Minsk formatı tarixə qovuşdu: Cənubi Qafqazda yeni siyasi nizam formalaşır

ATƏT Minsk prosesi və onunla əlaqəli strukturların bağlanmasını başa çatdırıb.

1 sentyabr 2025-ci il tarixində ATƏT Nazirlər Şurası tərəfindən ATƏT-in Minsk Prosesi və əlaqəli strukturlarının bağlanmasına dair qərar qəbul olunub.

Qərara əsasən, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti və Ermənistan Respublikasının Baş nazirinin ABŞ Prezidentinin dəvəti və iştirakı ilə 8 avqust 2025-ci il tarixində Vaşinqton şəhərində baş tutmuş görüşü çərçivəsində Azərbaycan və Ermənistan xarici işlər nazirlərinin ATƏT-in Fəaliyyətdə olan Sədrinə ünvanlanmış birgə müraciət məktubuna uyğun olaraq, ATƏT-in Minsk Prosesinin, ATƏT-in Fəaliyyətdə olan Sədrinin ATƏT-in Minsk Konfransının məşğul olduğu münaqişə üzrə Şəxsi Nümayəndəsinin və Yüksək Səviyyəli Planlaşdırma Qrupunun fəaliyyətinə 1 sentyabr tarixindən etibarən xitam verilib.

Sözügedən strukturların bağlanmasından irəli gələn təşkilati və texniki məsələlərin 1 dekabr 2025-ci il tarixindən gec olmayaraq yekunlaşdırılması ATƏT Katibliyinə tapşırılıb.

Qərarda, həmçinin keçmiş Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi ilə bağlı ATƏT çərçivəsində vaxtilə qəbul edilmiş bütün qərarlar qüvvədən düşmüş və etibarsız elan edilib.

Maraqlıdır, ATƏT-in Minsk prosesinin rəsmən bağlanması region üçün nə deməkdir?

Bu qərar ATƏT-in öz nüfuzuna və ümumilikdə təşkilatın gələcək roluna necə təsir göstərəcək?

ATƏT-in Minsk prosesinin rəsmən bağlanması bir daha təsdiqləyir ki, Cənubi Qafqazda 30 il davam edən “köhnə format” artıq tamamilə bitib. Bu qərar bir neçə mühüm nəticə yaradır. İlk öncə, münaqişə beynəlxalq vasitəçilik gündəmindən çıxır.

Minsk qrupu 1992-ci ildən bəri Qarabağ münaqişəsinin formal vasitəçisi idi. Onun bağlanması faktiki olaraq göstərir ki, ATƏT və digər çoxşaxəli platformalar Qarabağ mövzusunda prosesə rəhbərlik etmək imkanını itiriblər.

Bu, münaqişənin artıq post-konflikt mərhələsinə keçdiyini və regionun yeni siyasi reallığının qəbul edildiyini göstərir.

Daha sonra isə yeni regional nizam formalaşır.

Nəhayət, Ermənistanın illərlə dayandığı beynəlxalq dayaqlar zəifləyir

İrəvan Minsk qrupunun saxlanmasına siyasi zireh kimi baxırdı. Bu strukturun bağlanması Ermənistan üçün həm diplomatik, həm də psixoloji itkidir.

Regiondakı proseslər artıq status-kvo saxlayan qurumlar yox, reallığı qəbul edən tərəflər üzərindən gedəcək.

Sözsüz ki, bu qərar ATƏT üçün ciddi reputasiya zərbəsidir. Çünki bu, 30 illik vasitəçilik missiyasının uğursuzluğunun rəsmi qəbuludur.

Minsk prosesinin bağlanması əslində ATƏT-in deməsidir ki, “biz 30 il ərzində heç nəyi həll edə bilmədik”. Bu, təşkilatın vasitəçilik imkanlarının zəifləməsi deməkdir.

Hazırda ATƏT artıq böyük münaqişələri həll edən təşkilat deyil.

Bununla ATƏT-in beynəlxalq təhlükəsizlik memarlığındakı rolu daha da azalır. NATO, Aİ və ABŞ kimi güclərin dinamizmi fonunda ATƏT passiv quruma çevrilib.

Sonda isə strukturun öz daxilindəki siyasi parçalanma üzə çıxır.

Rusiya–Qərb qarşıdurması ATƏT-i illərdir bloklayırdı. Minsk prosesinin bağlanması həmin dərin parçalanmanın simvolik təsdiqidir.
ATƏT bu qərarla faktiki olaraq böyük güclər arasında neytral platforma rolunu itirir.

Afət

Gununsesi.info