Icma.az
close
up
RU
 Lahıc kanalizasiya sistemi: maddi mədəni irs nümunəsi

 Lahıc kanalizasiya sistemi: maddi mədəni irs nümunəsi

Icma.az, Sherg.az portalına istinadən məlumat verir.

 Lahıc Azərbaycanın qədim dağ yaşayış məskənlərindən biri kimi yalnız memarlıq üslubu və sənətkarlıq ənənələri ilə deyil, həm də yüksək səviyyədə formalaşmış səhərsalma sistemi ilə seçilir. Bu sistemin ən mühüm və diqqətəlayiq komponentlərindən biri kanalizasiya (kürəbənd) şəbəkəsidir. Lahıcın kanalizasiya infrastrukturu orta əsr şəhər mühəndisliyinin nadir nümunələrindən biri olmaqla həm texniki, həm də sosial- gigiyenik əhəmiyyəti baxımından xüsusi elmi maraq doğurur.

Lahıcın coğrafi mövqeyi - dağlıq relyefdə, məhdud ərazidə və sıx tikililər şəraitində yerləşməsi – burada suyun idarə olunmasını həyati zərurətə çevirib. Bu şəraitdə formalaşan kanalizasiya sistemi yağış və məişət sularının səmərəli şəkildə kənarlaşdırılmasını təmin etməklə yanaşı, torpaq sürüşmələrinin, erroziyanın və tikililərin zədələnməsinin qarşısını alıb. Beləliklə, sistem yalnız sanitariya məqsədi daşımır, eyni zamanda şəhərin fiziki dayanıqlılığını qoruyan mühüm mühəndislik həlli kimi çıxış edir.

Lahıc kanalizasiya şəbəkəsi əsasən yeraltı daş kanallardan ibarətdir. Bu kanallar küçələrin altından keçərək vahid sistem halında birləşir və qəsəbədən kənara istiqamətləndirilir. Tikintidə istifadə olunan yonulmuş daş materiallar sistemin uzunömürlülüyünü təmin edir, əsrlər boyu onun fuksionallığını qoruyub saxnanılmasına imkan yaradır. Kanalizasiya xətləri təbii relyefin meyilliyinə uyğun şəkildə qurulub, beləliklə, suyun cazibə qüvvəsi ilə axın təmin edilir. Bu prinsip müasir mühəndislikdə “enerjisiz axın” sistemi kimi tanınır və davamlı şəhərsalmanın əsas elementlərindən biri hesab olunur.

 Əsas məqamlardan biri də fərdi yaşayış evlərinin bu ümumi sistemə inteqrasiya olunmasıdır. Demək olar ki, hər bir evindaxili su axını bu yeraltı şəbəkəyə qoşulub ki, bu da mərkəzləşdirilmiş kanalizasiya sisteminin erkən forması kimi qiymətləndirilə bilər. 

 Lahıc kanalizasiya sistemi şəhər mədəniyyətinin və ictimai gigiyena anlayışının formalaşmasında mühüm rol oynayır. Orta əsrlərdə bir çox yaşayış məntəqələrində sanitariya şəraitinin zəif olduğu nəzərə alınarsa, Lahıcda bu cür inkişaf etmiş sistemin mövcudluğu əhalinin yüksək həyat tərzindən və təşkilatlanma səviyyəsindən xəbər verir. Kanalizasiya şəbəkəsi tullantı sularını vaxtında uzaqlaşdırılmasını təmin etməklə yoluxucu xəstəliklərin yayılma riskini azaldır, küçə və məhəllələrin çirklənməsinin qarşısını alır.

 Qəsəbənin daş döşəməli küçələrinin altında yerləşən bu yeraltı sistem təxminən 0.8 metr eni və 1 metr hündürlüyə malik daş kanallardan ibarətdir. Bu ölçülər yalnız su axınını sərbəst hərəkətini deyil, eyni zamanda zərurət yarananda insanların daxil olmaq texniki baxış aparılmasını mümkün edir. Sistemin ümumi uzunluğunun 20 kilometrdən artıq olması, Lahıc kimi nisbətən kiçik əraziyə malik dağ qəsəbəsi üçün olduqca böyük mühəndislik göstəricisidir. Beləliklə, Lahıc kanalizasiya sistemi yalnız lokal həll deyil, bütöv şəhər miqyasında düşünülmüş, planlı və davamlı mühəndislik quruluşu kimi çıxış edir və maddi mədəni irsin ən qiymətli nümayəndələrindən biri hesab olunur. Bu baxımdan Lahıc nümunəsi həm tarixçilər, həm memarlar, həm də şəhərsalma mütəxəsisləri üçün qiymətli tədqiqat obyektidir.

Ağaməşədi Əliyev, 

Lahıc DTMQ-nin elmi işçisi

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:182
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 10 Aprel 2026 14:04 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see380

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see251

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see245

Azərbaycanda regional tədris mərkəzinin yaradılması Dünya Bankı ilə müzakirə edilib

21 Noyabr 2026 15:42see244

BOKT nin rəhbərliyinə təyinat olub

21 Noyabr 2026 14:31see242

Ekspert: Dövlət idarəçiliyinin rəqəmsallaşdırılması Azərbaycan iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətini artırır

21 Noyabr 2026 17:24see241

Fermer ucuz satır, alıcı baha alır: Qiymət fərqi harada yaranır?

21 Noyabr 2026 14:38see239

Qızıl gələn il ucuzlaşacaq

21 Noyabr 2026 16:40see236

Mehriban Əliyeva və qızlarından Vyetnam mədəniyyətinə zərif ehtiram Foto

21 Noyabr 2026 15:21see235

La Liqa: Derbidə “sülh”

22 Noyabr 2026 00:06see234

Samvel Karapetyan: “Paşinyan müalicə olunmalıdır”

21 Noyabr 2026 17:14see228

Sumqayıtda gənc oğlan qətlə yetirilib

22 Noyabr 2026 04:55see220

SEPAH ABŞ nin hərbi bazalarını hədəf aldı

22 Noyabr 2026 00:43see217

Allah uzaq tutsun, amma müharibə bizim işimizdir Hakan Fidan

22 Noyabr 2026 02:18see217

İbrahim Kalın HƏMAS nümayəndə heyəti ilə Qəzzada atəşkəsi müzakirə etdi

22 Noyabr 2026 00:03see216

Türkiyə Super Liqası: “Qalatasaray” evdə sevindi

22 Noyabr 2026 00:13see216

2026 cı ilin sonunda almaq üçün ən sərfəli iPhone modelləri

21 Noyabr 2026 21:07see215

İran Bəhreyndə sənaye müəssisəsinə zərbə endirdi

22 Noyabr 2026 00:23see215

Ötən gün götürülən narkotik vasitələrin həcmi açıqlandı

21 Noyabr 2026 16:00see215

Milton qasırğası ABŞ də yaşayan azərbaycanlıların evlərini də vurdu

22 Noyabr 2026 07:05see211
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri