Minsk qrupunun ləğvi Azərbaycana nə vəd edir?

“Keçmiş amerikalı həmsədr kimi deyə bilərəm ki, Minsk qrupunun ləğvinin vaxtı doğrudan da çatıb və hətta keçib”.

Bu sözləri yerli mediaya açıqlamasında ATƏT-in Minsk qrupunun keçmiş həmsədri, amerikalı ekspert Riçard Hoqland deyib.

O bildirib ki, bu qrup onilliklər ərzində Azərbaycanla Ermənistan arasındakı Qarabağ probleminin həlli üçün danışıqlar aparıb.

“İndi hələ işlənəcək detallar var. Çox, müsbət haldır ki, Bakı və İrəvan indi birlikdə işləyirlər. Bu, o deməkdir ki, Minsk qrupuna həqiqətən də artıq ehtiyac yoxdur. Bu keçmişdə qaldı və gələcəyə doğru irəliləmək lazımdır”, - deyə Hoqland əlavə edib.

Bununla da Riçard Hoqland Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh prosesinin reallaşması üçün vasitəçisiz danışıqların daha uğurlu format olduğuna işarə edib. 

Ümumiyyətlə, ATƏT-in Minsk qrupunun fəaliyyətinə xitam verilməsini son illər həm Cənubi Qafqazda, həm də beynəlxalq münasibətlərdə baş verən proseslər zəruri edir.  

Birinci amil Azərbaycanın öz ərazilərini işğaldan azad etməsi və erməni separatizminə son qoymasından sonra regionda geosiyasi şəriatin dəyişməsi ilə bağlıdır.

Postmünaqişə dövründə Azərbaycanla Ermənistan arasında danışıqlar prosesi həm müxtəlif üçtərəfli, həm də ikitərəfli formatlarda aparılıb. Lakin müsbət nəticələr birbaşa müzakirələrdə əldə olunub.

Bu baxımdan, artıq Minsk qrupunun fəaliyyətinə ehtiyac qalmayıb. Əskinə, Minsk qrupunun mövcudluğu həmsədr dövlətlərin sülh prosesinə müdaxiləsinə imkan yaradır. 

Bölgədə status-kvo dəyişdiyindən vasitəçilik institutunun saxlanılması üçün siyasi və hüquqi əsaslar qalmayıb. ATƏT-in Minsk qrupuna daxil olan ölkələr İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra regionda yaranmış yeni geosiyasi reallıqları qəbul edib. Vasitəçilik institutunun mövcudluğu sadəcə olaraq, Ermənistana manipulyasiya  imkanları yaradırdı ki, bu da sülh prosesini əngəlləyirdi. 

Ona görə də avqustun 8-də Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh müqaviləsinin paraflanmasına ev sahibliyi edən ABŞ də Minsk qrupunun buraxılması təşəbbüsünü dəstəkləyib. Riçard Hoqlandın açıqlamasını da bu kontekstdə şərh etmək laızmdır.

Minsk qrupunun ləğvini vacib edən ikinci mühüm səbəb kimi 2022-ci ildə Rusiyanın Ukraynaya qarşı genişmiqyaslı işalçılıq müharibəsinə başlamasından sonra Moskva və Qərb arasında yaranmış geosiyasi qarşıdurmanı göstərmək olar. 

Minsk qrupuna həmsədrlik edən ABŞ və Fransa Rusiya ilə diplomatik əməkdaşlıqdan imtina etdi. Bu barədə ilk açıqlamanı hələ 2022-ci il aprelin 8-də Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov vermişdi.

O, ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədrləri olan ABŞ və Fransanın bu format çərçivəsində Rusiya ilə əlaqə saxlamaqdan imtina etdiklərini demişdi:

“ATƏT-in Minsk qrupu üçlüyünün gələcək taleyinin necə olacağını deyə bilmərəm. Çünki rusofobiyanın təsiri altında olan amerikalı və fransalı tərəfdaşlarımız Rusiya ilə təmasları ləğv etməyə can ataraq, ATƏT-in Minsk qrupunu ləğv ediblər”.

2022-ci il noyabrın 18-də ABŞ Dövlət katibinin Qafqazda danışıqlar üzrə baş müşaviri vəzifəsində çalışan Filip Riker də Minsk qrupunun fəaliyyətinə xitam verildiyini bəyan etmişdi.

“ATƏT-in Minsk qrupu artıq fəaliyyət göstərmir. Vaşinqton yalnız Bakı və İrəvanla birbaşa qarşılıqlı əlaqə prosesində Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh yolu ilə nizamlanma ilə məşğuldur. Proseslər elə sürətlə inkişaf edir ki, artıq Minsk Qrupunun fəaliyyətinə ehtiyac yoxdur”, - deyə Filip Riker bəyan edib. 

Avqustun 28-də Rusiyanın ATƏT-dəki daimi nümayəndəsi Aleksandr Lukaşeviçin də Minsk qrupunun buraxılmasəı barədə Azərbaycan və Ermənistanın birgə müraciətini dəstəkləməsi Moskvanın yaranmış reallığı qəbul etdiyini göstərir. 

Yəni münaqişə başa çatdığından və sülh sazişinin mətni parafılandığına görə həmsədr dövlətlər artıq prosesə vasitəçi kimi təsir imkanlarını itiriblər. 

Müşfiq Abdulla 
“Cebheinfo.az”

Açar sözlər: Minsk qrupu Azərbaycan Riçard Hoqland