Kişilərdə "xüsusi günlər" iddiası Hormonal dəyişikliklərdə nələr olur?

Kişilərdə hormonal dəyişikliklərə aid edilən "xüsusi bir dövr" iddiası son zamanlar sosial mediada tez-tez müzakirə olunur.

Medicina.az xəbər verir ki, bu yaxınlarda rəqəmsal platformalarda kişilərin də qadınlara bənzər "xüsusi dövrlər" yaşadığını irəli sürən paylaşımlar diqqəti cəlb edib. Bu paylaşımlarda kişilərdə hormonal dəyişikliklər qadınlarda menstrual dövrə bənzər şəkildə təsvir edilir. Lakin elmi ədəbiyyat bu müqayisənin heç bir bioloji əsasının olmadığını göstərir. Mütəxəssislərə görə, kişilərdə hormon səviyyələri dəyişə bilər. Lakin bu, müntəzəm və müəyyən bir dövrü nəzərdə tutmur.

Bu müzakirələrdə adı çəkilən adlardan biri heyvan davranışı və hormon münasibətləri ilə bağlı işləri ilə tanınan Dr. Gerald Linkolndur. Linkolnun tədqiqatları, xüsusən də müəyyən məməli növlərində testosteron səviyyəsində mövsümi dəyişikliklərin davranış fərqləri yaratdığını göstərən tədqiqatlar, kişi hormonlarının davranışa təsirinə diqqət çəkir. Bu tədqiqatlar testosteronun yalnız fiziki proseslərlə deyil, həm də emosional və davranış prosesləri ilə əlaqəli olduğunu göstərir.

Bu yanaşma nəticədə hormonal dəyişikliklərə görə kişilərdə əhval-ruhiyyə və davranış fərqlərini təsvir etmək üçün istifadə edilən "Qıcıqlanan kişi sindromu (QKS)" anlayışının ortaya çıxmasına səbəb oldu.

Klinik psixoloq Dr. Jed Diamond bu anlayışın populyarlaşmasında mühüm rol oynamışdır. Daymond iddia edirdi ki, testosteron səviyyəsində azalmalar bəzi kişilərdə yorğunluq, qıcıqlanma, enerjinin azalması və əhval-ruhiyyə dəyişiklikləri ilə əlaqələndirilə bilər.

Mütəxəssislər tərəfindən razılaşdırılmış fundamental qiymətləndirmə belədir: Qadınlarda menstrual dövr birbaşa reproduktiv sistemlə əlaqəli aylıq və müntəzəm fizioloji prosesdir. Lakin kişilərdə bu dövrü yaratmaq üçün heç bir bioloji mexanizm yoxdur. Buna görə də, kişilərdə menstrual dövr üçün ekvivalenti yoxdur.

Kişilərdə, əsasən testosteron, müəyyən hormon səviyyələri gündəlik bioloji ritmdən, yaşdan, stress səviyyələrindən və həyat tərzindən asılı olaraq dəyişə bilər. Bu dəyişikliklər əhval-ruhiyyəyə və davranışa təsir göstərə bilər. Testosteron səviyyəsinin aşağı düşməsi bəzi kişilərdə qıcıqlanma, narahatlıq, geri çəkilmə və ya depresif hisslər kimi özünü göstərər. Lakin bu, müntəzəm, aylıq və proqnozlaşdırıla bilən bir dövr yaratmır.

Aygün

Medicina.az