Icma.az
close
up
RU
Mars yarışında tarixi geri addım: NASA geri çəkildi, Çin qalib gəlir?

Mars yarışında tarixi geri addım: NASA geri çəkildi, Çin qalib gəlir?

Icma.az bildirir, Qaynarinfo saytına əsaslanaraq.

Mars səthində həyat izlərini araşdırmaq arzusu Amerika siyasətinin və büdcə müzakirələrinin kölgəsində ciddi zərbə alıb. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, "Perseverance” kosmik aparatı artıq qızıl planetdən qiymətli nümunələri toplamış olsa da, NASA-nın illərdir böyük diqqətlə üzərində çalışdığı "Marsdan nümunə gətirmə” (MSR) proqramı qeyri-müəyyən müddətə dayandırılıb.

ABŞ Senatının təsdiqlədiyi yeni xərcləmə planı NASA-nın elmi büdcəsindəki böyük ixtisarları qismən ləngitsə də, Mars nümunələrinin Yerə gətirilməsi üçün lazım olan vəsaitə yol bağladı. Bu qərar, əslində "Perseverance”ın topladığı və NASA tərəfindən "həyatın ən aydın sübutu” kimi xarakterizə edilən 30-dan çox xüsusi geoloji nümunənin bəlkə də əbədi olaraq Mars tozu arasında qalması deməkdir.

Marsdan daş və torpaq gətirmək kağız üzərində sadə görünsə də, layihənin dəyəri və texniki çətinliyi bir müddətdir NASA-nı çıxılmaz vəziyyətə salmışdı. Məsələn, 2025-ci ilin əvvəlində aparılan müstəqil bir araşdırma bu proqramın xərcinin 11 milyard dollara qədər arta biləcəyini və nümunələrin yalnız 2040-cı ildə Yerə çata biləcəyini proqnozlaşdırmışdı. NASA xərcləri 6–7 milyard dollar səviyyəsinə endirmək üçün həm öz texnologiyalarını, həm də kommersiya tərəfdaşlıqlarını əhatə edən müxtəlif strategiyalar üzərində işləyirdi. Lakin Senatın son qərarı bu planlara ciddi zərbə vurdu. Bununla belə, tamamilə son demək də düzgün olmaz; senatorlar "Mars gələcək missiyaları” adı altında 110 milyon dollarlıq simvolik bir vəsait ayıraraq layihənin tamamilə sıradan çıxmasının qarşısını alan kiçik bir imkan pəncərəsi saxlayıblar.

NASA bu mürəkkəb büdcə hesablamaları ilə məşğul olduğu vaxtda, kosmos yarışındakı əsas rəqibi Çin sakit və ardıcıl şəkildə irəliləyir. Çinin "Tianwen-3” missiyası 2028-ci ildə buraxılmağı və 2031-ci il kimi erkən bir tarixdə Marsdan nümunələrlə geri dönməyi hədəfləyir. Hərçənd Çinin toplayacağı nümunələr "Perseverance”ın seçdikləri qədər həyəcanverici və həyat əlamətlərinə fokuslanmış olmasa da, Marsdan ilk torpağı kimin gətirəcəyi ilə bağlı prestij mübarizəsində Çinin qalib gəlməsi indi daha real görünür. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, ABŞ-ın bu geri addımı təkcə büdcə məsələsi deyil, eyni zamanda qlobal miqyasda prestij itkisi kimi qiymətləndirilməlidir.

Bu ləğv qərarı elmi ictimaiyyətdə böyük məyusluq və narahatlıq yaradıb. Cənub-qərb Araşdırma İnstitutundan Viktoriya Hamilton kimi alimlər Marsdan nümunə gətirmənin "çox çətin olduğu” əsas gətirilərək dayandırılmasını bir növ təslimçilik kimi dəyərləndirirlər. Alimlər haqlı olaraq sual edirlər ki, əgər pilotsuz bir aparatla daş gətirməyi belə baha başa gəldiyi üçün reallaşdıra bilmiriksə, insan həyatının risk altında olduğu və qat-qat daha baha başa gələcək "Ay’dan Mars’a” layihələrində necə uğur qazana bilərik?

Hazırda NASA 24,4 milyard dollarlıq büdcəsi ilə Saturnun peyki Titan-a gedəcək "Dragonfly” və "James Webb” kimi digər iri layihələrə diqqət yetirməyə çalışır. Lakin Marsın məşhur qaya nümunələri, üzərindəki sirlər açılmadan, hələlik olduğu yerdə gözləməyə davam edir.

Aydın

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:155
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 20 Yanvar 2026 00:07 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see355

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see301

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see274

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see257

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see249

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see244

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see239

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see225

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see219

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see219

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see219

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see196

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see196

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see189

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see188

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see180

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see178

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see178

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see177

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see176
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri