Icma.az
close
up
RU
Müharibə, enerji bazarı və Azərbaycanın strateji mövqeyi

Müharibə, enerji bazarı və Azərbaycanın strateji mövqeyi

Icma.az xəbər verir, Olke.az saytına əsaslanaraq.

Yaxın Şərqdə, xüsusilə İran ətrafında baş verən hərbi-siyasi proseslər qlobal enerji bazarına ciddi təsir göstərməkdədir. Regionda müharibənin uzanması diqqəti yalnız təhlükəsizlik məsələlərinə deyil, həm də bu proseslərin iqtisadi nəticələrinə yönəldir. Xüsusilə neft və qaz qiymətlərində müşahidə olunan artım qlobal enerji sistemində yeni risklərin formalaşdığını göstərir.
Bu kontekstdə ən həssas nöqtələrdən biri Hörmüz boğazıdır. Dünyada gündəlik ixrac olunan neftin təxminən 20 faizi, başqa sözlə, gündə 20–21 milyon barel neft məhz bu strateji marşrut vasitəsilə daşınır. Bu səbəbdən regionda yaranan hərbi gərginlik və ya marşrutun bağlanması ehtimalı qlobal enerji bazarında dərhal qiymət artımına səbəb olur. Artıq neftin bir barelinin qiymətinin 89 dolları keçməsi, may ayı üzrə fyuçers qiymətlərinin isə 116 dollar səviyyəsinə qalxması bu tendensiyanın real göstəricisidir”.
Bunu Ölkə.az-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Tahir Mirkişili deyib.
Deputat bildirib ki, belə bir şəraitdə enerji ixrac edən ölkələr üçün yeni iqtisadi imkanlar yarana bilər: “Azərbaycan da bu baxımdan xüsusi mövqeyə malikdir. Ölkəmizin neft ixracı Baku–Tbilisi–Ceyhan  boru kəməri və digər alternativ marşrutlar vasitəsilə həyata keçirilir və bu ixrac marşrutları Hörmüz boğazından asılı deyil. Bu isə o deməkdir ki, qlobal bazarda qiymət artımı baş verdiyi zaman Azərbaycan fiziki logistika problemləri yaşamadan daha yüksək qiymətdən satış imkanı əldə edə bilər.
Lakin bu prosesin yalnız iqtisadi üstünlüklərlə qiymətləndirilməsi düzgün olmazdı. Çünki enerji qiymətlərinin kəskin artımı adətən regional və ya qlobal gərginlik fonunda baş verir. Bu isə dünya iqtisadiyyatında inflyasiya təzyiqinin artmasına, istehlakın azalmasına və iqtisadi qeyri-müəyyənliyin dərinləşməsinə səbəb olur. Xüsusilə nəzərə almaq lazımdır ki, Azərbaycanın idxalının təxminən yarısı məhz regional müharibənin təsir etdiyi ölkələrdən gəlir. Bu isə idxal qiymətlərinin bahalaşması və daxili inflyasiya riskinin yüksəlməsi deməkdir”.
Deputat əlavə edib ki, məhz bu səbəbdən Azərbaycan rəhbərliyi enerji bazarında qeyri-sabit qiymət artımını uzunmüddətli üstünlük kimi qiymətləndirmir. Prezident İlham Əliyev XIII Qlobal Bakı Forumunda çıxışı zamanı bu məsələyə xüsusi diqqət çəkərək bildirib:
“Neft və qaz qiymətlərinin kəskin yüksəlişi yalnız istehlakçılar üçün deyil, geniş mənada bir çox problemlər yaradır. Kimsə düşünürsə ki, bu tarazlaşdırılmamış qiymət neft istehsalçıları və ixracatçıları üçün faydalıdır, bu yanlışdır”.
Dövlət başçısı qeyd edib ki, enerji ixrac edən ölkələrin böyük hissəsi əldə olunan gəlirləri suveren fondlar vasitəsilə qlobal maliyyə bazarlarına yönəldir və maliyyə bazarlarında baş verən sarsıntılar nəticəsində bu ölkələr yüksək neft qiymətlərindən əldə etdiklərindən daha çox itki ilə üzləşə bilərlər. Buna görə də Azərbaycan OPEC+ formatında məsuliyyətli mövqe nümayiş etdirərək tarazlı və proqnozlaşdırıla bilən enerji qiymətlərinin tərəfdarıdır.
Prezident həmçinin vurğulayıb ki, müasir dövrdə enerji təhlükəsizliyi ölkələrin milli təhlükəsizliyinin ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Azərbaycan isə bu sahədə çoxşaxəli fəaliyyət göstərən nadir ölkələrdən biridir. Ölkə neft, qaz, neft-kimya məhsulları və elektrik enerjisi istehsal edib ixrac edən mühüm regional enerji mərkəzinə çevrilib.
Son illərdə Azərbaycanın qaz ixracının coğrafiyası da əhəmiyyətli dərəcədə genişlənib. Bir il ərzində Azərbaycan qazını alan ölkələrin sayı 12-dən 16-ya yüksəlib və bu qazın hamısı boru kəmərləri vasitəsilə nəql olunur. Bu göstəriciyə görə Azərbaycan boru kəməri ilə qaz ixrac edən ölkələr arasında coğrafi əhatə baxımından dünyada birinci yerdə qərarlaşıb”.
O qeyd edib ki, enerji məsələsi ilə yanaşı, Prezident İlham Əliyev çıxışında digər strateji mövzu – regional nəqliyyat bağlılığına da toxunub. “O qeyd edib ki, münaqişələr ənənəvi nəqliyyat marşrutlarını pozur və bu, qlobal tədarük zəncirlərinə ciddi zərbə vurur. Azərbaycan isə enerji gəlirlərini məhz nəqliyyat və logistika infrastrukturunun inkişafına yönəltməklə bu sahədə mühüm regional mərkəzə çevrilib.
Bu gün Azərbaycan həm Şərq-Qərb, həm də Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizlərində əsas tərəfdaşlardan biridir. Xüsusilə Orta Dəhliz və digər regional layihələr ölkənin geoiqtisadi rolunu daha da artırır. Ermənistanla sülh əldə olunacağı təqdirdə isə regionda yeni nəqliyyat istiqamətinin açılması və Azərbaycanın əsas hissəsinin Naxşıvan Muxtar Respublikası ilə birləşdirilməsi mümkün olacaq.
Beləliklə, Yaxın Şərqdə baş verən müharibə qlobal enerji bazarında ciddi dalğalanmalar yaratsa da, Azərbaycan üçün qısa və orta müddətdə müəyyən fiskal üstünlüklər formalaşdıra bilər. Lakin ölkənin strateji yanaşması bu müvəqqəti gəlirləri iqtisadiyyatın şaxələndirilməsinə, qeyri-neft sektorunun inkişafına və uzunmüddətli sabitliyə yönəltməkdir.
Bu isə Azərbaycanın enerji bazarındakı mövqeyini yalnız ixracatçı ölkə kimi deyil, həm də qlobal enerji təhlükəsizliyinin etibarlı tərəfdaşlarından biri kimi möhkəmləndirir”,- deputat  bildirib.
Mürtəza

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:197
embedMənbə:https://olke.az
archiveBu xəbər 14 Mart 2026 17:59 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see321

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see306

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see293

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see287

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see286

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see273

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see255

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see252

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see249

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see245

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see243

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see240

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see236

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see229

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see228

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see227

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see214

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see203

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see201

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see187
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri