Malyariya parazitinin ağcaqanadların çoxalmasına təsiri araşdırılıb

Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:@xqazeti

Alimlər malyariyaya səbəb olan parazitin ağcaqanadların orqanizmində yaratdığı dəyişikliklərin həşəratların çoxalma prosesinə necə təsir etdiyini müəyyənləşdiriblər. Yeni tədqiqat malyariyanın yayılmasında əsas rol oynayan ağcaqanadların biologiyasının daha dərindən öyrənilməsi baxımından əhəmiyyətli nəticələr ortaya qoyur.

“Nature Communications” jurnalında  dərc olunan araşdırmada alimlər Plasmodium paraziti ilə yoluxmuş malyariya ağcaqanadlarında reproduktiv proseslərin dəyişməsini tədqiq ediblər. Tədqiqatın əsas diqqət mərkəzində JNK adlı siqnalvermə yolu dayanır. Alimlər bu mexanizmin infeksiya ilə ağcaqanadın çoxalma strategiyası arasında əlaqənin formalaşmasında rol oynadığını müəyyən ediblər.

Araşdırmaya əsasən, parazitlə yoluxma ağcaqanadın orqanizmində yalnız immun cavab yaratmır, həm də onun enerjidən və digər bioloji resurslardan necə istifadə etməsinə təsir göstərə bilir. Belə dəyişikliklər ağcaqanadın yaşaması ilə çoxalması arasında müəyyən bioloji “seçim” və ya resurs bölgüsü yaradır.

Tədqiqatçıların JNK siqnal mexanizminə diqqət yetirməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Hüceyrədaxili siqnalların ötürülməsində iştirak edən bu mexanizmin infeksiya şəraitində reproduktiv proseslərin tənzimlənməsində rol oynadığı müəyyən edilib. Alimlər hesab edirlər ki, ağcaqanad–parazit münasibətlərinin molekulyar səviyyədə daha yaxşı başa düşülməsi gələcəkdə malyariyanın yayılmasının qarşısının alınmasına yönəlmiş yeni bioloji yanaşmaların hazırlanmasına kömək edə bilər.

Malyariya dünyada milyonlarla insan üçün ciddi sağlamlıq problemi olaraq qalır. Xəstəliyin yayılmasında Anopheles cinsinə aid dişi ağcaqanadlar mühüm rol oynayır. Parazit insan orqanizmindən ağcaqanada, daha sonra isə yenidən insana ötürülməklə həyat dövrünü davam etdirir. Buna görə də xəstəliyin qarşısının alınması üzrə tədqiqatlarda yalnız parazitin deyil, onun daşıyıcısı olan ağcaqanadın biologiyasının öyrənilməsi də mühüm istiqamət hesab olunur.

Yeni araşdırma göstərir ki, parazit və onun daşıyıcısı arasında münasibətlər əvvəl düşünüldüyündən daha mürəkkəbdir. İnfeksiya ağcaqanadın immun sisteminə təsir etməklə yanaşı, onun reproduktiv fəaliyyətinin tənzimlənməsində iştirak edən molekulyar mexanizmləri də dəyişdirə bilər.

Alimlərin əldə etdiyi nəticələr malyariya parazitinin həyat dövrünün zəif nöqtələrinin müəyyənləşdirilməsi baxımından gələcək araşdırmalar üçün yeni imkanlar yaradır. Bununla belə, tədqiqatın nəticələrinin birbaşa yeni müalicə və ya profilaktika üsuluna çevrilməsi üçün əlavə araşdırmalar tələb olunur.

Beləliklə, bu tədqiqat malyariyanın yayılmasında iştirak edən ağcaqanadların biologiyasına yeni baxış təqdim edir və parazit–daşıyıcı əlaqəsinin molekulyar mexanizmlərinin öyrənilməsinin xəstəliklə mübarizədə əhəmiyyətini bir daha göstərir.

N.Adilqızı
XQ