Məktəbdə smartfon istifadəsi məhdudlaşdırılmalıdırmı?

Bakı, 7 sentyabr, AZƏRTAC

Müasir sinif otaqlarının qapısını açanda bizi tamamilə fərqli bir dünya qarşılayır. Bu sinif otaqlarında təhsil alan uşaqlar sadəcə “yeni nəsil” deyil, onlar texnologiyanın həyatlarının ayrılmaz hissəsinə çevrildiyi bir dövrdə böyüyən ilk nəsildir.

Bu gün bir pedaqoq kimi hər birimizi eyni sual düşündürür: Həyatı rəqəmsal toxunuşlarla dərk edən bu uşaqları smartfonsuz, ekransız öyrətmək, onların diqqətini cəlb etmək mümkündürmü?

Bu fikirlər Azərbaycan Respublikası Təhsil Cəmiyyətinin ibtidai təhsil üzrə koordinatoru Vüsalə İbrahimzadənin AZƏRTAC-a təqdim etdiyi məqalədə yer alıb. Məqalədə qeyd edilir ki, burada əsas məsələ texnologiyanı qadağan etmək deyil, onun uşaqda yaratdığı sürətli stimul və marağı real aləmdə daha səmərəli vasitələrlə əvəzləyə bilməkdir. Müasir uşaqlar vizual və sürətli informasiyaya öyrəşiblər. Əgər biz lövhə qarşısında sadəcə monoton mühazirə oxusaq, onların diqqətini smartfon ekranına uduzacağımız şəksizdir.

Amma smartfonu əvəz edə biləcək kifayət qədər təsirli pedaqoji vasitələr mövcuddur. Uşaqları ekrandan uzaq tutaraq dərsi effektiv etməyin yolları əslində pedaqogikanın fundamental prinsiplərinə dayanır. Yeni nəslin təlimində ənənəvi və interaktiv yanaşmaların tətbiqi mühüm əhəmiyyət daşıyır. Müxtəlif materiallardan, maketlərdən və praktiki fəaliyyətlərdən istifadə etməklə uşaqların mövzunu daha yaxşı mənimsəməsinə şərait yaratmaq mümkündür. Eyni zamanda, dərslərin oyun, tapmaca, qrup işi və digər interaktiv üsullarla təşkili şagirdlərin təlim prosesinə marağını və fəallığını artırır. Canlı ünsiyyət, əməkdaşlıq, empatiya və emosional bacarıqların inkişafı isə rəqəmsal vasitələrin tam əvəz edə bilmədiyi mühüm üstünlüklərdəndir.

Lakin bütün bunlar smartfonların sinifdən tamamilə uzaqlaşdırılması demək deyil. Reallıq budur ki, bu uşaqlar gələcəkdə süni intellektin və kosmik texnologiyaların geniş tətbiq olunduğu bir dünyada yaşayacaqlar. Onları texnologiyadan tamamilə təcrid etmək isə gələcəyin tələblərinə uyğun bacarıqların formalaşdırılmasını çətinləşdirə bilər.

Burada əsas düstur “ağıllı balans”dır. Smartfon dərsin əsası deyil, yalnız lazım gəldikdə istifadə olunan köməkçi bir alət olmalıdır. Məsələn, bir təbiət dərsində bitkiləri sinifdə canlı müşahidə etdikdən sonra mikroskopik detallara baxmaq və ya kiçik bir araşdırma videosu izləmək üçün texnologiyaya müraciət edilə bilər. Yəni texnologiya uşağı əyləndirən vasitə yox, onun tədqiqatına və öyrənməsinə xidmət edən alət olmalıdır.

Uşaqların diqqətini cəlb etmək üçün ən mükəmməl animasiya proqramı belə bir müəllimin sinfə gətirdiyi enerji, sevgi və canlı hekayə nəqli ilə rəqabət apara bilməz.

Bəli, yeni nəsli smartfonsuz da, ekransız da öyrətmək mümkündür. Yetər ki, biz onlara virtual dünyanın parıltısından daha maraqlı, daha canlı və daha səmimi bir real dünya təqdim edə bilək.

Biz sadəcə qara lövhə qarşısında dayanıb dərs keçən ötürücülər deyilik; biz ruhlara toxunan, xarakter formalaşdıran memarlarıq. Unutmayaq ki, heç bir ağıllı ekran uşağın uğur qazananda müəlliminə tərəf boylanıb gözlərində axtardığı qürur dolu baxışı əvəz edə bilməz. Heç bir alqoritm sinifdəki səmimi alqış səsini, bir uşağın “Mən bacardım, müəllim!” deyərkən üzündə yaranan sevinc hissini tam şəkildə əvəz edə bilməz.

Dünya nə qədər rəqəmsallaşsa da, uşaq ürəyinin açarı yenə də sevgi, səbir və səmimi ünsiyyətdir. Bu açar isə hər zaman müəllimin əlində olacaq.