“Marsda mümkün həyat izləri tapılıb: Elm adamlarından açıqlama“ NASA

"Perseverance" roveri Marsda həyatın mövcudluğunu göstərə biləcək ən güclü ipucunu aşkar edib..."

NASA alimləri Marsın Ezero kraterində aparılan son araşdırmalar zamanı həyatın mövcudluğuna işarə edə biləcək tapıntılar əldə edib.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "science.mail.ru" nəşri yazıb.

"Perseverance"-ın tarixi kəşfi

2024-cü ilin yayında "Perseverance" roveri qədim göl yatağında qəribə naxışlarla örtülmüş qayaya rast gəlib. Qayada qaranlıq nöqtələr və halqalar olub. Komanda onları "xaş-xaş dənələri" və "bəbir ləkələri" adlandırıb. Həmin süxurdan götürülən nümunəyə isə "Sapphire Canyon" (Sapfir Kanyonu) adı verilib.

Bioloji izlərə bənzər kimyəvi strukturlar

Nümunə iki əsas cihazla yoxlanılıb. SHERLOC spektrometri üzvi maddələrin izlərini aşkar edib. PIXL cihazı isə vivianit və qreyqit kimi mineralların mövcudluğunu göstərib. Yer üzündə bu minerallar adətən mikroorqanizmlərin fəaliyyəti ilə əlaqələndirilir. Məsələn, vivianit bataqlıq və torf yataqlarında, qreyqit isə mikrobların enerji çevirmə proseslərində meydana çıxır.

NASA rəsmilərindən dəyərləndirmələr

NASA-nın elmi proqramlar rəhbəri Nikola Foks bu kəşfi "Marsda həyat axtarışında indiyədək ən yaxın addım" adlandırıb. Müvəqqəti administrator Şon Daffi isə vurğulayıb ki, tapıntı hələ sübut deyil, lakin "potensial biosiqnatura" kimi diqqətəlayiqdir. Bioloji imza dedikdə həyatın mövcudluğu və ya fəaliyyəti nəticəsində yaranan kimyəvi, molekulyar və ya struktur göstəricilər nəzərdə tutulur.

Şübhələr və alternativ izahlar

Alimlər xəbərdarlıq edir ki, eyni izlər həyatın iştirakı olmadan, sırf kimyəvi reaksiyalar nəticəsində də yarana bilər. Buna görə də nəticələri təsdiqləmək üçün nümunələrin Yerə gətirilməsi və müasir laboratoriyalarda təhlil olunması vacibdir. Hazırda "Perseverance" artıq 20-dən çox nümunə toplayıb, lakin onların Yerə çatdırılması missiyasının vaxtı hələlik müzakirə olunur.

Mars və Yer arasında paralellər

Tapılan Bright Angel süxurları 3,5 milyard ildən çox əvvəl yaranıb. Bu dövr Yer üzündə həyatın ilk dəfə formalaşmağa başladığı mərhələyə təsadüf edir. Qədim gölün çöküntüləri əgər orada mikroblar mövcud olubsa, onların izlərini saxlamış ola bilərdi. Beləliklə, Marsda aşkarlanan minerallar Yer üzündəki erkən həyat prosesləri ilə paralellər yaradır.

Elm adamlarının mövqeyi

Layihənin iştirakçısı professor Coel Xorovitsin rəhbərliyi ilə dərc edilən məqalədə qeyd edilir ki, "bəbir ləkələri" həyatın bioloji təsiri ilə də yarana bilər, lakin abiotik, yəni qeyri-bioloji mexanizmlərin rolu da mümkündür. Rusiyalı və beynəlxalq ekspertlər isə yekdil şəkildə bildirir ki, yekun hökm üçün yalnız Yer laboratoriyalarındakı analizlər həlledici olacaq.

Kainatda təkikmi?

Bu kəşf Marsda həyatın olub-olmadığı barədə bəşəriyyətin qədim sualına bir addım da yaxınlaşmaq deməkdir. Elm adamlarının fikrincə, əgər nəticələr təsdiqlənərsə, bu, yalnız Marsın deyil, bütövlükdə kainatdakı həyat anlayışımızı dəyişəcək. İndi bütün gözlər "Perseverance"-ın Yerə göndərəcəyi nümunələrin üzərindədir.