Mütəxəssis: Qəhvəyi mərmər bağacığına qarşı ən səmərəli mübarizə mexaniki üsuldur

Şəki, 16 oktyabr, Mustafa Dadaşov, AZƏRTAC

Qəhvəyi mərmər bağacığına (Halyomorpha halys) qarşı ən effektiv mübarizə üsulu zərərvericinin qışlama dövründə həyata keçirilən mexaniki tədbirlər hesab olunur. Bu dövrdə zərərvericilər əsasən evlərin çardaqlarında, yardımçı tikililərdə, anbarlarda, təsərrüfat binalarında və digər qapalı məkanlarda gizlənirlər. Mexaniki mübarizə dedikdə, bu ərazilərdə bağacıqların əl ilə toplanması, tozsoran vasitəsilə yığılması, isti sabunlu və ya duzlu suda məhv edilməsi, həmçinin çardaqlarda təmizləmə və dezinfeksiya işlərinin aparılması nəzərdə tutulur. Bu üsul ekoloji cəhətdən təhlükəsiz, iqtisadi baxımdan sərfəli və populyasiyanın kütləvi artımının qarşısını alan ən səmərəli vasitədir.

Bu sözləri AZƏRTAC-ın bölgə müxbirinə açıqlamasında Aqrar Xidmətlər Agentliyinin Bitki Mühafizəsi və Fumiqasiya (zərərsizləşdirmə) Mərkəzinin Şəki rayon Mərkəzinin rəisi, aqrar elmlər üzrə fəlsəfə doktoru Tələt Mehdiyev deyib. Mərkəzin rəisi bildirib ki, 2022-ci ildən bu günədək Balakən və Zaqatala rayonlarında qəhvəyi mərmər bağacığına qarşı intensiv mübarizə tədbirləri aparılır. Lakin bütün səylərə baxmayaraq, zərərvericinin yayılma arealı ildən-ilə genişlənməkdədir. Bunun əsas səbəbi qonşu Gürcüstandan təbii miqrasiya, Gürcüstan vasitəsilə yük daşıyan nəqliyyat vasitələrinin daimi hərəkəti, bölgədə şimal-qərb küləklərinin hakim olması nəticəsində hava axını ilə kütləvi daşınma, eləcə də qışlama dövründə evlərdə aparılan mexaniki mübarizənin yetərsizliyidir.

Mütəxəssisin sözlərinə görə, bu amillər nəticəsində bağacığın hər il daha geniş ərazilərə yayılması müşahidə olunur. Məhz bu səbəbdən son iki ildə Şəki rayonunda da zərərvericinin yayılma səviyyəsini təyin etmək məqsədilə Aqrar Xidmətlər Agentliyi tərəfindən feromon tələlər və müşahidə stansiyaları quraşdırılıb.

Mərkəz tərəfindən aparılan mübarizə tədbirləri barədə məlumat verən Tələt Mehdiyev deyib: “Cari ildə də Agentliyin Bitki Mühafizəsi və Fumiqasiya (zərərsizləşdirmə) Mərkəzinin Şəki Rayon Mərkəzinin mütəxəssisləri tərəfindən 1200 ədəd feromon tələ asılıb, 110 stansiya quraşdırılıb. Oktyabr ayınadək aparılan monitorinqlər nəticəsində tələ və stansiyalarda 583 ədəd qəhvəyi mərmər bağacığı aşkarlanıb. Oktyabr ayında Balakən və Zaqatala rayonlarında zərərvericinin qışlama məqsədilə kütləvi uçuşu, həmçinin Şəki rayonunun şimal-qərb küləklərinin təsiri altında yerləşməsi və nəqliyyat vasitələrinin intensiv hərəkəti səbəbindən son dövrlərdə tələlərdə daha 6600 ədəd fərd aşkar edilərək mexaniki və kimyəvi üsullarla məhv edilib. Beləliklə, əvvəlki dövrləri də nəzərə almaqla, bu il ümumilikdə 7173 ədəd bağacıq aşkarlanaraq məhv olunub. Bu rəqəm növbəti vegetasiya mövsümü üçün ciddi xəbərdarlıq siqnalıdır. Çünki tələ və stansiyalarda bu qədər fərdin aşkar edilməsi, tələ quraşdırılmayan ərazilərdə bağacığın daha çox yayılma ehtimalını göstərir. Mərkəzə tələ asılmayan kəndlərdən daxil olan məlumatlar da bu faktı təsdiqləyir”.

Tələt Mehdiyev bildirib ki, zərərvericinin populyasiyasının azalması üçün yalnız dövlət qurumlarının deyil, vətəndaşların da fəal iştirakı vacibdir: “Bağacığın 6 ay qışladığı dövrdə ev sahibləri bitki mühafizəsi mütəxəssisləri və yerli icra nümayəndələri ilə birlikdə mexaniki mübarizə tədbirlərini davam etdirməlidirlər. Hər bir vətəndaş öz həyətyanı sahəsində, evində, çardağında və yardımçı tikililərdə “axtar-tap” prinsipi ilə bağacıqları aşkarlayıb məhv etməlidir. Belə olduqda, gələn il zərərvericilərin iqtisadi ziyanlı həddi keçməsinin qarşısı alınacaqdır”, - deyə mütəxəssis vurğulayıb.

Ekspertlər hesab edirlər ki, qışlama dövründə aparılan mexaniki mübarizə tədbirləri kimyəvi üsullardan daha təhlükəsiz və ekoloji cəhətdən üstün hesab edilir. Çünki bağacığın qışladığı dövrdə kimyəvi preparatların istifadəsi mümkün deyil, buna görə də hər bir ev sahibi öz payına düşən məsuliyyəti yerinə yetirməlidir.