NASA xəbərdarlıq etdi: 2026 cı ildən Yer kürəsində dəyişikliklərin təsiri görünəcək

ABŞ-ın Milli Aeronavtika və Kosmos Administrasiyası (NASA) tərəfindən dərc olunan yeni tədqiqat Yer kürəsinin getdikcə "qaralmaqda” olduğunu göstərib. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, "Ecoportal"ın məlumatına görə, alimlər narahatdırlar ki, planetə düşən günəş işığının miqdarı azalır və bu proses 2026-cı ildən etibarən iqlim sisteminə ciddi təsir göstərəcək.

Günəş işığının azalması planetin istilik balansını dəyişir

Tədqiqatda qeyd olunur ki, Yer kürəsinə nə qədər az günəş işığı düşürsə, planet bir o qədər az istilik qəbul edir. NASA ekspertləri bildirirlər ki, bu hadisə təkcə atmosferdəki karbon və ozon qatındakı dəyişikliklərlə bağlı deyil, həm də daha mürəkkəb geofiziki səbəblərlə əlaqəlidir.

Hesabatda vurğulanır ki, planetin "albedo” adlanan əksetmə qabiliyyəti pozulub. Əvvəllər buludlar və dəniz-buz səthləri hər iki yarımkürə arasında işıq balansını qoruyurdu, lakin artıq bu simmetriya pozulub.

Şimal yarımkürəsi daha sürətlə "qaralır"

NASA-nın Langli Tədqiqat Mərkəzinin rəhbəri Norman Lab və onun komandası 2000–2024-cü illər arasında "CERES" proqramı çərçivəsində toplanmış 24 illik peyk məlumatlarını təhlil ediblər. Nəticədə məlum olub ki, həm şimal, həm də cənub yarımkürələrdə günəş işığının əks olunması azalır, lakin bu proses şimalda daha intensiv gedir.

Labın sözlərinə görə:

"Biz əvvəllər yarımkürələr arasında sabit işıq simmetriyası müşahidə edirdik, lakin indi bu tarazlıq pozulub. Şimal yarımkürəsi daha tez qaralır və bu, iqlim sistemində mühüm struktur dəyişikliyə işarə edir".

Səbəblər: Ərimiş buzlaqlar və azalan bulud miqdarı

Alimlər bildirirlər ki, Arktika bölgəsində buz və qardan ibarət səthlərin əriməsi albedonu azaldır, çünki bu səthlər günəş işığını daha çox əks etdirirdi. Eyni zamanda, sənaye və nəqliyyat üçün tətbiq edilən sərt ekoloji qaydalar nəticəsində havadakı aerozolların miqdarı azalıb. Bu da buludların əmələ gəlməsini məhdudlaşdırıb və səmada daha az əksedici səth yaradıb.

Cənub yarımkürəsində isə son illərdə baş verən böyük hadisələr — 2019–2020-ci illərdə Avstraliya meşə yanğınları və 2021–2022-ci illərdə "Hunga Tonga” vulkanının püskürməsi — müvəqqəti olaraq əksinə, atmosferə çoxlu aerozol buraxaraq işığı bir qədər artırıb.

NASA: İqlim simmetriyası artıq mövcud deyil

Lab qeyd edib ki, ən böyük təəccüb doğuran məqam, bulud sistemlərinin itirilən işıq balansını kompensasiya etməməsidir. Əgər yarımkürələr arasındakı simmetriya dəyişməz bir təbiət qanunu olsaydı, buludlar bu fərqi tarazlaşdırmalı idi, lakin bu baş verməyib.

Mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, əgər bu tendensiya davam etsə, 2026-cı ildən etibarən Yer səthində temperatur paylanması, hava axınları və okean dövranı ciddi şəkildə dəyişə bilər. Bu dəyişikliklər milyonlarla insanın həyatına, kənd təsərrüfatına və enerji sistemlərinə təsir göstərəcək.

Aydın