İyunun 13 ü Beynəlxalq Albinizm haqqında Maarifləndirmə Günüdür

Bakı, 13 iyun, AZƏRTAC

İyunun 13-də dünya ictimaiyyəti Beynəlxalq Albinizm haqqında Maarifləndirmə Gününü qeyd edir. Bu tarix 2014-cü il dekabrın 18-də BMT-nin Baş Assambleyası tərəfindən təsis olunub. Beynəlxalq Albinizm haqqında Maarifləndirmə Günü 2015-ci ildən etibarən hər il qeyd edilir.

AZƏRTAC BMT-nin məlumatına istinadla xəbər verir ki, 2025-ci ilin mövzusu maarifləndirmə, skrininqlər və günəşdən qoruyucu vasitələrdən istifadə etməklə albinos insanlarda dəri xərçənginin qarşısının alınması üzrə təcili tədbirlərin görülməsidir.

Albinizmi olan insanlar üçün dəri xərçəngi riski olduqca yüksəkdir və günəşdən qoruyucu vasitələrə, həmçinin dəri xərçəngi skrininqinə və müalicəsinə çıxışın olmaması gözlənilən, lakin qarşısı alına bilən ölümlərə səbəb ola bilər. Dəri xərçəngi Cənubi Afrika bölgəsində albinizmi olan insanlar üçün əsas ölüm səbəbidir və günəşdən qoruyan kremləri kosmetik məhsul deyil, əvəzolunmaz bir dərman halına gətirir.

Hökumətlər tərəfindən qəbul edilən albinizmlə bağlı milli fəaliyyət planlarının əksəriyyəti günəşdən qoruyucu vasitələrə, qoruyucu geyimlərə və müntəzəm dermatoloji müayinələrə, habelə dəri xərçəngi müalicələrinə çıxışı təmin etmək üçün tədbirləri əhatə edir. Bir sıra ölkələr pulsuz və ya subsidiyalaşdırılan müvafiq profilaktiki və müalicəvi tədbirlər üzrə təşəbbüslər irəli sürüb. Bu cür müdaxilələrin təsiri ilə bağlı dərc edilən araşdırmalar göstərir ki, belə müdaxilələr həyata keçirildikdə, albinizmi olan şəxslərin sağlamlıq nəticələri əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşıb.

BMT-nin son məlumatına görə, albinizm doğuşdan mövcud olan nadir, yoluxucu olmayan, genetik və irsi fərqdir. Demək olar ki, bütün albinizm növlərində hər iki valideyndə albinizm olmasa belə, onun ötürülməsi üçün gen mövcuddur. Vəziyyət etnik mənsubiyyətindən asılı olmayaraq hər iki cinsdə və dünyanın bütün ölkələrində rast gəlinir. Albinizm saçda, dəridə və gözlərdə piqmentasiya (melanin) çatışmazlığı ilə nəticələnir, günəşə və parlaq işığa qarşı həssaslığa səbəb olur. Nəticədə, demək olar ki, bütün albinos insanlar görmə qabiliyyətini itirirlər və dəri xərçənginə daha çox tutulurlar. Albinizmin mərkəzi olan melaninin yoxluğunun müalicəsi yoxdur.

Statistik rəqəmlər fərqli olsa da, Şimali Amerika və Avropada hər 20 min 1-də albinizmin bir növü olduğu təxmin edilir. Analoji vəziyyət Sahara-altı Afrikada daha çox yayılıb. Burada təqribən hər 70 min nəfərdən birinin onun gizli daşıyıcısı olduğu təxmin edilir.