Neft müharibələri : BƏƏ nin OPEC dən çıxması nəyi dəyişəcək?

İqor Semivolos: “OPEC+-ın dağılması ilə Moskva qlobal neft bazarına son təsir rıçağını itirir”

“BƏƏ rəsmi olaraq 1 may tarixindən etibarən OPEC-dən ayrıldığını açıqladı. Bu qərar, uzunmüddətli strateji və iqtisadi vizyon 2030-cu ilin institusional məntiqi və ADNOC-un 2027-ci ilə qədər gündə 5 milyon barel hasilata nail olmaq məqsədinə uyğun olduğundan, çox güman ki, geri dönməzdir. Bu kurs heç bir fərddən asılı deyil, praktik olaraq yeddi əmirliyin federasiyası daxilində bir konsensusdur. Bu qərar həmçinin Səudiyyə Ərəbistanı ilə xroniki gərginliklə əlaqələndirilir. BƏƏ uzun illər kvotaları ədalətsiz hesab edib - istehsal gücünü əhəmiyyətli dərəcədə artırıb - gündə 4,85 milyon barelə qədər - lakin OPEC ona xeyli az istehsal etməyə icazə verib”. Bu sözləri Ukrayna Yaxın Şərq Araşdırmaları Mərkəzinin direktoru, politoloq İqor Semivolos yazdığı analitik məqalədə qeyd edib.

Analitik məqasləsinə belə davam edib: “Təsəvvür edin ki, tam gücü ilə işləyən bir fabrikiniz var, amma onun yalnız 70 faizini istifadə edə bilərsiniz və bu məhdudiyyət üçün nüfuz güzəştləri ilə ödəniş edə bilərsiniz. OPEC-dən çıxışın məntiqini gücləndirən başqa bir paradoks var: OPEC üzvü olan İran hücumları ilə BƏƏ-nin istehsalını 44 faiz məhv edib. Bir üzvün digərini bombaladığı bir təşkilat artıq kartel deyil - həmrəylik uydurmasıdır”.

“Bunun OPEC və OPEC+ üçün hansı nəticələri olacaq?” sualına gəlincə, politoloq bildirib ki, Səudiyyə Ərəbistanı hələlik susur: “Amma bu, Ər-Riyad üçün ciddi bir zərbədir. BƏƏ sadəcə müttəfiq deyildi, həm də Səudiyyə Ərəbistanından sonra real ehtiyat tutumuna malik yeganə kartel üzvü idi. Əvvəllər bu iki ölkə birlikdə gündə 4 milyon barel "neft qalxanı" saxlayırdı ki, bu da bazarın sabitləşməsinə kömək edirdi. İndi isə bu alət darmadağın edilib: Səudiyyə Ərəbistanı qiymət sabitliyi yükü ilə tək qalıb və qlobal bazar əsas təhlükəsizlik şəbəkəsini itirib. Ər-Riyad üçün bu, həm də şəxsi zərbədir. BƏƏ Səudiyyə Ərəbistanının geri çəkilməsindən əvvəl onunla məsləhətləşmə aparmayıb ki, bu da özlüyündə diplomatik təhqirdir. Münaqişələr fonunda münasibətlər hazırda son illərin ən soyuq dövründədir. Təhqirə baxmayaraq, Səudiyyə Ərəbistanının manevr etmək üçün yeri yoxdur: istənilən aqressiv cavab tədbiri yalnız kartelin sonda dağılmasını sürətləndirəcək”.

“Əbu-Dabinin vaxtı idealdır: Körfəz müharibəsi və artıq müvəqqəti olaraq istehsalını 44 faiz azaldan Hörmüz boğazının bağlanması fonunda bu çıxış o qədər də dramatik görünmür. Lakin boğaz yenidən açılan kimi BƏƏ heç bir məhdudiyyət olmadan hasilatı artırmağa başlayacaq. Bu, təhlükəli bir presedent yaradır: Qazaxıstan, Nigeriya və Venesuela, xüsusən də kvotaları xroniki olaraq görməzdən gələn Qazaxıstan artıq belə bir addımı gözləyir”, - deyə bildirib.

“Kreml üçün bu, fəlakətlidir. OPEC+-ın dağılması ilə Moskva qlobal neft bazarına son təsir rıçağını itirir”, - əlavə edib.

Semicolos deyib ki, məsələdə başqa bir qiymətləndirilməyən ölçü də var ki, bu, Çindir: “Çin regionda ən böyük neft alıcısıdır. Kvotalardan azad edilmiş BƏƏ istehsalı, Moskvanın artıq xam nefti endirimlə satdığı Çin bazarında Rusiya nefti ilə birbaşa rəqabət deməkdir. Asiyada daha çox BƏƏ nefti Rusiya neftinin dempinqi üçün daha az yer deməkdir”.

“Bunun Ukraynaya hər hansı bir təsiri olacaqmı? Potensial olaraq, bəli. Amma Körfəz müharibəsi bitdikdən və Hörmüz boğazı açıldıqdan sonra. BƏƏ-nin OPEC-dən çıxması birbaşa cəbhə xəttində heç nəyi dəyişmir. Lakin daha geniş mənzərənin bir hissəsi olaraq, bu, orta müddətli dövrdə neft qiymətlərini aşağı sala və Rusiya resurslarını azalda bilər. Bu hadisənin Ukrayna üçün əsas faydası BƏƏ-nin çıxmasının özü deyil, Səudiyyə Ərəbistanının artıq dayandıra bilmədiyi zəncirvari reaksiyanı başlatmasıdır”, - Semivolos dikrini yekunlaşdırıb.