Neft və Rusiya üçün risklər

Venesuelada dünyanın ən böyük neft ehtiyatlarına çıxış əldə edən ABŞ ixracatı artıra bilər və bu da qiymətin daha da aşağı düşməsinə səbəb ola bilər. Bu halda, Rusiyanın Urals markalı xam neftinin qiyməti barrel üçün 30 dollar ola bilər. ABŞ prezidenti Donald Tramp ölkəsinin Venesuelanın neft sənayesində dominantlığını təmin etməyi planlaşdırır ki, bu da neft qiymətlərinin istənilən səviyyəyə - barrel üçün 50 dollara çatmasına kömək edəcək. Bu barədə məlumatlı mənbələrə istinadən The Wall Street Journal məlumat verib.

Ağ Evdə hazırlanan plan, neftin böyük hissəsinin alınması və satışı da daxil olmaqla, dövlətə məxsus Petróleos de Venezuela neft şirkəti üzərində qismən nəzarətin qurulmasını nəzərdə tutur. WSJ mənbələrinin məlumatına görə, Ağ Ev keçmiş prezident Nikolas Maduronun həbsindən dərhal sonra yeni Venesuela hökuməti ilə neft tədarükünə nəzarəti ələ keçirmək və ABŞ-ın ölkədə hasilatın artırılmasındakı rolu barədə şəxsi danışıqlara başlayıb. Venesuela dünyanın ən böyük neft ehtiyatlarına malik olduğundan, ABŞ Qərb yarımkürəsindəki ehtiyatların əksəriyyətinə, o cümlədən öz yataqlarına və Amerika şirkətlərinin fəaliyyət göstərdiyi yataqlara nəzarəti ələ keçirə biləcək. Bu, həmçinin Rusiya və Çinin Venesueladan sıxışdırılmasına və Amerika istehlakçıları üçün qiymətlərin aşağı düşməsinə kömək edəcək.

Tramp artıq ABŞ-ın Venesueladan 50 milyon barelə qədər neft alacağını və onların satışından əldə edilən gəliri hər iki ölkənin "xalqlarının rifahı naminə" bazar qiymətləri ilə şəxsən idarə edəcəyini bildirib. Enerji naziri Kris Rayt izah edib ki, ABŞ bundan sonra Venesuela xam neftini "qeyri-müəyyən müddətə" satacaq.

Ucuz Venesuela xam nefti emal xərclərini, eləcə də benzin, dizel və bir sıra digər neft məhsullarının qiymətlərini azaldacaq. Tramp dəfələrlə neft qiymətlərinin barel üçün 50 dollara endirilməsi zərurətini qaldırıb; iki yüksək vəzifəli administrasiya rəsmisi Wall Street Journal-a bildirib ki, bu, onun ideal səviyyəsidir. Bu, hazırda Aralıq dənizi Brent neftindən təxminən 4 dollar ucuz olan Amerika etalon WTI xam neftinin qiymətinə aiddir. Cümə axşamı günortadan sonra ticarətdə onlar müvafiq olaraq bir barel üçün 56,70 və 60,70 dollardan satılır.

Venesueladan artan tədarük, ABŞ neft ixracı üçün əlavə həcmləri azad edəcək, Beynəlxalq Enerji Agentliyinin artıq 2026-cı ildə rekord qlobal tədarük profisitini proqnozlaşdırdığını nəzərə alsaq, qiymətlərin daha da aşağı düşməsinə səbəb ola bilər. WTI qiymətlərinin 50 dollara düşməsi Brent qiymətlərinin (spredinqin eyni qalacağı təqdirdə) bir barel üçün 54 dollara düşməsinə səbəb ola bilər. Bu halda, Rusiyanın Urals xam nefti (yenə də Brent ilə mövcud spredin eyni qalacağı təqdirdə) təxminən bir barel üçün 30 dollara düşə bilər.

Xatırladaq ki, dekabr ayında ABŞ sanksiyaları səbəbindən Rusiya neft istehsalçıları tərəfindən Urals xam neftinə Brent xam neftinə nisbətən təklif edilən orta endirim bir barel üçün 25,8 dollara çatdı və tarixi maksimumlara yaxınlaşdı. O vaxtdan bəri Rusiya büdcə gəlirləri sürətlə azalmağa davam edir. Dekabrın ortalarında ixrac Kremlə həftədə təxminən 960 milyon dollar gətirsə də, yanvarın ilk həftəsində bu rəqəm 835 milyon dollara düşüb.

V.SALAH