağlı deputat, iqtisadçı Vüqar Bayramov SİA-ya açıqlamasında bildirib ki, Azərbaycan İslam bankçılığını tətbiq etməyə hazırlaşan dövlətlər arasında öz yerini almaqdadır.

Onun sözlərinə görə, bu təşəbbüs həm iqtisadi şaxələndirmə strategiyasının bir hissəsi olaraq, həm də əhalinin müxtəlif təbəqələrinin maliyyə xidmətlərinə daha geniş çıxışını təmin etmək məqsədi daşıyır: "Xüsusilə qlobal maliyyə böhranlarının bank sektoruna vurduğu zərbələr, alternativ və daha dayanıqlı maliyyə modellərinə olan marağı artırmışdır. Bu kontekstdə İslam bankçılığı öz prinsipləri və risk paylaşımına əsaslanan yanaşması ilə diqqət çəkir. Ənənəvi qərb bank sistemi əsasən faiz üzərində qurulub. Bu sistemdə banklar əmanətləri cəlb edir və həmin vəsaitləri faizli kreditlər şəklində dövriyyəyə buraxır. Lakin bu model bəzən spekulyativ əməliyyatlara və kredit balonlarına səbəb olur ki, bu da maliyyə sistemində qeyri-sabitlik və riskləri artırır. Əksinə, İslam bankçılığı faizin olmamasına əsaslanaraq daha çox real iqtisadi fəaliyyətlərin maliyyələşdirilməsinə üstünlük verir. Burada gəlir yalnız faktiki əldə olunan qazanc və ya zərərin bölüşdürülməsi yolu ilə əldə olunur.

Azərbaycan üçün İslam bankçılığının tətbiqi hibrid yəni qarışıq bank sisteminin formalaşmasına imkan yaradacaq. Bu, bir tərəfdən banklarda vəsait yerləşdirməklə vətəndaşların bankların maliyyələşməsinə imkan yaradacaq. Digər tərəfdən isə vətəndaşların islam bankçılığı çərçivəsində faizsiz kreditlərin təşkil edilməsi mümkün olsun. Beynəlxalq praktikada İslam maliyyə alətləri daha çox real sektora yönəldilir. Faizsiz kreditlər və investisiya alətləri kənd təsərrüfatı, istehsal, ticarət və xidmət sahələri kimi real iqtisadi sahələrin inkişafına xidmət edir. Bu isə həm iqtisadi aktivliyi artırır, həm də məşğulluğun genişlənməsinə səbəb olur. Azərbaycan kontekstində isə bu, regionlarda sahibkarlığın dəstəklənməsi, kiçik və orta biznesin inkişafı və əhalinin rifah halının yüksəldilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. İslam bankçılığı Azərbaycan üçün təkcə alternativ maliyyələşmə mexanizmi deyil, eyni zamanda iqtisadi sabitliyin və sosial ədalətin təmin olunmasında potensial vasitə kimi çıxış edə bilər. Bu modelin uğurla tətbiqi üçün isə hüquqi bazanın təkmilləşdirilməsi, ictimai maarifləndirmə və peşəkar kadr hazırlığı kimi mühüm istiqamətlərdə işlər aparılmalıdır. Dövlətin bu sahədə atacağı strateji addımlar gələcəkdə Azərbaycanın regional İslam maliyyə mərkəzinə çevrilməsi üçün zəmin yarada bilər".