İspaniya isti hava və çirklənmə məngənəsində “boğulur”

"Lancet Countdown 2025" jurnalının son hesabatına görə, həddindən artıq isti hava artıq dünyada hər il yarım milyondan çox insanın ölümünə səbəb olur.

AZƏRTAC İspaniyanın ABC qəzetinə istinadla xəbər verir ki, 120-dən çox tədqiqat institutu və BMT agentlikləri tərəfindən hazırlanan bu sənəd iqlim dəyişikliyi ilə sağlamlıq arasındakı əlaqələrin bu günə qədər ən əhatəli qiymətləndirilməsini təmsil edir. Onun nəticələri heyrətamizdir: iqlimin sağlamlığa təhdidlərini ölçən iyirmi göstəricidən on üçü son bir ildə rekord səviyyəyə çatıb.

2024-cü ildə İspaniyanın hər bir sakini orta hesabla 17 gün isti hava dalğalarına məruz qalıb ki, bunun 90%-i iqlim dəyişikliyi olmadan baş verməzdi. Təkcə keçən il bu əlavə təsir 174,6 milyon potensial iş saatının itirilməsinə səbəb olub ki, bu da 1990-cı illərlə müqayisədə 44% çoxdur və zərərin təxminən 2,87 milyard avro olduğu təxmin edilir. Tikinti sektoru bu iqlim hadisələrindən ən çox zərər çəkib və itkilərin təxminən yarısı onun payına düşür.

İspaniyada isti dalğalardan 6700 nəfər ölüb ki, bu da 1990-cı illərdəki rəqəmdən iki dəfədən çoxdur. Bu, ölkəni Avropada istidən ölüm hallarına görə ikinci yerə çıxarıb. Eyni zamanda, 65 yaşdan yuxarı insanlar arasında son beş ildə yüksək temperaturdan dəyən iqtisadi ziyan ildə orta hesabla 2,93 milyard avro təşkil edib.

2020-2024-cü illər arasında İspaniya ildə orta hesabla 55 gün meşə yanğınları riski yüksək olan bir dövr yaşayıb və xırda toksik hissəciklər olan tüstü hər il mindən çox insanın ölümünə səbəb olub. İspaniyanın 61 faizi hər il ən azı bir ay şiddətli quraqlıq yaşayıb və yarımadanın ətrafındakı orta dəniz temperaturu 1981-2010-cu illər arasında olduğundan 0,83 dərəcə Selsi yüksək olub.

Hava çirkliliyi ilə əlaqəli vaxtından əvvəl ölümlərin səbəb olduğu iqtisadi itkilər isə 43,3 milyard avroya çatıb.

Qlobal miqyasda “Lancet Countdown” hesabatının müəllifləri xəbərdarlıq edirlər ki, mövcud siyasətlər əsrin sonuna qədər 2,7 dərəcə istiləşməyə səbəb olacaq və fəlakətli sağlamlıq fəsadları ilə nəticələnəcək.

“Lancet Countdown” işçi qrupunun həmsədri Nadia Amelie xəbərdarlıq edib: “Əgər biz qazıntı yanacaqlarından geniş istifadəyə davam etsək, səhiyyə sistemləri, soyutma infrastrukturu və fəlakətlərə reaksiya vermə imkanları tezliklə sıradan çıxacaq, planetdə yaşayan səkkiz milyard insanın sağlamlığı və həyatı üçün daha böyük risklər yaranacaq”.