Icma.az
close
up
RU
Balıqlar suda necə boğulur?

Balıqlar suda necə boğulur?

Icma.az bildirir, Xalq qazeti portalına istinadən.

Həyatlarını tamamilə suyun altında keçirən canlıların “boğulması” ilk baxışdan paradoksal görünə bilər. Lakin biologiya elmi bizə deyir ki, bəli, balıqlar suyun içində nəfəssiz qala və “boğula” bilərlər. Sadəcə, bu proses insanların quru mühitində boğulmasından fərqli mexanizmlərlə baş verir.

Balıqlar suda həll olunmuş oksigeni qəlsəmələr vasitəsilə mənimsəyirlər. Burada “əks-axın” (counter-current) prinsipi işləyir: qan qəlsəmə ləçəklərində suyun axın istiqamətinin əksinə hərəkət edir. Bu, oksigenin maksimum səmərəliliklə qana keçməsini təmin edir. Lakin bu sistemin qüsursuz işləməsi üçün suyun tərkibində kifayət qədər oksigen olmalıdır.

Bəs balıqlar suda niyə boğulurlar? Elmi araşdırmalara görə, planktonların hədsiz çoxalması və ya suyun temperaturunun kəskin artması oksigen səviyyəsini aşağı salır. İsti su oksigeni soyuq su qədər yaxşı saxlamır. Nəticədə, balıq nə qədər çox su udsa da, qanına lazımi oksigen keçmir.

Bundan başqa, bakteriyalar, parazitlər və ya fiziki zədələr qəlsəmə ləçəklərini sıradan çıxarır. Bu, insanda ağciyərlərin fəaliyyətinin dayanmasına bənzəyir: su var, amma qaz mübadiləsi mümkün deyil.

Daha bir səbəb hərəkətsizlikdir. Bəzi köpəkbalığı növləri və digər hava qabarcığı olmayan balıqlar oksigen almaq üçün daim hərəkət etməlidirlər (məcburi ventilyasiya). Onlar dayandıqları an həm oksigensiz qalırlar, həm də ağır olduqları üçün dibə batmağa başlayırlar.

Əlavə etmək yerinə düşər ki, iqlim dəyişikliyi okeanları “səssizləşdirir”. Yəni qlobal istiləşmə səbəbindən okeanlarda oksigen səviyyəsi son 50 ildə 2% azalıb. Bu, bəzi dəniz canlıları üçün nəfəs almağı getdikcə çətinləşdirir.

Amma boğulmayan balıq növləri də var. Labirintli balıqlar (məsələn, qurami və ya betta) suyun səthinə çıxaraq birbaşa atmosfer havası ilə nəfəs ala bilirlər. Onlar oksigeni az olan sulara uyğunlaşıblar.

Bəzi balıqlar nəmli mühitdə dəriləri vasitəsilə nəfəs alaraq quruda bir neçə saat, hətta günlərlə sağ qala bilirlər.

Bir sözlə, balıqlar üçün su, sadəcə, yaşayış yeri deyil, həm də “hava”dır. Suyun çirklənməsi və temperaturun artması onların tənəffüs sistemini sıradan çıxarır. Okeanların qorunması, əslində, milyonlarla canlının “boğulmasının” qarşısını almaq deməkdir.

Hazırladı:
S.ELAY
XQ

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:136
embedMənbə:https://xalqqazeti.az
archiveBu xəbər 13 Mart 2026 15:57 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see343

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see340

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see332

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see331

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see314

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see311

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see297

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see297

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see296

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see293

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see285

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see279

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see276

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see267

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see265

Qan qrupu immunitetə nə dərəcədə təsir edir?

20 Noyabr 2026 13:53see259

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see257

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see251

Qazax şəhərində beşinci İdman Festivalının açılış mərasimi keçirilib FOTO

20 Noyabr 2026 21:35see237

3 Tesla MRT SAF Hospitalda Nə zaman həyat əhəmiyyətlidir? (VİDEO)

20 Noyabr 2026 15:57see232
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri