Çin NASA nın Mars nümunələrini 2031 ci ildə geri qaytaracaq

Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:@xqazeti

Çin Tianwen-3 missiyasının bir hissəsi olaraq 2031-ci ildə Mars torpaq nümunələrini Yerə qaytarmaq planlarını təsdiqləyib. Kosmik gəminin Qırmızı Planetə buraxılması 2028-ci ilə planlaşdırılır ki, bu da Tramp administrasiyasının NASA-nın büdcəsini azaltmaq təklifindən sonra maliyyə böhranı ilə üzləşən Amerika Mars Nümunə Qaytarma proqramı ilə bağlı vəziyyətlə ziddiyyət təşkil edir.

Layihənin baş alimi Hou Zenqyan dövlət mediasına bildirib ki, hazırlıqlar cədvəl üzrə gedir. Üç illik səyahətdən sonra eniş aparatı Mars səthinə enəcək, təxminən iki metr dərinlikdə bir çuxur qazacaq, təxminən 500 qram qaya toplayacaq və nümunə konteynerini orbitə buraxacaq. Səthdəki bütün aktiv iş mərhələsinin təxminən iki ay davam etməsi gözlənilir.

Tianwen-3 ilə Amerika Mars Nümunə Qayıtması (MSR) arasındakı əsas fərq onun daha sadə missiya arxitekturasıdır. NASA nümunələri qazmaq və toplamaq üçün roverdən istifadə etməyi planlaşdırırdı, bundan sonra ayrı bir vasitə Marsa çatacaq, nümunə konteynerlərini götürəcək və onları orbitə buraxacaqdı. Çin missiyası üçün rover tələb olunmayacaq: stasionar eniş aparatı qazma, nümunə toplama işlərini müstəqil şəkildə yerinə yetirəcək və nümunəni kosmosa buraxacaq və orada Yerə qayıtmaq üçün orbital aparat tərəfindən tutulacaq. Çin missiya üçün iki Uzun Marş 5 raketindən istifadə etməyi planlaşdırır.

Lakin, Çin proqramının buraxılışdan əvvəl hələ də əhəmiyyətli bir yolu var. Zengqianın sözlərinə görə, işlər prototipləmə mərhələsinə keçib, lakin hətta daha sadə Tianwen-3 dizaynı belə mürəkkəb kosmik missiya olaraq qalır və əsas çətinliklərdən biri yalnız Marsa çatmaq deyil, həm də onun səthindən uğurla buraxılmaq, orbitə daxil olmaq və sonra nümunələri Yerə qaytarmaqdır. Amerika Mars Nümunə Qayıtması missiyası artan xərclər səbəbindən daha çətin vəziyyətdə qalıb. NASA-nın son qiymətləndirməsində xərcin 7 milyard ilə 11 milyard dollar arasında olduğu göstərilib, Lockheed Martin isə missiyanın təxminən 3 milyard dollara həyata keçirilməsini təklif edib. Bu arada, 2021-ci ildə Marsa gələn Perseverance roveri artıq proqramın sonrakı mərhələlərinin bir hissəsi olaraq Yerə qaytarılması planlaşdırılan bir sıra nümunələr toplayıb, lakin onların geri qaytarılma vaxtı hazırda qeyri-müəyyən olaraq qalır. NASA-nın 2026-cı il Səlahiyyət Qanunu qəbul edilərsə, bu tapşırıq üçün 8 milyard dollar ayırır.

Amerika proqramının çətinlikləri fonunda Tianwen-3-ün uğuru da geosiyasi əhəmiyyət kəsb edib. Çin artıq Ayın kəşfiyyatında nəzərəçarpacaq uğurlar qazanaraq kosmik sənayedə öz imkanlarını nümayiş etdirməyə can atır. NASA-dan əvvəl Mars nümunələrini Yerə qaytarmaq da belə bir nailiyyət olacaq. Lakin missiyanın əsas elmi məqsədi Marsda həyat əlamətlərinin axtarışı olaraq qalır. Zengqian həmçinin bildirib ki, Tianwen-3 açıq əməkdaşlıq prinsipinə sadiq qalacaq və Marsı araşdırmaq və planetar elmi inkişaf etdirmək üçün müxtəlif ölkələrdən olan alimlərlə işləyəcək.

M.MİRZƏ
XQ