Kişilər yaşlandıqca Y xromosomunu itirir: Bundan sonra nə baş verir?

“Yeni bir araşdırma kişilərin yaşlandıqca bədən hüceyrələrindəki Y xromosomunun bir hissəsini itirdiyini təsdiqləyib. Bu, sadəcə genetik bir qəribəlik deyil, sağlamlığa təsir edə biləcək bir prosesdir”.

“Cebheinfo.az” bu barədə “The Conversation”-a istinadən yazır. 

Uzun müddətdir ki, somatik hüceyrələrdə Y xromosomunun itirilməsinin əhəmiyyətsiz olduğu düşünülürdü, çünki bu xromosomda kişi cinsini təyin edən və sperma istehsalında iştirak edənlərdən başqa nisbətən az gen var.

Lakin müasir genetik analiz metodları göstərir ki, yaşlı kişilərin əhəmiyyətli bir hissəsində bəzi hüceyrələrdə Y xromosomunun itirilməsi müşahidə olunur. Bu da bir sıra yaşla əlaqəli xəstəliklər yaradır.

Y xromosomunun itirilməsinin tezliyi yaşla əhəmiyyətli dərəcədə artır. Altmış yaşlarında kişilərin təxminən 40%-də bəzi hüceyrələrdə Y xromosomu itirilir. 90 yaşa qədər bu fenomen kişilərin təxminən 57%-də müşahidə olunur. Bu itki bütün hüceyrələrdə eyni vaxtda baş vermir, yalnız bəzilərində mozaika nümunəsi yaradır: bəzi hüceyrələr xromosomu saxlayır, digərləri isə saxlamır.

Yeni məlumatlar göstərir ki, Y xromosomunun itirilməsi ürək-damar xəstəliklərindən tutmuş neyrodegenerativ xəstəliklərə, müxtəlif xərçəng növlərinə qədər ciddi riskləri artırır.

Tədqiqatlar göstərir ki, Y xromosomunun itirilməsi şiş hüceyrələri də daxil olmaqla hüceyrə böyüməsini sürətləndirə və ürək və böyrək kimi orqanların funksiyasını poza bilər.

Əvvəllər Y xromosomunun cinsiyyətin müəyyən edilməsindən başqa bədən funksiyalarına az təsir göstərdiyinə inanılırdı. İndi isə müasir tədqiqatlar göstərir ki, o, digər genlərin fəaliyyətini tənzimləməkdə iştirak edir, immun və toxuma bərpası proseslərinə təsir göstərir. Bununla belə, Y itkisini xəstəliklə əlaqələndirən dəqiq mexanizmlər hələ də tam məlum deyil. Elm adamları hələ də Y xromosomunda hansı genlərin yaşla əlaqəli patologiyalara təsir etdiyini anlamaq üçün çalışırlar.

Xəzər
“Cebheinfo.az”

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin