Neft bahalaşır Azərbaycanın büdcəsinə milyonlar axa bilər

Son günlər dünya bazarında neftin qiyməti kəskin artıb. Belə ki, "Brent crude oil" markalı neftin qiyməti təxminən 90-93 dollar/barel səviyyəsinə yüksəlib. Bu, bir həftə ərzində təxminən 20–28% artım deməkdir. Bəzi günlərdə qiymət 6–8% gündəlik artım göstərib və iki ilə yaxın dövrün ən yüksək səviyyəsinə çatıb.

Analitiklər bildirir ki, Yaxın Şərqdə gərginlik davam edərsə, neftin qiyməti 100–120 dollara, hətta bəzi ssenarilərdə 150 dollara qədər yüksələ bilər. Hazırda Azərbaycan nefti "Azeri Light crude oil" markasının qiyməti də dünya bazarındakı artım fonunda yüksəlib.

Son məlumatlara görə "Azeri Light" neftinin qiyməti təxminən 86,16 dollar/barel səviyyəsinə qalxıb. Bu, 6,56 dollar və ya təxminən 8,2% artım deməkdir.

“Hesablamalara görə neftin qiymətinin hər 10 dollar artması Azərbaycanın ixrac gəlirlərini təxminən 3 milyard dollar, dövlət büdcəsinə daxilolmaları isə təxminən 1,5 milyard dollar artırır".

Turkustan.az Musavat.com-a istinadən bildirir ki, bu barədə iqtisadçı Eldəniz Əmirov deyib. İqtisadçı qeyd edib ki, bu hesablamalar tam dəqiq rəqəm kimi qəbul edilməməlidir. Çünki burada yalnız xam neftin satışı deyil, kondensat və digər enerji məhsullarının qiymət dinamikası da nəzərə alınır və hesablamalar təxminən illik ixrac həcmlərinə əsaslanan analitik qiymətləndirmədir: "Ona görə də bu yanaşmada müəyyən nisbi xəta var. Amma bu böyük olmadığından yuvarlaq olaraq belə götürülə bilər.

Digər bir məsələ isə bu rəqəmlərin illik ölçüdə hesablanmasıdır. Amma neft qiymətləri bir il ərzində eyni səviyyədə qalmır və bugünkü yüksək qiymətin bütün il boyu davam edəcəyini düşünmək doğru olmaz. Ona görə də vəziyyəti həftəlik ölçü ilə qiymətləndirmək daha real təsəvvür yaradar. Hesablamanı yuxarıdakı illik səviyyədə götürərək hesablasaq, deməli, ki, neftin qiymətinin hər 10 dollar artması bir həftə ərzində Azərbaycanın ixrac gəlirlərini təxminən 58 milyon dollar, dövlət büdcəsinə daxilolmaları isə təxminən 29 milyon dollar artırır.

Əgər büdcə hesablamalarında nəzərdə tutulan qiymət 65 dollar, bazarda faktiki qiymət isə 95 dollar səviyyəsindədirsə, bu artıq 30 dollar fərq deməkdir. Bu fərqi həftəlik ölçü ilə hesabladıqda isə ortaya belə bir mənzərə çıxır: ölkənin ixrac gəlirləri həftədə təxminən 170–175 milyon dollar, dövlət büdcəsinə daxilolmalar isə təxminən 85–90 milyon dollar daha çox olurDaha praktik anlaşılması üçün rəqəmləri bir az da xırdalayaq və 1 gündə 5 dollarlıq qiymət dəyişməsinin təsirinə baxaq. Bu halda görürük ki, neftin qiymətinin bir gündə 5 dollar artması Azərbaycanın ixrac gəlirlərini təxminən 20–22 milyon dollar, dövlət büdcəsinə daxilolmaları isə təxminən 10–11 milyon dollar artırır".