Icma.az
close
up
RU
Menu

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Körfəzdən qaçış başlayır: Qərb İranın boğaz üstünlüyünü sındırır

Körfəzdən qaçış başlayır: Qərb İranın boğaz üstünlüyünü sındırır

Icma.az bildirir, Olke.az saytına əsaslanaraq.

Körfəzdən alternativ marşrutlara: müharibə enerji xəritəsini necə dəyişir?
ABŞ–İsrail–İran qarşıdurmasının aktiv fazasının dayanması və uzunmüddətli atəşkəs ehtimalı qısa müddətli rahatlıq yaratsa da, bu, böhranın tam aradan qalxması anlamına gəlmir. Əksinə, artıq formalaşan yeni reallıq göstərir ki, Körfəz regionu əvvəlki təhlükəsiz enerji və logistika mərkəzi imicini itirib.

Körfəzdə yaranan son böhran Vaşinqton və Avropa paytaxtlarına bir həqiqəti də xatırlatdı ki, Hörmüz boğazı üzərində İranın təsir imkanları təkcə regional deyil, qlobal enerji təhlükəsizliyi üçün də strateji riskdir. Hörmüzdən dünya neftinin təxminən beşdə birinin keçməsi səbəbindən Tehran bu marşrutu istənilən anda siyasi təzyiq rıçağına çevirə bilir. 
Məhz buna görə ABŞ və Avropa alternativ marşrutların yaradılmasına daha fəal qoşulacağı ehtimalını gücləndirir.  Burada əsas məqsəd yalnız Körfəz neftini bazarlara çıxarmaq deyil, həm də  alternativ marşrutları təşviq etməklə İranın geoiqtisadi veto imkanlarını minimuma endirməkdir. Məhz bu psixoloji və strateji dönüş nöqtəsi bölgədə yeni geosiyasi və geoiqtisadi düzənin əsasını qoyur.
Bu gündən sonra əsas sual budur:

Hörmüzdən asılı dünya alternativ enerji damarlarını harada quracaq?
Bir boğazın böhranı, bütün sistemin zəifliyi
Son böhran bir daha sübut etdi ki, dünya enerji bazarının böyük hissəsinin təkcə Hörmüz boğazından asılı olması qlobal iqtisadiyyat üçün sistem riskidir.
Müharibə başa çatsa belə sığorta riskləri yüksək qalacaq, tanker daşımalarının təhlükəsizlik xərcləri artacaq, uzunmüddətli müqavilələrdə alternativ marşrut tələbi güclənəcək, alıcı ölkələr tədarükün şaxələndirilməsini prioritet edəcək. Bu isə “enerji təhlükəsizliyi” anlayışını hasilatdan çox marşrut təhlükəsizliyi məsələsinə çevirir.

Səudiyyə Ərəbistanı: böhranı logistik üstünlüyə çevirmək
Ən sürətli reaksiya verən aktor Səudiyyə Ərəbistanı oldu. Riyad Körfəz limanlarını İordaniya sərhədinə bağlayan 1700 km-lik yeni beynəlxalq dəmir yolu-logistika dəhlizini işə saldı. Hər qatarın 400-dən çox konteyner daşıması və vaxtı yarıbayarı azaltması bu marşrutu fövqəladə dövr üçün strateji alternativə çevirir. 
Bu addımın geosiyasi mənası sadədir:
Riyad Hörmüzdən yan keçən quru bağlantıları ilə Körfəz neftini və yüklərini Qırmızı dəniz və Aralıq dənizi istiqamətinə yönəltmək istəyir.
Daha kritik istiqamət isə Yanbu xəttidir. “Saudi Aramco” artıq şərq yataqlarından Qırmızı dənizdəki Yanbu limanına uzanan Şərq–Qərb boru xəttini maksimum yüklə işə salıb. Bu xətt gündə təxminən 5 milyon barel ixrac gücü yaradır və Hörmüzdən yan keçən əsas enerji bypassına çevrilir.  Lakin burada da limitlər var: Yanbu tam alternativ deyil, sadəcə itkiləri azaldan təhlükəsizlik klapanıdır. 

Oman: coğrafiyanı strateji kapitala çevirmək
Oman üçün bu böhran tarixi fürsətdir. Maskat həm Hind okeanına birbaşa çıxışı, həm də Fars körfəzindən kənar liman infrastrukturu sayəsində yeni enerji tranzit qovşağına çevrilmək potensialı daşıyır. Xüsusilə Duqm və Sohar kimi limanların genişləndirilməsi fonunda Oman Körfəz yüklərinin təkrar yönləndirilməsi, LNG və neft terminallarının artırılması, Asiya bazarına daha təhlükəsiz çıxış kimi üstünlüklərlə önə çıxır. Başqa sözlə, Oman coğrafi neytrallığını iqtisadi tranzit gücünə çevirməyə çalışır.

Türkiyə: Aralıq dənizinə açılan enerji qapısı
Bu yeni xəritədə ən böyük strateji qazananlardan biri Türkiyə ola bilər.  Ankara İraq və Küveyt neftinin mövcud infrastrukturdan istifadə etməklə Ceyhan limanına yönləndirilməsi istiqamətində aktiv işləyir. Burada məqsəd təkcə neft deyil, gələcəkdə Körfəz qazının da Türkiyə üzərindən Aralıq dənizi və Avropaya daşınmasıdır.
Bu ssenari reallaşarsa Türkiyənin enerji hab statusu güclənəcək, Avropanın Körfəz resurslarına çıxışı şaxələnəcək, Bakı–Tbilisi–Ceyhan və İraq–Türkiyə xətti ilə sinerji yaranacaq, Ankara enerji diplomatiyasında yeni üstünlük qazanacaq. Beləliklə, Hörmüz böhranı Türkiyəni sadəcə tranzit ölkədən regional enerji memarına çevirə bilər.

Yeni geoiqtisadi reallıq
Ən vacib nəticə budur ki, müharibə bitsə də, investorların və alıcıların psixologiyası dəyişib. Heç bir böyük istehlakçı ölkə artıq enerji təhlükəsizliyini yalnız Hörmüzə bağlamaq istəməyəcək.
Bu isə üç əsas nəticə yaradacaq: Alternativ quru dəhlizlərinə böyük sərmayə axını:  Qırmızı dəniz və Aralıq dənizi limanlarının strateji dəyərinin artması: Türkiyə–Səudiyyə–İordaniya–Oman xəttinin yeni enerji oxuna çevrilməsi. 

Yaxın Şərqdə son müharibə bir həqiqəti tam üzə çıxardı:
enerji ehtiyatları qədər, onları hansı marşrutla bazara çıxarmaq da geosiyasi gücdür.
Körfəz artıq əvvəlki kimi təhlükəsiz görünmür. Buna görə də qarşıdakı illərdə əsas rəqabət yataqlar uğrunda deyil, alternativ marşrutlar, limanlar, boru xətləri və logistika dəhlizləri uğrunda olacaq. Bu dəhlizlər işə düşdükcə İranın “Hörmüz kartı” əvvəlki qədər təsirli olmayacaq.
Avropanın böyük hesabı: enerji ilə yanaşı siyasi təhlükəsizlik
Brüssel üçün alternativ marşrutlar təkcə neft və qaz deyil, həm də siyasi dayanıqlıq deməkdir. Rusiya qazından sonra Hörmüz riskinin də gündəmə gəlməsi Avropanı məcbur edir ki, enerji xəritəsini daha geniş şaxələndirsin. Bu baxımdan Şimali Afrika, Xəzər hövzəsi, Türkiyə üzərindən Cənub dəhlizi, Körfəzdən Aralıq dənizinə yeni boru xətləri Avropanın yeni enerji təhlükəsizlik arxitekturasının əsas sütunlarına çevrilir. 
Bu baş verərsə, Körfəzdə yeni enerji xəritəsi yalnız iqtisadi yox, həm də İranın regional təsir gücünü balanslaşdıran yeni geosiyasi düzən yaradacaq və Hörmüz üzərindən qlobal bazarlara təsir imkanlarını zəifləyəcək. 

 Mürtəza Bünyadlı

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:146
embedMənbə:https://olke.az
archiveBu xəbər 08 Aprel 2026 15:24 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see282

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see274

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see269

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see265

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see263

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see259

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see249

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see244

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see229

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see219

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see218

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see208

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see206

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see205

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see202

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see202

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see198

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see196

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see190

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see186
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri