Icma.az
close
up
RU
Kaliforniyada dağların altında yer qabığı laylanır: Alimlər səbəbini açıqladı

Kaliforniyada dağların altında yer qabığı laylanır: Alimlər səbəbini açıqladı

Icma.az bildirir, Qaynarinfo portalına istinadən.

ABŞ-ın Kaliforniya ştatında yerləşən Syerra-Nevada dağlarının altında yer qabığının laylanması baş verir. Lakin bu, təhlükəli bir proses hesab edilmir. Alimlər ehtimal edirlər ki, bu, məhz qitələrin yaranmasına səbəb olan təbii geoloji proseslərdən biridir. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Live Science" məlumat yayıb.

Məlumata görə, kontinental qabıq okean qabığına nisbətən daha yüksəkdə yerləşir və daha uzun müddət qorunub saxlanır, çünki o, daha az sıxlığa malikdir. Laylanma prosesi zamanı yer qabığının daha yüngül materialları ağır olanlardan ayrılır və məhz bu proses qitələrin formalaşmasına səbəb olur.

Yeni araşdırmalar göstərir ki, bu fenomen hazırda Syerra-Nevadanın altında baş verir. Dağ silsiləsinin cənub hissəsində yer qabığının üst qatını və mantiyanın bir hissəsini təşkil edən litosfer artıq ayrılaraq dərin mantiyaya doğru batıb. Mərkəzi hissədə isə litosfer laylanmağa davam edir, lakin proses hələ şimal bölgələrə çatmayıb.

Kolorado Universitetinin geoloqu Vera Şulte-Pelkum bu haqda belə deyib: "Siz dağlarda dayanıb balıq tuta bilərsiniz, amma xəbəriniz olmadan ayaqlarınızın altında nəhəng bir geoloji qat laylanmağa davam edir".

Yer səthində bu prosesin baş verdiyini göstərən heç bir əlamət yoxdur. Lakin alimlər əvvəllər burada qeyri-adi dərin zəlzələlər müşahidə ediblər. Belə ki, 1,9-3,2 bal gücündə olan bu yeraltı təkanlar 40 kilometrdən çox dərinlikdə baş verib. Şulte-Pelkum bildirir ki, adətən bu dərinlikdəki süxurlar isti və yüksək təzyiq altında olduqları üçün deformasiyaya uğrayır, lakin qırılıb seysmik dalğalar yaratmırlar.

Şulte-Pelkum və San-Dieqo Kaliforniya Universitetinin seysmoloqu Debora Kilb bölgədə 1985-2023-cü illər arasında qeydə alınmış zəlzələlərin məlumatlarını araşdırıblar. Nəticədə, 40-70 km dərinlikdə süxurların yer qabığından ayrıldığı bir geoloji qat müəyyən edilib. Syerra-Nevadanın cənub hissəsində, Sequoia Milli Parkı yaxınlığında bu qat artıq yox olub, şimal hissədə, Tahoe gölü ətrafında isə hələ də yerində qalır. Ancaq mərkəzi hissədə, Yosemite Milli Parkının altında bu qat aktiv şəkildə mantiyaya doğru batır.

Alimlərin fikrincə, bu laylanma prosesi Syerra-Nevadanın cənubunda 3-4 milyon il əvvəl baş verib və hələ də davam edir. Dekabr ayında Geophysical Research Letters jurnalında dərc olunan araşdırmada bildirilib ki, bu proses Yeni Zelandiya, Türkiyənin Anadolu platosu və Şərqi Avropadakı Karpat dağları da daxil olmaqla dünyanın müxtəlif yerlərində də baş verə bilər.

"Biz bu fenomenin daha əvvəl baş verdiyi ehtimal olunan digər bölgələrdə də tədqiqatlar aparmaq istəyirik", deyə Şulte-Pelkum bildirib.

Aydın

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:211
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 03 Fevral 2025 22:47 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see401

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see379

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see358

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see344

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see340

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see318

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see301

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see232

Azərbaycanda regional tədris mərkəzinin yaradılması Dünya Bankı ilə müzakirə edilib

21 Noyabr 2026 15:42see226

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see225

BOKT nin rəhbərliyinə təyinat olub

21 Noyabr 2026 14:31see221

Ekspert: Dövlət idarəçiliyinin rəqəmsallaşdırılması Azərbaycan iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətini artırır

21 Noyabr 2026 17:24see220

La Liqa: Derbidə “sülh”

22 Noyabr 2026 00:06see215

Dərmanlar da icbari tibbi sığortaya daxil edilir Kimlər faydalanacaq?

20 Noyabr 2026 22:21see210

Fermer ucuz satır, alıcı baha alır: Qiymət fərqi harada yaranır?

21 Noyabr 2026 14:38see204

Sumqayıtda gənc oğlan qətlə yetirilib

22 Noyabr 2026 04:55see204

Allah uzaq tutsun, amma müharibə bizim işimizdir Hakan Fidan

22 Noyabr 2026 02:18see201

Mehriban Əliyeva və qızlarından Vyetnam mədəniyyətinə zərif ehtiram Foto

21 Noyabr 2026 15:21see201

Qızıl gələn il ucuzlaşacaq

21 Noyabr 2026 16:40see201

Türkiyə Super Liqası: “Qalatasaray” evdə sevindi

22 Noyabr 2026 00:13see200
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri