Icma.az
close
up
RU
Menu

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

İtaliyadakı supervulkanda təhlükəli hərəkətlilik: Alimlərdən qlobal xaos xəbərdarlığı

İtaliyadakı supervulkanda təhlükəli hərəkətlilik: Alimlərdən qlobal xaos xəbərdarlığı

Qaynarinfo portalından verilən məlumata əsasən, Icma.az bildirir.

İtaliyada, Neapol yaxınlığında yerləşən Campi Flegrei supervulkanı ətrafında baş verən çoxsaylı güclü zəlzələlər elm adamlarını narahat etməyə başlayıb. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, mütəxəssislər yaxın gələcəkdə milyonlarla insanı təsir edə biləcək çox böyük bir vulkan püskürməsinin baş verə biləcəyi barədə xəbərdarlıqlarını artırıblar.

Son günlərdə Phlegraean düzənliyində 4,4 bal gücündə zəlzələ qeydə alınıb ki, bu da bölgədə son 40 ilin ən güclü zəlzələsi hesab olunur. Alimlər son altı ay ərzində bölgədə 3 minə yaxın irili-xırdalı yeraltı təkanın qeydə alındığını bildirirlər. Bu, bölgənin normal seysmik aktivliyindən qat-qat artıqdır. Onların fikrincə, belə artım çox vaxt yeraltı təzyiqin yığılması və bu səbəbdən baş verən püskürmələrin xəbərçisidir.

Kiçik zəlzələlər vulkanın maqma kamerasını örtən qayaları zəiflədir və bu da yerin altındakı axıcı maddələrin səthə çıxmasını asanlaşdırır. Alimlər bu prosesi qapağı tam bağlanmayan bir fitli qazanın içindəki buxarın təzyiqi ilə partlamasına bənzədirlər.

Eyni zamanda, vulkandan çıxan qazlarda da ciddi artım müşahidə olunub. Campi Flegrei ətrafında karbon qazı emissiyalarının gündəlik 4.000-5.000 ton səviyyəsinə çatdığı açıqlanıb. Mütəxəssislər bu artımı magmanın səthə yaxınlaşmasının göstəricisi kimi dəyərləndirirlər.

İtaliya Milli Geofizika və Vulkanologiya İnstitutunun (INGV) məlumatlarına görə, magma hazırda səthdən yalnız bir neçə kilometr dərinlikdə yerləşir. Bu isə püskürmə ehtimalını daha da artırır. Əgər təzyiq artmağa davam edərsə, ani bir püskürmə hər an baş verə bilər.

INGV-də fəaliyyət göstərən vulkanolog Kristofor Kilbern bildirib ki, maqmanın hərəkəti nəticəsində yaranan qaz emissiyaları ilə qayalarla təmas nəticəsində meydana gələn qazların fərqləndirilməsi son dərəcə vacibdir.

Neapol Universitetinin doktorantı Cianmarko Buononun araşdırmasına əsasən, Solfatar kraterindən çıxan karbon qazının 80%-i birbaşa maqmadan qaynaqlanır. Bu da magmanın səthə yaxınlaşdığını göstərən əsas əlamətlərdəndir. Qalan 20% isə qayalarla təmasdan yaranan isti mayelərlə bağlıdır.

Alimlər bu göstəriciləri – qaz çıxışı, torpaq səthindəki qalxmalar və zəlzələləri – izləyərək mümkün püskürməni proqnozlaşdırmağa çalışırlar. Maqma yüksəldikcə qazları səthə itələyir və bu da təzyiqin artmasına, son nəticədə isə çatların yaranaraq püskürməyə səbəb olmasına gətirib çıxara bilər.

Campi Flegrei – yəni "yanan tarlalar" – minillər əvvəl baş verən böyük püskürmə nəticəsində meydana gəlmiş nəhəng vulkanik kraterdir. Sonuncu püskürmə 1538-ci ildə qeydə alınıb. Vulkan nadir halda püskürsə də, hər bir neçə min ildə dağıdıcı partlayışlar baş verir. Son 20-30 ildə bölgədə aktivliyin artdığı müşahidə olunub.

2005-ci ildən bəri Campi Flegrei bölgəsində "bradiseizm" – torpağın çox yavaş şəkildə qalxıb enməsi prosesi baş verir. Bu, yeraltındakı maqma və qazların səthə təzyiq göstərməsi nəticəsində yaşanır. Məsələn, Neapol yaxınlığındakı Pozzuoli şəhəri bu dövrdə 143 santimetr yüksəlib.

Tədqiqatçılar bu vəziyyəti yerin səthinin şar kimi yavaş-yavaş şişməsinə bənzədirlər. Araşdırmalar göstərib ki, bu təzyiq qabığın elastikliyini aşaraq qırılmalara səbəb olur – bu isə çox zaman püskürmədən əvvəl baş verir. "Püskürmə ehtimalı yüksək olan mərhələyə keçid açıq şəkildə görünür", deyə alimlər bildirib.

Campi Flegrei supervulkanı Neapol və ətrafındakı 4 milyondan çox insan üçün ciddi təhlükə mənbəyidir. Püskürmə halında, lava axınları, kül buludları və sürətlə hərəkət edən isti qazlar geniş ərazidə dağıdıcı təsir göstərə bilər. Yollar bağlana, enerji və su təminatında fasilələr yarana bilər.

Mütəxəssislər qeyd edir ki, bu təhdidi yalnız yerli problem kimi görmək düzgün deyil. Təxminən 40 min il əvvəl Campi Flegreidə baş verən böyük püskürmə qlobal iqlim dəyişikliklərinə səbəb olmuşdu. Eyni miqyasda bir püskürmə bu gün yaşansa, onun təsiri bütün Avropaya və planetə yayılacaq.

Kül buludları uçuşlara mane ola, kənd təsərrüfatını məhv edə və günəş şüalarının qarşısını alaraq illərlə davam edən soyuq hava şəraitinə səbəb ola bilər. Bu da dünya üzrə ərzaq təchizatını təhlükəyə ata bilər.

Aydın

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:202
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 29 May 2025 18:04 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see342

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see313

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see276

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see264

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see260

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see250

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see248

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see246

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see243

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see239

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see235

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see234

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see228

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see223

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see219

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see219

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see219

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see209

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see202

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see200
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri