Kremldən Azərbaycana ciddi təhlükə

“Rusiya Azərbaycanın Krımı və yeni regionları, yəni Ukraynanın işğal edilmiş digər əraziləri tanımasına ümid edir”. 

“RİA Novosti”-nin bu məlumat rəsmi təsdiqini taparsa, bu halda Azərbaycanın həm Rusiya, həm də Ukrayna ilə münasibətlərinə təsir göstərə biləcək vəziyyətin yaranmasından söhbət gedir. Görünür, Ukrayna ilə sülh sazişi imzalamağa tələsməyən Kreml mövcud status-kvonun saxlanılması şərti ilə müharibəni dayandırmağa razı olduğunu nümayiş etdirir. 

Xüsusilə də ABŞ Prezidenti Donald Trampın daimi sülh müqaviləsi və ya atəşkəs təklifinin reallaşmaması Rusiyanın işğalın nəticələrinin beynəlxalq səviyyədə tanıtmaq istəyi ilə bağlıdır. Rusiya Prezidentinin köməkçisi Vladimir Medinskinin işğal olunmuş Ukrayna ərazilərini Qarabağla müqayisə edən bəyanatı rəsmi Moskvanın müəyyən şərtlər daxilində sülhə imza atmağa hazır olduğunu göstərir. 

“Rusiya ilə Ukrayna arasında sülh sazişi bağlanmadan sadəcə atəşkəs əldə olunsa və cəbhəboyu münaqişə dayandırılsa, bura Ermənistanla Azərbaycan arasında Qarabağ kimi “mübahisəli” əraziyə çevriləcək”,- deyə Medinski bildirib. Bununla da rəsmi Moskva atəşkəsə deyil, işğal etdiyi torpaqların Rusiya ərazisi kimi tanınacağı təqdirdə, sülh müqaviləsinə imza atmağa hazır olduğunu bildirir. 

Yəni, Rusiya müəyyən dövrdən sonra Ukraynaının güclənərək Azərbaycan kimi öz ərazilərini işğaldan azad edəcəyindən narahatdır. Ona görə də Rusiya tərəfi işğalın nəticələrinin de-yure tanınmasına çalışır. Azərbaycana edilən təklifə də bu kontekstdə baxmaq lazımdır. Lakin Azərbaycan dövlətlərin ərazi bütövlüyü və suverenliyinin müdafiəsi prinsipinə üstünlük verir. 2015-cü ildə Krımın və Donbasın işğalından sonra da rəsmi Bakı birmənalı şəkildə Ukraynanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləyib. 

Azərbaycan Ukraynaının Donetsk və Luqansk vilayətlərində yaradılmış separatçı rejimlərə münasibətdə Kiyevin mövqeyindən çıxış edib. Bu mənada, Azərbaycanın Krımı və digər işğal olunmuş əraziləri Rusiyanın tərkib hissəsi kimi tanıması qeyri-mümkündür. İşğal olunmuş əraziləri Rusiya torpağı kimi tanımaq Ukraynaya qarşı müharibənin dəstəklənməsi deməkdir. 

Halbuki, Belarus istisna olmaqla Rusiyanın Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatı (KTMT) və Avrasiya İqtisadi Birliyindəki müttəfiqlərinin heç biri Ukraynaya qarşı müharibəni qanuni hesab etməyib. Ona görə də istər Krım, istərsə də digər Ukrayna ərazilərinin Rusiya tərəfindən ilhaqı müttəfiq ölkələr tərəfindən legitim sayılmır. Belə olan halda, Krımı və digər bölgələri Rusiyanın ərazisi kimi tanımaq Ermənistanla hələ sülh müqaviləsi imzalamamış Azərbaycanın özünə problem yarada bilər. 

Çünki Ermənistan Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü de-yure tanımayıb. Ermənistan Konstitusiyasında Azərbaycana qarşı ərazi iddiaları qalır. Ukraynanın işğal olunmuş bölgələrinin başqa ölkənin torpaqları kimi tanımaq Azərbaycanın ərazi bütövlüyü üçün mənfi presedent yarada bilər. 2026-cı il iyunun 7-də Ermənistan parlamentinə keçiriləcək seçkilərdə Rusiyanın siyasi dəstəyinə arxalanan revanşist müxalifət qalib gələrsə, Azərbaycanla sülh prosesini pozacaq. Bu baxımdan, Rusiyanın təklifi yalnız Ukraynaya deyil, həm də Azərbaycana yönəlik ciddi təhlükədir. 

Müşfiq Abdulla 
“Cebheinfo.az”