Icma.az
close
up
RU
Kosmosun üçölçülü xəritəsi çəkilir: Görünməz işığın izində altı ay...

Kosmosun üçölçülü xəritəsi çəkilir: Görünməz işığın izində altı ay...

Qaynarinfo saytına istinadən Icma.az xəbər verir.

Kainatın dərinliklərinə baxarkən təkcə ulduzları deyil, həm də həmin ulduzların yaydığı və gözlərimizin qavraya bilmədiyi işıq tezliklərini görmək mümkün olsaydı, nə dəyişərdi? NASA bu sualın cavabını SPHEREx adlı yeni infraqırmızı kosmik teleskopu ilə təqdim edir.

Qaynarinfo xəbər verir ki, 450 milyon qalaktikanın detallı işıq spektrini toplamaq vəzifəsini daşıyan bu nəhəng cihaz, yaxın günlərdə əldə etdiyi məlumatlar əsasında hazırlanmış ilk görüntüləri paylaşıb. Ənənəvi teleskoplar səmanı cəmi bir neçə geniş rəng filtri ilə müşahidə etdiyi halda, SPHEREx 102 fərqli dar filtrdən istifadə edərək sanki kainatın rəqəmsal rentgenini çəkir. Bu texnologiya alimlərə kosmosun dərinliklərində bizim üçün "görünməz” olan detalları ayrı-ayrılıqda təhlil etməyə imkan verir.

Rəng anlayışı əslində göründüyündən qat-qat mürəkkəbdir. Bizim mavi və ya yaşıl adlandırdığımız rənglər işığın yalnız müəyyən dalğa uzunluqlarından ibarətdir. SPHEREx isə insan gözünün hüdudlarını aşaraq infraqırmızı spektrdəki dalğa uzunluqlarını qeydə alır və onları bizim görə biləcəyimiz rənglərə çevirir.

NASA-nın Astrofizika Bölməsinin direktoru Şon Domaqal-Qoldman cəmi altı ay ərzində bu qədər böyük həcmdə məlumatın toplanmasını inanılmaz hal kimi qiymətləndirir. Əldə edilən hər bir məlumat dəsti səmanın 102 fərqli dalğa uzunluğunda hazırlanmış yeni xəritəsi deməkdir. Bu xəritələr kainatın necə yarandığı və bugünkü yaşayış mühitimizin necə formalaşdığı kimi fundamental suallara işıq salır.

NASA-nın Reaktiv Hərəkət Laboratoriyasındkı mütəxəssislər bu teleskopu təbiətdə ən inkişaf etmiş görmə sisteminə malik canlılardan biri olan mantis karidesinə bənzədirlər. Bu canlı kimi, SPHEREx də ətrafını son dərəcə geniş perspektivdən və zəngin rəng müxtəlifliyi ilə qavrayır. Yer ətrafında gündə təxminən 14,5 dövr edən teleskop, hər dövrdə səmanın fərqli bir zolağını görüntüləyir. Yer Günəş ətrafında hərəkət etdikcə teleskop da bu hərəkətlə sürüklənir və nəticədə hər altı ayda bir bütün səma ən azı bir dəfə tam şəkildə skan olunur. Bu davamlı dövr kainatın zaman içindəki dəyişimini izləmək üçün unikal imkan yaradır.

Toplanan bu nəhəng məlumat toplusu yalnız estetik görüntülər yaratmaqla kifayətlənmir, eyni zamanda yüz milyonlarla qalaktikanın Yerə olan məsafəsini ölçmək üçün istifadə olunur. Bu ölçmələr nəticəsində kainatın üçölçülü, nəhəng bir xəritəsi formalaşır. Alimlər bu xəritədən qaranlıq enerji, kosmik şişmə və kainatın genişlənməsi kimi hələ də sirr olaraq qalan bir çox böyük sualı cavablandırmaq üçün yararlanmağı planlaşdırırlar. Bundan əlavə, NASA bu dəyərli məlumat dəstini yalnız peşəkar astronomlarla deyil, maraqlı ictimaiyyət və bütün elmi ictimaiyyətlə açıq şəkildə paylaşır.

Aydın

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:146
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 23 Dekabr 2025 00:05 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see373

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see335

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see293

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see269

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see266

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see257

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see246

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see239

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see238

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see225

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see219

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see217

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see214

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see211

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see210

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see206

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see206

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see200

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see199

“PAŞA Sığorta”nın yeni mobil tətbiqi istifadəyə verilib

18 Noyabr 2026 12:12see182
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri