İsrail və HƏMAS razılığa gəlib, girovlar azad olunacaq, ordu geri çəkiləcək

İsrail hökuməti Qəzza sazişini cümə axşamı günü ratifikasiya edəcək.

İsrail və HƏMAS sülh planının atəşkəs, girovların azad edilməsi və İsrail qoşunlarının qismən çıxarılmasını ehtiva edən birinci mərhələsi üzrə razılığa gəliblər. Bunu cümə axşamı gecə ABŞ prezidenti Donald Tramp bəyan edib və müharibə edən tərəflər tərəfindən təsdiqlənib. Danışıqlar Qətər, Misir və Türkiyənin vasitəçiliyi ilə Misirin Şarm əl-Şeyx şəhərində baş tutub.
İsrail və HƏMAS-ın razılaşdırdığı sülh sazişinin birinci mərhələsinə girovların saxlanmasının dayandırılması, girov və əsirlərin mübadiləsi və humanitar tədbirlər daxildir. HƏMAS bütün girovları dərhal azad etməyi öhdəsinə götürüb və İsrail öz qoşunlarını razılaşdırılmış xəttə çəkəcək. Plan BMT və Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsinin də daxil olduğu beynəlxalq qurumların nəzarəti altında Qəzza zolağına humanitar yardımın genişləndirilməsini nəzərdə tutur.

ABŞ prezidenti Donald Tramp “Truth” adlı sosial media hesabında İsrail və HƏMAS-ın “sülh planının birinci mərhələsini imzaladığını” açıqlayıb. O bildirib:

“Bütün girovlar tezliklə azad ediləcək və İsrail öz qüvvələrini razılaşdırılmış xəttə çəkəcək”.

"Bu, davamlı və davamlı sülhə doğru ilk addımdır. Bu, ərəb və müsəlman dünyası, İsrail və ABŞ üçün əla gündür. Bunun mümkün olmasına kömək edən Qətər, Misir və Türkiyədən olan vasitəçilərə təşəkkür edirik. Sülhməramlılar xoşbəxtdir", - Tramp yazıb.

Reuters və Associated Press-in məlumatına görə, Şarm əl-Şeyxdə ABŞ, İsrail, Misir, Qətər və Türkiyədən nümayəndələr iştirak edib. Danışıqlar milli təhlükəsizlik müşavirləri və Yaxın Şərq üzrə xüsusi nümayəndələrin iştirakı ilə bağlı qapılar arxasında keçirilib. Qətər və Misir tərəflər arasında ilkin vasitəçi qismində çıxış edərək təkliflərin təqdimatını koordinasiya edib və mübadilə parametrləri üzrə razılığa gəliblər.

İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahu oktyabrın 9-da sazişi təsdiqləmək üçün hökuməti toplayacağını açıqlayıb. Netanyahu əldə olunan razılaşmaları “İsrailin milli və mənəvi qələbəsi” adlandırıb və Amerika prezidentinə minnətdarlığını bildirib.

HƏMAS razılaşmaları təsdiqləyib və vasitəçiliyə görə Misir, Qətər və Türkiyəyə təşəkkür edib. Hərəkatın bəyanatında prezident Trampa göstərdiyi səylərə görə minnətdarlıq ifadə edilib və beynəlxalq ictimaiyyət İsrailin razılaşmanın şərtlərinə əməl etməsini təmin etməyə çağırılıb. HƏMAS Fələstin xalqının milli hüquqlarından, o cümlədən müstəqillik hüququndan imtina etməyəcəyini vurğulayaraq, girovların azad edilməsi prosesinin beynəlxalq nəzarət altında aparılacağını bəyan edib.

Qətər, Misir və Türkiyə sazişlərin icrasını asanlaşdırmağa və nəzarət etməyə hazır olduqlarını təsdiqləyiblər. Qətər Xarici İşlər Nazirliyi bəyan edib ki, vasitəçilər əsirlərin mübadiləsindən sonra danışıqların növbəti mərhələsi üçün mexanizm üzərində işləməyə davam edəcəklər. Misir tərəfi atəşkəsə nəzarət etmək və Rafa sərhəd-keçid məntəqəsinin imkanlarını artırmaq üçün humanitar missiya və mütəxəssislər göndərmək niyyətində olduğunu açıqlayıb.

BMT-nin baş katibi Antonio Quterreş İsrail və HƏMAS arasında əldə olunan razılaşmaları alqışlayaraq, onları “mülki əhalinin iztirablarına son qoymaq yolunda mühüm addım” adlandırıb. O, BMT-nin sazişin tam şəkildə həyata keçirilməsini dəstəkləyəcəyini və Qəzza zolağına humanitar yardımın həcmini artıracağını vurğulayıb. Ümumdünya Ərzaq Proqramının nümayəndəsi bəyan edib ki, agentlik humanitar konvoyların təhlükəsiz girişi şərti ilə ərzaq, yanacaq və dərman tədarükünü artırmağa hazırdır.

Avropa İttifaqı, Böyük Britaniya və Fransa razılaşmaları dəstəkləyən bəyanatlar verərək, atəşkəsin təxirə salınmadan və beynəlxalq nəzarət altında həyata keçirilməli olduğunu qeyd ediblər. Ərəb Liqası da tərəfləri əldə edilmiş razılaşmalara əməl etməyə və “prosesi poza biləcək hərəkətlərdən çəkinməyə” çağırıb.

Əziz MUSTAFA