Icma.az
close
up
RU
Menu

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

İtaliyadakı supervulkanda təhlükəli hərəkətlilik: Alimlərdən qlobal xaos xəbərdarlığı

İtaliyadakı supervulkanda təhlükəli hərəkətlilik: Alimlərdən qlobal xaos xəbərdarlığı

Qaynarinfo portalından verilən məlumata əsasən, Icma.az bildirir.

İtaliyada, Neapol yaxınlığında yerləşən Campi Flegrei supervulkanı ətrafında baş verən çoxsaylı güclü zəlzələlər elm adamlarını narahat etməyə başlayıb. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, mütəxəssislər yaxın gələcəkdə milyonlarla insanı təsir edə biləcək çox böyük bir vulkan püskürməsinin baş verə biləcəyi barədə xəbərdarlıqlarını artırıblar.

Son günlərdə Phlegraean düzənliyində 4,4 bal gücündə zəlzələ qeydə alınıb ki, bu da bölgədə son 40 ilin ən güclü zəlzələsi hesab olunur. Alimlər son altı ay ərzində bölgədə 3 minə yaxın irili-xırdalı yeraltı təkanın qeydə alındığını bildirirlər. Bu, bölgənin normal seysmik aktivliyindən qat-qat artıqdır. Onların fikrincə, belə artım çox vaxt yeraltı təzyiqin yığılması və bu səbəbdən baş verən püskürmələrin xəbərçisidir.

Kiçik zəlzələlər vulkanın maqma kamerasını örtən qayaları zəiflədir və bu da yerin altındakı axıcı maddələrin səthə çıxmasını asanlaşdırır. Alimlər bu prosesi qapağı tam bağlanmayan bir fitli qazanın içindəki buxarın təzyiqi ilə partlamasına bənzədirlər.

Eyni zamanda, vulkandan çıxan qazlarda da ciddi artım müşahidə olunub. Campi Flegrei ətrafında karbon qazı emissiyalarının gündəlik 4.000-5.000 ton səviyyəsinə çatdığı açıqlanıb. Mütəxəssislər bu artımı magmanın səthə yaxınlaşmasının göstəricisi kimi dəyərləndirirlər.

İtaliya Milli Geofizika və Vulkanologiya İnstitutunun (INGV) məlumatlarına görə, magma hazırda səthdən yalnız bir neçə kilometr dərinlikdə yerləşir. Bu isə püskürmə ehtimalını daha da artırır. Əgər təzyiq artmağa davam edərsə, ani bir püskürmə hər an baş verə bilər.

INGV-də fəaliyyət göstərən vulkanolog Kristofor Kilbern bildirib ki, maqmanın hərəkəti nəticəsində yaranan qaz emissiyaları ilə qayalarla təmas nəticəsində meydana gələn qazların fərqləndirilməsi son dərəcə vacibdir.

Neapol Universitetinin doktorantı Cianmarko Buononun araşdırmasına əsasən, Solfatar kraterindən çıxan karbon qazının 80%-i birbaşa maqmadan qaynaqlanır. Bu da magmanın səthə yaxınlaşdığını göstərən əsas əlamətlərdəndir. Qalan 20% isə qayalarla təmasdan yaranan isti mayelərlə bağlıdır.

Alimlər bu göstəriciləri – qaz çıxışı, torpaq səthindəki qalxmalar və zəlzələləri – izləyərək mümkün püskürməni proqnozlaşdırmağa çalışırlar. Maqma yüksəldikcə qazları səthə itələyir və bu da təzyiqin artmasına, son nəticədə isə çatların yaranaraq püskürməyə səbəb olmasına gətirib çıxara bilər.

Campi Flegrei – yəni "yanan tarlalar" – minillər əvvəl baş verən böyük püskürmə nəticəsində meydana gəlmiş nəhəng vulkanik kraterdir. Sonuncu püskürmə 1538-ci ildə qeydə alınıb. Vulkan nadir halda püskürsə də, hər bir neçə min ildə dağıdıcı partlayışlar baş verir. Son 20-30 ildə bölgədə aktivliyin artdığı müşahidə olunub.

2005-ci ildən bəri Campi Flegrei bölgəsində "bradiseizm" – torpağın çox yavaş şəkildə qalxıb enməsi prosesi baş verir. Bu, yeraltındakı maqma və qazların səthə təzyiq göstərməsi nəticəsində yaşanır. Məsələn, Neapol yaxınlığındakı Pozzuoli şəhəri bu dövrdə 143 santimetr yüksəlib.

Tədqiqatçılar bu vəziyyəti yerin səthinin şar kimi yavaş-yavaş şişməsinə bənzədirlər. Araşdırmalar göstərib ki, bu təzyiq qabığın elastikliyini aşaraq qırılmalara səbəb olur – bu isə çox zaman püskürmədən əvvəl baş verir. "Püskürmə ehtimalı yüksək olan mərhələyə keçid açıq şəkildə görünür", deyə alimlər bildirib.

Campi Flegrei supervulkanı Neapol və ətrafındakı 4 milyondan çox insan üçün ciddi təhlükə mənbəyidir. Püskürmə halında, lava axınları, kül buludları və sürətlə hərəkət edən isti qazlar geniş ərazidə dağıdıcı təsir göstərə bilər. Yollar bağlana, enerji və su təminatında fasilələr yarana bilər.

Mütəxəssislər qeyd edir ki, bu təhdidi yalnız yerli problem kimi görmək düzgün deyil. Təxminən 40 min il əvvəl Campi Flegreidə baş verən böyük püskürmə qlobal iqlim dəyişikliklərinə səbəb olmuşdu. Eyni miqyasda bir püskürmə bu gün yaşansa, onun təsiri bütün Avropaya və planetə yayılacaq.

Kül buludları uçuşlara mane ola, kənd təsərrüfatını məhv edə və günəş şüalarının qarşısını alaraq illərlə davam edən soyuq hava şəraitinə səbəb ola bilər. Bu da dünya üzrə ərzaq təchizatını təhlükəyə ata bilər.

Aydın

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:198
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 29 May 2025 18:04 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see335

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see316

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see312

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see293

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see289

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see286

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see278

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see269

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see261

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see253

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see243

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see243

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see238

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see231

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see227

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see217

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see214

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see213

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see211

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see209
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri