Kvant kompüterləri ilə 12 635 atomlu zülal modelləşdirilib

Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:@xqazeti

Kvant hesablamalarının biologiya və tibb sahəsində tətbiqi istiqamətində mühüm nəticə əldə olunub. Cleveland Clinic, Yaponiyanın RIKEN tədqiqat mərkəzi və IBM şirkətinin alimlərindən ibarət beynəlxalq komanda kvant kompüterlərindən istifadə etməklə 12 635 atomdan ibarət zülalın modelləşdirilməsinə nail olub.

RIKEN-in  rəsmi məlumatına görə, əldə olunan nəticə kvant kompüterlərindən istifadə edilməklə indiyədək modelləşdirilmiş ən böyük bioloji əhəmiyyətli molekullardan biri hesab olunur. Tədqiqatçılar bu məqsədlə kvant və klassik hesablama imkanlarını birləşdirən “kvant-mərkəzli superhesablama” yanaşmasından istifadə ediblər.

IBM-in  açıqlamasında bildirilir ki, komanda 12 635 atomlu zülalın simulyasiyasını həyata keçirərək kvant və klassik hesablama üsullarının birgə tətbiqinin həyat elmlərində imkanlarını nümayiş etdirib. Tədqiqatın əsas xüsusiyyətlərindən biri mürəkkəb molekulyar sistemlərin modelləşdirilməsi üçün kvant prosessorlarının klassik superkompüterlərlə birlikdə işlədilməsidir.

Alimlərin əldə etdiyi nəticə kvant hesablamalarının biologiya sahəsində gələcək tətbiqləri baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Böyük və mürəkkəb biomolekulların kompüter modelləri vasitəsilə öyrənilməsi onların quruluşunun və davranışının daha dərindən araşdırılmasına imkan verə bilər. Bu istiqamət xüsusilə yeni dərmanların hazırlanması və bioloji proseslərin daha dəqiq başa düşülməsi baxımından perspektivli hesab olunur.

Tədqiqatda kvant kompüterlərinin imkanları ənənəvi klassik hesablama sistemlərini tam əvəz etmək əvəzinə, onlarla birlikdə tətbiq edilib. Belə yanaşma mürəkkəb elmi məsələlərin həllində müxtəlif hesablama texnologiyalarının üstünlüklərindən eyni vaxtda istifadə edilməsinə şərait yaradır. RIKEN bu əməkdaşlığı kvant və klassik hesablama metodlarının həyat elmlərində potensialını genişləndirən mühüm nəticə kimi təqdim edir.

Beynəlxalq komandanın əldə etdiyi nəticə 2026-cı il ACM Gordon Bell mükafatının finalçıları sırasında yer alıb. Bu mükafat yüksək məhsuldarlıqlı hesablama sahəsində mühüm elmi nailiyyətlərə görə təqdim olunur. 2026-cı ilin qalibinin noyabrın 15–20-də ABŞ-ın Çikaqo şəhərində keçiriləcək SC26 konfransı çərçivəsində elan ediləcəyi bildirilir.

Mütəxəssislərin bu sahədəki fəaliyyəti göstərir ki, kvant hesablamaları tədricən fundamental elmi tədqiqatların praktiki alətlərindən birinə çevrilir. Xüsusilə mürəkkəb molekulların modelləşdirilməsi kimi böyük hesablama resursları tələb edən məsələlərdə kvant və klassik superhesablama texnologiyalarının inteqrasiyası gələcək elmi araşdırmalar üçün yeni imkanlar aça bilər.

12 635 atomlu zülalın modelləşdirilməsi ilə bağlı əldə olunan nəticə kvant texnologiyalarının yalnız nəzəri hesablamalarla məhdudlaşmadığını, onların biologiya və tibb kimi mürəkkəb tətbiq sahələrində də sınaqdan keçirildiyini göstərir. Tədqiqatın növbəti mərhələlərdə daha mürəkkəb bioloji sistemlərin öyrənilməsi üçün yeni hesablama imkanlarının formalaşmasına töhfə verəcəyi gözlənilir.

N.Adilqızı
XQ