Neft bahalaşır: Azərbaycanın valyuta gəlirləri artır

Dünya bazarında neftin qiymətinin kəskin artması fonunda Azərbaycanın iqtisadiyyatı üçün yaranan yeni imkanlar və risklər müzakirə olunur.

BAKU.WS-in məlumatına görə, hazırda "Azeri Light" markalı Azərbaycan neftinin bir barreli dünya bazarında dövlət büdcəsində nəzərdə tutulmuş qiymətdən təxminən iki dəfə baha - 120-130 ABŞ dolları civarında satılır.

Bu vəziyyət ilk baxışdan ölkə iqtisadiyyatı üçün müsbət amil kimi qiymətləndirilir. Belə ki, yüksək neft qiymətləri Azərbaycanın valyuta gəlirlərini artırır, dövlət büdcəsinə əlavə daxilolmalar yaradır və strateji valyuta ehtiyatlarının genişlənməsinə səbəb olur. Bu isə öz növbəsində milli valyutanın - manatın uzun müddət sabit qalmasına və devalvasiya risklərinin azalmasına şərait yaradır.

Lakin məsələ təkcə müsbət tərəflərlə məhdudlaşmır. Neftin bahalaşması paralel olaraq bir sıra iqtisadi çağırışlar da yaradır. Azərbaycanın xarici ticarət dövriyyəsinin təxminən yarısı idxalın payına düşür. Rəsmi statistikaya görə, təkcə ötən il ölkəyə 24,4 milyard ABŞ dolları dəyərində əmtəə və xidmət idxal olunub ki, bu da əvvəlki illə müqayisədə 15,8 faiz artım deməkdir.

Qlobal enerji bazarlarında qiymətlərin yüksəlməsi Azərbaycanın əsas ticarət tərəfdaşlarına da təsir edir. Enerji daşıyıcılarının bahalaşması həmin ölkələrdə istehsal xərclərini artırır. Nəticədə Azərbaycan idxal etdiyi qeyri-neft məhsullarını daha yüksək qiymətlərlə əldə etməli olur. Bu isə daxili bazarda qiymət artımına, yəni inflyasiyanın güclənməsinə gətirib çıxara bilər.

İqtisadçılar bildirirlər ki, bu proses uzun müddət davam edərsə, idxaldan asılılıq iqtisadiyyatda əlavə təzyiq yarada bilər. Xüsusilə ərzaq, sənaye məhsulları və texnologiya idxalında bahalaşma əhalinin alıcılıq qabiliyyətinə də təsir göstərə bilər.

Beləliklə, neftin bahalaşması Azərbaycan üçün həm imkanlar, həm də risklər yaradır. Bir tərəfdən valyuta axınının artması və maliyyə sabitliyi təmin olunur, digər tərəfdən isə idxalın bahalaşması və inflyasiya təzyiqləri iqtisadi balansın qorunmasını daha da vacib edir. Bu şəraitdə qeyri-neft sektorunun inkişafı və idxaldan asılılığın azaldılması əsas prioritetlərdən biri olmalıdır.