Neft qiymətləri ilə bağlı MÜHÜM PROQNOZ Büdcəyə yenidən baxıla BİLƏR?

Dünya bazarlarında "Azeri Light" (CIF) markalı Azərbaycan neftinin qiyməti azalmaqda davam edir. Belə ki, son hərraclarda Azərbaycan neftinin 1 barelinin qiyməti 0,34 ABŞ dolları və ya 0,54% azalaraq 61.83 ABŞ dolları təşkil edib.
Beynəlxalq proqnozlar
Bununla paralel qlobal investisiya bankı Goldman Sachs qlobal neft bazarında təklif çoxluğunun müşahidə olunmağa başladığını bildirib.
 

Goldman Sachs həm qlobal məlumatlara, həm də Beynəlxalq Enerji Agentliyi (IEA) və ABŞ-ın rəsmi ehtiyat rəqəmlərinə istinad edərək, neft bazarında uzun müddətdir gözlənilən təklif artığının artıq görünməyə başladığını qeyd edib.

Analitiklər bildirirlər ki, OECD-də neft ehtiyatları ilin əvvəlindən indiyə qədər gündəlik 340 min barel artıb və bu artım indiyə qədərki ümumi ehtiyatların dörddə birini təşkil edir. Həmçinin, ilin sonuna qədər bu payın üçdə bir səviyyəsinə çatacağı gözlənilir.
Goldman Sachs proqnozlaşdırır ki, Brent nefti 2026-cı ilin 4-cü rübündə barel başına 52 dollara qədər ucuzlaşacaq.
Ukraynanın enerji infrastrukturu ilə bağlı hücumları səbəbindən Rusiya istehsalına aşağı yönlü risklər mövcuddur. Rusiya neft istehsalındakı aşağı yönlü dəyişikliklər isə Goldman Sachs-ın proqnozları üzərində yuxarı yönlü risk yaradır.
Baxmayaraq ki, bazar görünüşü eniş meyillidir, yaxınlaşan ehtiyat artımlarının artıq qiymətlərdə əks olunması və dizel emalı marjlarındakı güclü performansın tələbi dəstəkləməsi səbəbindən qiymətlərin düşməsi yavaş ola bilər.
Bütün bunları nəzərə alsaq, neftin büdcə qiyməti dəyişə bilərmi?
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı Natiq Cəfərli deyir ki, bu ilki dövlət büdcəsində neftin qiymətinin dəyişməyəcəyi dəqiqdir:
 

“Çünki ilin sonuna cəmi 2 ay qalıb. 2026-cı ilin dövlət büdcəsində isə neftin bir barelinin qiyməti 65 dollar nəzərdə tutulur. Nəzərə alaq ki, növbəti ilin büdcəsi qəbul olunmayıb. Ola bilsin ki, yeni büdcənin müzakirələri zamanı neftin qiymətinə baxılsın. Əvvəlki illərdə biz bunu görmüşük ki, büdcə müzakirələri zamanı neftin qiymətinə yenidən baxılıb.

Ümumilikdə isə bu dəfəki müzakirələrdə belə bir halın baş verəcəyi inandırıcı gəlmir. Onsuz da, neftin qiymətinin 65 dollar götürülməsi büdcə gəlirlərində problemlər yaradıb. İndi bizim büdcənin gəlir hissəsi əvvəlki illərlə müqayisə də daha az artım tempinə malikdir”.
Müsahibimiz ehtimal edir ki, büdcədə neftin qiyməti 65 dollar səviyyəsində qala bilər:
“Amma 2026-cı ilin ortalarında büdcəyə yenidən baxılsın və bəzi parametrlər üzrə dəyişikliklər olsun. O cümlədən də neftin qiymətində... Təbii ki, daha yaxşı olardı ki, məsələyə daha konservativ yanaşılsın. Neftin qiyməti büdcədə 65 yox, 55 dollar götürülsün.
Buna uyğun da büdcə parametrləri müəyyən edilsin. Belə olsa lap yaxşı. Artıq qiymət dövlətin əlavə gəliridir.
 

Amma problem ondadır ki, gələn ilin büdcəsində neft gəlirlərini 55 dollardan hesablasaq, o zaman büdcədə ciddi kəsr yaranacaq. Bu kəsirin də maliyyə mənbəyi ya Dövlət Vergi Xidməti, ya da Dövlət Neft Fondundan əlavə transferlər olar.

Hökumət belə qeyri-populyar addımlar atmadığından düşünmürəm ki, bu il hansısa bir dəyişikliyə gedilsin. Amma qeyd etdiyim kimi, neftin qiyməti gələn il 60 və ya 60 dollardan aşağı olsa, o zaman may-iyun aylarında yeni büdcə layihəsi parlamentə təqdim oluna bilər”.
Surxay Atakişiyev, Bizim.Media