Mars üçün 700 milyon dollarlıq mübarizə: Rocket Lab NASA nın qərarına etiraz edir

“Rocket Lab” NASA-nın təxminən 700 milyon dollar dəyərində olan Mars Telecommunications Network (MTN) müqaviləsini “Blue Origin” şirkətinə verməsinə etiraz edib. Şirkət seçim prosesində səhvlərə yol verildiyini iddia edir.

Qaynarinfo xəbər verir ki, NASA-nın Mars üçün quracağı yeni rabitə sistemini kimin hazırlayacağı ilə bağlı rəqabət başa çatmayıb. “Rocket Lab” NASA-nın təxminən 700 milyon dollar dəyərində olan Mars Telecommunications Network müqaviləsini “Blue Origin”ə verməsi ilə bağlı rəsmi etiraz təqdim edib.

Şirkət NASA-nın qərarının yenidən nəzərdən keçirilməsi üçün ABŞ Hesabatlılıq İdarəsi funksiyasını yerinə yetirən Government Accountability Office-ə (GAO) müraciət edib. “Rocket Lab” NASA-nın seçim prosesində Konqres tərəfindən müəyyənləşdirilən uyğunluq meyarlarına əməl etmədiyini iddia edir.

“Rocket Lab” NASA-nın qiymətləndirməsinə etiraz edir

NASA sentyabrın 1-də Mars Telecommunications Network layihəsi üçün “Blue Origin”i seçib. Təxminən 700 milyon dollaradək dəyəri ola biləcək müqaviləyə əsasən, şirkət Mars orbitində fəaliyyət göstərəcək rabitə aparatını layihələndirməli, hazırlamalı, kosmosa göndərməli və istismar etməlidir.

Lakin müqavilə uğrunda mübarizə aparan “Rocket Lab” NASA-nın qiymətləndirmə prosesində səhvə yol verdiyini bildirir.

Şirkət öz texniki təklifinin qiymətləndirilməsi zamanı NASA-nın yanlış müəyyənləşdirmələr apardığını və bunlardan səhv nəticələr çıxardığını iddia edib. “Rocket Lab” həmçinin NASA-nın qərarının Konqres tərəfindən müəyyənləşdirilmiş uyğunluq tələblərinə zidd olduğunu bildirib.

Bu səbəbdən şirkət GAO-dan tender prosesinin araşdırılmasını istəyib.

Marsla Yer arasında rabitəni təmin edəcək

Mübahisənin mərkəzində olan Mars Telecommunications Network gələcək Mars missiyaları üçün mühüm funksiyanı yerinə yetirəcək. Mars orbitinə yerləşdiriləcək aparat planetdə və onun ətrafında fəaliyyət göstərən kosmik aparatlarla Yer arasında rabitəni təmin edəcək.

Sistem elmi məlumatları, görüntüləri, naviqasiya informasiyasını və missiyalar üçün zəruri digər məlumatları Yerə ötürəcək.

NASA hazırda rabitə məlumatlarının ötürülməsi üçün “Mars Odyssey” və “Mars Reconnaissance Orbiter” kimi köhnə kosmik aparatlardan istifadə edir. “Mars Odyssey” 2001-ci ildə, “Mars Reconnaissance Orbiter” isə 2005-ci ildə kosmosa göndərilib. Yeni sistemin getdikcə köhnələn bu infrastrukturun üzərindəki yükü azaltması nəzərdə tutulur.

“Blue Origin” 2028-ci ilə qədər təhvil verməlidir

NASA-nın hazırkı qərarına əsasən, “Blue Origin” yeni Mars rabitə aparatını ən gec 31 dekabr 2028-ci ilədək təhvil verməlidir. NASA sistemin 2030-cu ildə Marsda fəaliyyətə başlamasını planlaşdırır.

“Blue Origin” layihədə “Blue Ring” adlı kosmik aparat platformasını əsas götürəcək. Şirkət təkcə aparatı hazırlamayacaq, həmçinin onun buraxılışını və istismarını da həyata keçirəcək.

“Rocket Lab” isə müsabiqəyə öz “Explorer” kosmik aparat platformasına əsaslanan layihə ilə qatılmışdı. Şirkət təklifində daha əvvəl NASA-nın ESCAPADE Mars missiyası üçün iki kosmik aparat hazırladığını da qeyd etmişdi.

“Blue Origin” də oxşar etiraz etmişdi

Maraqlıdır ki, “Blue Origin” bir neçə il əvvəl oxşar prosesdən keçib.

NASA 2021-ci ildə “Artemis” proqramının ilk insanlı Ay eniş aparatı üçün “SpaceX”i seçəndə “Blue Origin” qərara GAO qarşısında etiraz etmişdi. GAO bu etirazı rədd etmişdi. Daha sonra “Blue Origin” NASA-nı məhkəməyə versə də, məhkəmədə də istədiyi nəticəni əldə edə bilməmişdi.

NASA daha sonra ikinci Ay eniş sistemi seçmək qərarına gəlib və 2023-cü ildə bu müqaviləni “Blue Origin” qazanıb.

İndi oxşar proses Mars layihəsində yaşanır. GAO-nun “Rocket Lab”ın etirazı ilə bağlı verəcəyi qərar NASA-nın 700 milyon dollarlıq Mars rabitə layihəsinin mövcud plana uyğun davam edib-etməyəcəyini müəyyənləşdirəcək.

Aydın