Müəllim bir ömrə işıq salan böyük ad

5 oktyabr – Beynəlxalq Müəllimlər Günüdür

Bəzən insanın həyatında elə bir səs olur ki, illər keçsə də yaddaşdan silinmir. Elə bir baxış, elə bir söz, elə bir nəsihət olur ki, insan ömrünün ən çətin anında belə ona yol göstərir. O səs çox vaxt müəllimin səsidir. Çünki müəllim yalnız dərs öyrətmir, insanın daxilində gələcəyə gedən yolu işıqlandırır. Bir hərfi öyrədən əllər, əslində, bir taleyin istiqamətini müəyyənləşdirir.

Bu gün 5 oktyabr Beynəlxalq Müəllimlər Günündə dünyanın müxtəlif ölkələrində milyonlarla insan həyatına toxunan müəllimlərini minnətdarlıqla xatırlayır. Bu tarix sadəcə bir peşə bayramı deyil. Bu gün cəmiyyətin gələcəyini yetişdirən insanların əməyinə verilən mənəvi qiymətin ifadəsidir.

Beynəlxalq Müəllimlər Gününün tarixi 1966-cı il oktyabrın 5-dən başlayır. Həmin gün UNESCO və Beynəlxalq Əmək Təşkilatının birgə təşkil etdiyi hökumətlərarası xüsusi konfransda müəllimlərin statusuna dair mühüm beynəlxalq sənəd qəbul edildi. Sənəd müəllimlərin hüquq və vəzifələrindən tutmuş hazırlığına, əmək şəraitinə, işə qəbuluna və peşəkar inkişafına qədər bir sıra fundamental məsələlərə dair beynəlxalq meyarlar müəyyənləşdirdi. 1994-cü ildən isə 5 oktyabr UNESCO tərəfindən Ümumdünya Müəllimlər Günü kimi qeyd olunur. UNESCO-nun məlumatına görə, 2026-cı il bu mühüm sənədin qəbulunun 60 illiyinə təsadüf edir. Bu il müəllimlərin peşə statusunun qorunması və yüksəldilməsi xüsusi diqqət mərkəzindədir.

Azərbaycan da müəllimə verdiyi dəyəri dövlətçilik tarixinin mühüm prinsiplərindən birinə çevirən ölkələrdəndir. Müstəqil Azərbaycanda 5 oktyabrın Beynəlxalq Müəllimlər Günü kimi qeyd olunması 1993-cü ildən başlanıb. Bu tarix ölkəmizdə Ulu Öndər Heydər Əliyevin təşəbbüsü və sərəncamı ilə təqvimə daxil edilib.

Bu faktın özü də təsadüfi deyildi. Çünki Heydər Əliyev üçün müəllim yalnız məktəb daxilində dərs deyən pedaqoq deyildi. Müəllim millətin mənəvi yaddaşını qoruyan, yeni nəslin dünyagörüşünü formalaşdıran, Vətənə və xalqa bağlı vətəndaş yetişdirən böyük bir qüvvə idi. Ulu Öndərin “Mən dünyada müəllimdən şərəfli ad tanımıram” fikri onun bu peşəyə münasibətinin fəlsəfəsini ifadə edirdi. O, müəllim əməyinə həm mənəvi, həm də dövlət səviyyəsində yüksək qiymət verirdi.

Heydər Əliyevin müəllimə münasibətində diqqəti çəkən ən mühüm cəhətlərdən biri də təhsilə yalnız bugünün ehtiyacı kimi deyil, dövlətin sabahını müəyyən edən strateji sahə kimi yanaşması idi. Onun rəhbərliyi dövründə məktəb şəbəkəsinin genişləndirilməsi, dərslik təminatının yaxşılaşdırılması, müəllimlərin sosial vəziyyətinin diqqətdə saxlanılması və təhsil islahatlarının aparılması istiqamətində mühüm addımlar atıldı. 1998-ci ildə təhsil islahatları üzrə Dövlət Komissiyasının yaradılması və sonrakı mərhələdə “Azərbaycan Respublikasının təhsil sahəsində İslahat Proqramı”nın hazırlanması da həmin dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən oldu.

Ulu Öndərin müəllimə olan ehtiramı onun yalnız çıxışlarında deyil, gündəlik fəaliyyətində də özünü göstərirdi. O, müəllimlərin əməyini cəmiyyətin gələcəyi ilə bağlayır, onların nüfuzunun yüksəldilməsini dövlətin mühüm vəzifələrindən biri hesab edirdi. Çünki yaxşı müəllim yalnız yaxşı şagird yetişdirmir. O, sabahın həkimini, mühəndisini, alimini, hərbçisini, dövlət xadimini, bir sözlə, ölkənin gələcəyini yetişdirir. Bu mənada müəllim sinif otağının dörd divarına sığmayan böyük bir missiyanın daşıyıcısıdır.

Bu gün həmin dövlətçilik ənənəsi Prezident İlham Əliyev tərəfindən ardıcıl şəkildə davam etdirilir. Azərbaycan təhsilinin inkişafı, müəllim nüfuzunun yüksəldilməsi, təhsilverənlərin peşəkarlığının artırılması və onların əməyinin stimullaşdırılması istiqamətində həyata keçirilən tədbirlər dövlət siyasətində təhsilin xüsusi yer tutduğunu göstərir. Prezident İlham Əliyevin sərəncamları ilə hər il 5 oktyabr  Beynəlxalq Müəllimlər Günü ərəfəsində təhsil işçilərinin dövlət təltiflərinə layiq görülməsi artıq ənənəyə çevrilib. Müxtəlif illərdə yüzlərlə müəllim “Əməkdar müəllim” fəxri adı və “Tərəqqi” medalı ilə təltif olunub. Bu diqqətin arxasında sadəcə mükafatlandırma deyil, daha böyük bir məna dayanır: müəllim əməyinin dövlət və cəmiyyət tərəfindən tanınması.

Prezident İlham Əliyev Azərbaycan müəlliminin tarixən xalqımızın intellektual potensialının formalaşdırılmasındakı rolunu yüksək qiymətləndirərək bildirib ki, Azərbaycanın əldə etdiyi nailiyyətlərin əsasında müəllimin gərgin zəhməti və gündəlik fəaliyyəti dayanır. Bu yanaşma əslində müəllim peşəsinin dövlətçilik baxımından nə qədər mühüm olduğunu göstərir.

Azərbaycan müəllimi isə bu məsuliyyəti yalnız sinif otağında daşımır. Xüsusilə Vətən müharibəsi illərində müəllimlərin yetişdirdiyi nəslin Vətənə bağlılığı, milli ruhu, dövlətçilik düşüncəsi bir daha özünü göstərdi. Müəllim lövhənin qarşısında təkcə tarix, ədəbiyyat, riyaziyyat və fizika öyrətmir. O, uşağın qəlbində Vətən anlayışının ilk cizgilərini çəkir. Bayrağın rənglərini, torpağın müqəddəsliyini, şəhid adının ucalığını, dövlətə sədaqətin mənasını da öyrədir.

Bu gün məktəbə daxil olan hər bir uşaq əslində Azərbaycanın sabahına daxil olur. Müəllim isə həmin sabahın ilk yol göstərəni, ilk mənəvi memarıdır.

Dünyada texnologiyalar dəyişir, süni intellekt inkişaf edir, informasiya imkanları genişlənir. Lakin bütün bu dəyişikliklərin mərkəzində yenə insan dayanır. İnsan isə ilk növbədə müəllimin qarşısında formalaşır. Buna görə də texnologiyanın heç bir inkişafı müəllimin mənəvi missiyasını arxa plana keçirə bilməz. Əksinə, yeni dövr müəllimdən daha böyük bilik, daha yüksək peşəkarlıq və daha güclü məsuliyyət tələb edir.

Müəllimin əməyini yalnız rəqəmlərlə, maaşlarla, mükafatlarla ölçmək mümkün deyil. Müəllimin ən böyük mükafatı illər sonra qarşısına çıxan yetirməsinin “Siz mənim müəllimimsiniz” deməsidir. Onun ən böyük sərvəti şagirdinin uğurudur. Ən böyük əsəri isə yetişdirdiyi insandır. Bəlkə də buna görə müəllim adı insan ömründə heç vaxt köhnəlmir.

İllər keçir, məktəb illəri uzaqlaşır, kitabların səhifələri saralır, sinif otaqları dəyişir. Amma müəllimin öyrətdiyi bir cümlə, verdiyi bir nəsihət, vaxtında söylədiyi bir söz insanın yaddaşında yaşayır. 

Ulu öndər Heydər Əliyevin müəllimə verdiyi yüksək dəyərdən Prezident İlham Əliyevin təhsilə və təhsil işçilərinə göstərdiyi ardıcıl dövlət qayğısına uzanan yol Azərbaycan dövlətinin müəllimə münasibətində davamlılığın ifadəsidir. Bu yolun sonunda isə bir həqiqət dayanır: müəllimə verilən dəyər əslində Azərbaycanın gələcəyinə verilən dəyərdir.

Bu gün məktəbin qapıları yenə açılır. Lövhənin qarşısında yenə bir müəllim dayanır. Onun əlində təbaşir, qarşısında uşaqlar, qəlbində isə böyük bir məsuliyyət var. Bəlkə də həmin uşaqlardan biri sabah ölkənin taleyində söz sahibi olacaq. Və o gün heç kim xatırlamayacaq ki, həmin böyük yol haradan başlamışdı.

Amma biz biləcəyik. O yol bir məktəb otağından, bir müəllimin səsindən və bir insanın gələcəyə inamından başlamışdı. Müəllim ona görə böyükdür ki, özü gələcəyə çevrilmədən gələcəyi yetişdirir.

Nurəngiz Adilqızı
XQ