Icma.az
close
up
RU
Mars yarışında tarixi geri addım: NASA geri çəkildi, Çin qalib gəlir?

Mars yarışında tarixi geri addım: NASA geri çəkildi, Çin qalib gəlir?

Icma.az bildirir, Qaynarinfo saytına əsaslanaraq.

Mars səthində həyat izlərini araşdırmaq arzusu Amerika siyasətinin və büdcə müzakirələrinin kölgəsində ciddi zərbə alıb. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, "Perseverance” kosmik aparatı artıq qızıl planetdən qiymətli nümunələri toplamış olsa da, NASA-nın illərdir böyük diqqətlə üzərində çalışdığı "Marsdan nümunə gətirmə” (MSR) proqramı qeyri-müəyyən müddətə dayandırılıb.

ABŞ Senatının təsdiqlədiyi yeni xərcləmə planı NASA-nın elmi büdcəsindəki böyük ixtisarları qismən ləngitsə də, Mars nümunələrinin Yerə gətirilməsi üçün lazım olan vəsaitə yol bağladı. Bu qərar, əslində "Perseverance”ın topladığı və NASA tərəfindən "həyatın ən aydın sübutu” kimi xarakterizə edilən 30-dan çox xüsusi geoloji nümunənin bəlkə də əbədi olaraq Mars tozu arasında qalması deməkdir.

Marsdan daş və torpaq gətirmək kağız üzərində sadə görünsə də, layihənin dəyəri və texniki çətinliyi bir müddətdir NASA-nı çıxılmaz vəziyyətə salmışdı. Məsələn, 2025-ci ilin əvvəlində aparılan müstəqil bir araşdırma bu proqramın xərcinin 11 milyard dollara qədər arta biləcəyini və nümunələrin yalnız 2040-cı ildə Yerə çata biləcəyini proqnozlaşdırmışdı. NASA xərcləri 6–7 milyard dollar səviyyəsinə endirmək üçün həm öz texnologiyalarını, həm də kommersiya tərəfdaşlıqlarını əhatə edən müxtəlif strategiyalar üzərində işləyirdi. Lakin Senatın son qərarı bu planlara ciddi zərbə vurdu. Bununla belə, tamamilə son demək də düzgün olmaz; senatorlar "Mars gələcək missiyaları” adı altında 110 milyon dollarlıq simvolik bir vəsait ayıraraq layihənin tamamilə sıradan çıxmasının qarşısını alan kiçik bir imkan pəncərəsi saxlayıblar.

NASA bu mürəkkəb büdcə hesablamaları ilə məşğul olduğu vaxtda, kosmos yarışındakı əsas rəqibi Çin sakit və ardıcıl şəkildə irəliləyir. Çinin "Tianwen-3” missiyası 2028-ci ildə buraxılmağı və 2031-ci il kimi erkən bir tarixdə Marsdan nümunələrlə geri dönməyi hədəfləyir. Hərçənd Çinin toplayacağı nümunələr "Perseverance”ın seçdikləri qədər həyəcanverici və həyat əlamətlərinə fokuslanmış olmasa da, Marsdan ilk torpağı kimin gətirəcəyi ilə bağlı prestij mübarizəsində Çinin qalib gəlməsi indi daha real görünür. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, ABŞ-ın bu geri addımı təkcə büdcə məsələsi deyil, eyni zamanda qlobal miqyasda prestij itkisi kimi qiymətləndirilməlidir.

Bu ləğv qərarı elmi ictimaiyyətdə böyük məyusluq və narahatlıq yaradıb. Cənub-qərb Araşdırma İnstitutundan Viktoriya Hamilton kimi alimlər Marsdan nümunə gətirmənin "çox çətin olduğu” əsas gətirilərək dayandırılmasını bir növ təslimçilik kimi dəyərləndirirlər. Alimlər haqlı olaraq sual edirlər ki, əgər pilotsuz bir aparatla daş gətirməyi belə baha başa gəldiyi üçün reallaşdıra bilmiriksə, insan həyatının risk altında olduğu və qat-qat daha baha başa gələcək "Ay’dan Mars’a” layihələrində necə uğur qazana bilərik?

Hazırda NASA 24,4 milyard dollarlıq büdcəsi ilə Saturnun peyki Titan-a gedəcək "Dragonfly” və "James Webb” kimi digər iri layihələrə diqqət yetirməyə çalışır. Lakin Marsın məşhur qaya nümunələri, üzərindəki sirlər açılmadan, hələlik olduğu yerdə gözləməyə davam edir.

Aydın

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:133
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 20 Yanvar 2026 00:07 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see313

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see305

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see272

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see253

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see253

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see251

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see236

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see233

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see229

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see210

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see208

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see208

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see207

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see206

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see205

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see202

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see197

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see196

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see186

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see180
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri