Icma.az
close
up
RU
İtlər həyat xilas edir: Dörd ayaqlılar insanlarda xərçəngi necə tanıya bilər

İtlər həyat xilas edir: Dörd ayaqlılar insanlarda xərçəngi necə tanıya bilər

Icma.az, Lent az saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.

Biz itlərin sadiq dostlarımız, gözətçilərimiz və yoldaşlarımız olmasına öyrəşmişik. Amma son araşdırmalar onların həm də diaqnostik ola biləcəyini sübut edir. 

Lent.az-ın xarici mətbuata istinadla xəbərinə görə, bəli, səhv etmirsiniz - bəzi itlər yalnız qoxuya əsaslanaraq xərçəngi çox erkən mərhələdə aşkar edə bilirlər. Bu necə mümkündür və gələcəkdə dörd ayaqlı dostların onkologiya ilə mübarizədə həkimlərə kömək etmə şansı varmı?

İtlər xərçəngi “iyləyir”

İtlərin qeyri-adi qoxu hissi haqqında hamımız bilirik. Onlar narkotik, partlayıcı maddələr və itkin düşənləri tapmaq üçün istifadə olunur. Ancaq bu yaxınlarda qeyd edilib ki, bəzi itlər xəstəliklərlə, xüsusən də xərçənglə əlaqəli insan orqanizmindəki dəyişiklikləri qoxuya bilirlər.

Bunun sirri maddələr mübadiləsi zamanı sərbəst buraxılan kimyəvi maddələr olan uçucu üzvi birləşmələrdədir (VOC). Xərçəng bu prosesi dəyişdirir, buna görə orqanizm digər "anormal" aromatik markerlər istehsal etməyə başlayır. Təcrübəli qoxu hissi olan itlər bu maddələri tənəffüs, sidik, tər, qan, nəcis və ya hətta dəridə aşkar edə bilərlər.

Maraqlıdır ki, itin qoxu hissi insandan 10-100 min dəfə daha həssasdır. Onlar qoxuları trilyonda bir hissə kimi aşağı konsentrasiyalarda aşkar edə bilirlər.

İtlərin müəyyən edə biləcəyi xərçəng növləri

Xüsusi təlim keçmiş itlər aşağıdakı xərçəng növlərini aşkar edə bilər:

döş xərçəngi

ağciyər xərçəngi

melanoma

yumurtalıq xərçəngi

prostat xərçəngi

kolorektal xərçəng (qalın bağırsaq)

Məsələn, bir halda, bir kişi köpəyi qulağının arxasındakı köstəyi daim yalamağa başladıqdan sonra həkimə müraciət edib. Müayinə zamanı melanoma aşkar edilib. Heç kim heyvanı öyrətməsə də, instinktləri dəqiq olub.

Başqa bir fakt: Döş xərçəngi vəziyyətində, bir it 100 sidik nümunəsi arasında 200 faiz müsbət hal tapıb - nəticələr təəccüblüdür, baxmayaraq ki, yenidən təsdiqlənməlidir.

İtlərin tibbdə istifadəsi

İtlər hələ MRT, ultrasəs və ya biopsiya kimi ənənəvi diaqnostik üsulları əvəz etmir. Lakin onlar faydalı əlavə vasitə ola bilər:

digər testlər hələ dəqiq nəticələr vermədikdə, erkən mərhələlərdə skrininq üçün,

müasir diaqnostikaya çıxışı olmayan bölgələrdə,
nümunələri laboratoriyalarda sınaqdan keçirmək üçün,

elektron burunları öyrənən klinikalarda - VOC-ları avtomatik aşkar etmək üçün itin qoxu hissini təqlid edən cihazlar.

Bundan əlavə, elm adamları araşdırmalarını davam etdirirlər:

hansı it cinsləri bu iş üçün ən uyğundur (çox vaxt bunlar labradorlar, çoban itləridir),

optimal tədris metodları,

bacarıqların saxlanma müddəti,

ənənəvi üsullarla müqayisədə effektivlik.

Bilmək vacibdir

Bəli, itlər xərçəngin aşkarlanmasına kömək edə bilər, lakin bu, sehrli və sınaqlara məhəl qoymamaq üçün bir səbəb deyil. Onların qoxu hissi tibbi diaqnostikanı əvəz edə bilməyən, tamamlaya bilən bir vasitədir. Eyni zamanda, bu tədqiqatlar yeni üfüqlər açır:

gələcəyin texnologiyalarının yaradılmasına kömək etmək - xərçəngi molekulyar səviyyədə ağrı və radiasiyaya məruz qalmadan aşkar edəcək cihazlar,

xərçəngin erkən aşkarlanmasını sağ qalmanın əsas amili kimi təbliğ etmək.

İtlər sahiblərinin davranışında, qoxusunda və əhval-ruhiyyəsindəki dəyişikliklərə son dərəcə həssasdırlar. Çox vaxt bir şeyin səhv olduğunu ilk görənlər olur. Köpəyiniz bədənin müəyyən bir hissəsinə həddindən artıq diqqət göstərməyə, onu iyləmək və ya narahat olmağa başlamışsa, bu, həkimə müraciət etmək üçün bir səbəb ola bilər.

İtlər yalnız ev heyvanları deyil; onlar səhiyyə sahəsində potensial müttəfiqlərdir. Onların xərçəngi qoxu ilə aşkar etmək qabiliyyəti artıq diaqnostikaya yanaşmaları dəyişən tibbi möcüzədir.
 

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:136
embedMənbə:https://lent.az
archiveBu xəbər 04 İyul 2025 17:41 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see313

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see302

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see289

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see283

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see279

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see269

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see251

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see248

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see245

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see241

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see240

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see238

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see234

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see227

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see226

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see221

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see202

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see197

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see193

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see178
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri