Məqsəd sağlam cəmiyyətə dəstək olmaqdır

“VƏFA” Sosial Problemlərin Həllinə Dəstək İctimai Birliyi 18 mart 2019-cu ildə təsis olunub və əsas məqsədi cəmiyyətimizdə mövcud olan sosial problemlərin həllinə dəstək vermək, xüsusən də qadınlar, uşaqlar və gənclərlə bağlı həssas məsələlərin aradan qaldırılması istiqamətində fəaliyyət göstərməkdir. Təşkilat cəmiyyətin həssas qruplarının yanında olmağı özünün missiyası hesab edir. İctimai birliyin sədri Fatma Hacıyeva (Hacıbəyli) təşkilatın gördüyü işlər və gələcək planları barədə XQ-yə müsahibə  verdi:

– Fatma xanım, ictimai birliyin əsas fəaliyyət istiqaməti nələrdir?

– Əsas fəaliyyətimiz zorakılığın müxtəlif formalarının qarşısının alınması, gender bərabərliyinin təşviqi, qadın və uşaqların hüquqlarının müdafiəsi, gənclərin maarifləndirilməsi, ailə institutunun möhkəmləndirilməsi və sosial problemlərin həlli ilə bağlı ictimai təşəbbüslərin dəstəklənməsindən ibarətdir. Biz çalışırıq ki, həssas qruplar yalnız dəstək almasın, həm də öz hüquqlarını müdafiə etməyi öyrənsinlər.

– İndiyədək hansı layihələri həyata keçirmisiniz?

– Erkən nikahlarla bağlı adları müxtə­lif olsa da bir neçə layihə rəhbəri olmu­şam. Erkən nikah mövzusu qəlbimə yaxın ol­duğu üçün bu istiqamətdə işləməyi daha çox düşünmüşəm. Çünki müəlliməm, ye­niyetmələrlə işlədiyimdən onların tələblə­rini yaxşı bilirəm. Bakı şəhərində erkən nikah hallarına regionlarla müqayisə­də az rast gəlinir. Ona görə də həmin la­yihələri bölgələrdə həyata keçirmişik. Bir neçə il İsmayıllı və Abşeron rayonla­rının kəndlərində maarifləndirici tədbirlər gerçəkləşdirmişik. Erkən nikahın və ni­kahdan kənar uşaq evliliyinin qarşısının alınması məqsədilə Abşeronun bir neçə kəndində layihənin icrasına nail olmuşuq. Onu da deyim ki, bölgələrimizdən Masallı və Biləsuvar rayonlarında erkən nikaha daha çox rast gəlinir. O bölgələrin əksər kəndlərində qızlar 5-ci, uzağı 6-cı sinifdən məktəbdən yayındırılır.

Erkən nikahlarla bağlı “Qadın­ların cəmiyyətə inteqrasiyasında erkən nikah sindromu” adlı layihə təqdim etdikdən sonra çox sayda telefon zəngləri almışam. Bir dəfə, Ab­şeronda 15 yaşlı bir qızın nişanlanması ilə bağlı informasiya aldım. Valideynlər bu məlumatı gizlətməyə çalışsalar da, uşaq faktı təsdiqlədi. Abşeron Rayon İcra Hakimiyyəti nəzdində İctimai Şura­nın köməyi ilə hadisəyə müdaxilə etdik. Mərasim baş tutmadı və qızın məktəbə qayıtmasına nail olduq. Erkən nikahlar uşaqların həmin yaş dövrünü əllərindən almaqla, ailə, ev, uşaq baxımı kimi mə­suliyyətlər daşımaqla şəxsi inkişafına mane olur.  Uşaq evliliyi qız uşaqlarının həyat yoldaşlarından asılı hala gəlmələrinə və cəmiyyətdə qadın-kişi bərabərsizliyinin yaranmasına gətirib çıxarır. 

Adətən, erkən evlilik halları ailələ­rin razılığı ilə baş tutduğundan, nikaha cəlb edilənlərin 70 faizi evlənməmişdən öncə bir- birlərini görmürlər. Ailə plan­laşdırılmasını dərk etmirlər və beləliklə, dünyaya gələn uşaqların sağlamlığında ciddi problemlər meyda­na çıxır. Depressiyaya düşənlərlə bağlı dünya statistikasnda 10–17 yaş arasında evlənənlərin daha çox intihara meyilliliyi müşahidə olunur.

Erkən və qohumlar arasında nikahlara qadağa qüvvəyə minəndən sonra düşünürəm ki, qanuna edilən bu dəyişiklik cəmiyyətin sağlamlaşmasında, sağlam nəsil yetişməsində doğru addımdır.  

– Hazırda hansı layihə üzərində işləyirsiniz?

–  Öncə onu deyim ki, 2025-ci ildə həyata keçirdiyimiz “Azərbaycanda gender əsaslı zorakılığın qarşısının alınması təlimləri” layihəsi çox mühüm addım oldu. Bundan öncə  “Yeniyetmə və gənclər arasında erkən nikah və qeyri-rəsmi nikahlarla mübarizə” layihəsini reallaşdırmışıq. Bu layihə ilə yeniyetmə və gənclər arasında ailə institutunun inkişafına töhfə verməyi, erkən nikahların qarşısını alaraq məişət zorakılığına “yox” deməyi və onun fəsadları barədə geniş maarifləndirmə işləri aparmağı hədəflədik. Məqsədimiz yetkinlik yaşına çatmayan gənclərin qeyri-rəsmi nikaha girməsinin qarşısını almaq və ailə dəyərlərinin gənclər arasında təbliğini gücləndirmək idi.

Hazırda “Gender əsaslı zorakılıq struktur və mədəni şiddətin ən çox yayılan formasıdır” adlı layihəni reallaşdırırıq. Layihənin icrasına iyun ayından başlamışıq. Bölgələrdə həyata keçirdiyimiz layihənin icrası avqust ayının sonunda başa çatacaq. 

– İcra edilən layihələrin cəmiyyətə təsiri barədə nə deyə bilərsiniz?

– Ən böyük nəticə ondan ibarətdir ki, artıq insanlar bu mövzularda susmurlar. Valideynlər, gənclər, xüsusən də qadınlar daha çox maariflənir, zorakılığa qarşı mübarizədə səslərini qaldırmaqdan çəkinmirlər. Zorakılığa məruz qalan insanların bizə müraciət etməsi, dəstək istəməsi bizim üçün ən böyük uğurlardan biridir.

Qarşıda zorakılığın qarşısının alınması, gənclərin hüquqlarının müdafiəsi, qadınların cəmiyyətə inteqrasiyası ilə bağlı yeni layihələr həyata keçirməyi planlaşdırırıq. Ən böyük məqsədimiz isə maarifləndirməni daha geniş miqyasda aparmaq, istəyimizi, məqsədimizi daha çox insana çatdırmaqdır.

Zərifə HÜSEYNOVA
XQ