Icma.az
close
up
RU
Menu

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

İran körfəzində gərginlik: Hörmüzdən neft tranziti üçün yeni risklər

İran körfəzində gərginlik: Hörmüzdən neft tranziti üçün yeni risklər

Icma.az, Milli.az portalından verilən məlumatlara əsaslanaraq xəbər verir.

Yaxın Şərqdə gərginliyin artması fonunda İran tərəfindən Hörmüz boğazının bağlanması təhlükəsi dünya enerji bazarlarında narahatlıq doğurur, bu da neft qiymətlərində kəskin artım və qlobal iqtisadiyyata genişmiqyaslı təsirlər ehtimalını artırır.

Hörmüz boğazı İran və Oman arasında yerləşən strateji əhəmiyyətli dəniz yoludur və yenidən geosiyasi qeyri-sabitliyin mərkəzinə çevrilib. ABŞ-nin İranın nüvə obyektlərinə son aviazərbələrindən və İranın İsrailə cavab zərbələrindən sonra İran İslam Respublikasının parlamenti boğazın müvəqqəti bağlanması ehtimalını təsdiqləyib. Yekun qərarı isə Ali Milli Təhlükəsizlik Şura qəbul edəcək. Əgər bu addım həyata keçirilərsə, o, dünya üzrə neft və mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) tədarükünü ciddi şəkildə poza bilər və regionun hüdudlarından kənarda da iqtisadi sarsıntılara yol aça bilər.

ABŞ Enerji İnformasiya İdarəsinin (EIA) məlumatına görə, hər gün Hörmüz boğazından təxminən 20 milyon barrel neft daşınır ki, bu da qlobal maye karbohidrogen istehlakının təqribən 20%-nə bərabərdir. 2024-cü ildə və 2025-ci ilin birinci rübündə boğaz vasitəsilə daşınmalar sabit olaraq qalırdı və bu, dünya üzrə ümumi dəniz yolu ilə neft ticarətinin dörddə birindən çoxunu, həmçinin LNG tədarükünün beşdə birini təşkil edirdi.

Tədarüklərdə pozuntuların yaranacağı təqdirdə ən çox risk altında olan region Asiyadır. 2024-cü ildə boğazdan keçən bütün neft və kondensatın 84%-i əsasən Çin, Hindistan, Yaponiya və Cənubi Koreya olmaqla Asiya ölkələrinə yönəlmişdi. "JP Morgan"ın qiymətləndirməsinə görə, Hörmüzdə hər hansı hərəkət məhdudiyyəti neft qiymətlərində uzunmüddətli artıma səbəb ola bilər - ən pis ssenari üzrə qiymət 130 dollar/barrel səviyyəsinə qədər yüksələcək.

İran üçün strateji seçim

İranın Bakıda yerləşən səfirliyinin müvəqqəti işlər vəkili Seyid Cəfər Ağayi Məryan Trend-ə açıqlamasında boğazın bağlanması məsələsinin fəal şəkildə müzakirə edildiyini təsdiqləyib. Onun sözlərinə görə, son qərarı yalnız Ali Milli Təhlükəsizlik Şura qəbul edə bilər.

Lakin ekspertlərin qeyd etdiyinə görə, boğazın bağlanması İranın öz iqtisadiyyatına da ciddi zərbə vuracaq. ABŞ sanksiyalarına baxmayaraq, ölkə neft ixracını artırmaqda davam edir və son məlumatlara görə, bu göstərici gündəlik təqribən 2,3 milyon barrel təşkil edir. İranda onlarla neft yatağı fəaliyyət göstərir və ölkənin ümumi karbohidrogen ehtiyatları 1,2 trilyon barrel həcmində qiymətləndirilir. Oksford Enerji Araşdırmaları İnstitutunun (OIES) vurğuladığı kimi, Hörmüzün bağlanması İranı əsas gəlir mənbəyindən avtomatik şəkildə ayıracaq.

Bazarların reaksiyası və gərginliyin artması riski

Blokada təhlükəsi artıq bazarlara təsir göstərib: İsrailin hərbi əməliyyatından sonra "Brent" markalı neftin qiyməti 78 dollara yüksəlib, daha sonra 70 dollara qədər ucuzlaşıb. "Rystad Energy" şirkətinin neft bazarlarının təhlili üzrə vitse-prezidenti Yaniv Şah bildirib ki, hazırkı dəyişkənlik qeyri-müəyyənliyin yüksək səviyyədə olması ilə əlaqədardır: "Hətta Hörmüzün qısa müddətli bağlanması belə qlobal tədarük zəncirlərinə ciddi təsir göstərə bilər".

Birləşmiş Dəniz İnformasiya Mərkəzinin (JMIC) məlumatına görə, regionda təhdid səviyyəsi "əhəmiyyətli"dərəcədədir. Boğazdan dəniz daşımaları davam edir, lakin Dubay bölgəsində gözləyən gəmilərin sayında artım müşahidə olunur və bəzi gəmilər Hörmüzdən yalnız gündüz saatlarında keçməyə üstünlük verir. Bundan əlavə, Bəndər-Abbas limanı yaxınlığında elektron siqnal pozuntuları halları qeydə alınıb.

Gəmiçilik şirkətləri artıq böhran şəraitinə uyğun fəaliyyət planını öz əməliyyat prosedurlarına daxil ediblər. "Maersk" dəniz daşımaları üzrə dünyanın ən iri operatorlarındandır və boğaz vasitəsilə daşımaları davam etdirdiyini və hadisələrin inkişafını diqqətlə izlədiyini bildirib.

Geosiyasət və məhdud alternativlər

Səudiyyə Ərəbistanı, BƏƏ və İraq üzərindən alternativ marşrutlar olsa da, Hörmüz boğazını tam şəkildə əvəzləmək mümkün deyil. İranlı ekspertlərin fikrincə, hətta qısamüddətli bağlanma belə neftin qiymətində 30-35% artıma səbəb ola bilər ki, bu da maliyyə bazarlarında şok effekti yaradaraq enerji istehlakçılarına təzyiqi artıracaq.

Qətərin demək olar ki, tam şəkildə Hörmüz üzərindən asılı olan mayeləşdirilmiş təbii qaz LNG ixracı da təhdid altına düşə bilər. Avropa üçün bu, tədarükdə fasilələr və alternativ yanacaq növləri - ilk növbədə dizel və elektrik enerjisi - üzrə qiymət artımı anlamına gələcək.

Beynəlxalq Enerji Agentliyi (BEA) bütün mümkün ssenarilərə hazırlaşır. "BEA vəziyyətin inkişafını fəal şəkildə izləyir," - deyə agentlikdən Trend-ə bildiriblər və qeyd ediblər ki, təşkilatın sərəncamında 1,2 milyard barreldən çox fövqəladə neft ehtiyatı var. Agentliyin icraçı direktoru Fatih Birol vurğulayıb ki, agentliyin neft təhlükəsizliyi sistemi keçmiş böhranlar zamanı qlobal iqtisadiyyatın qorunmasında əsas rol oynayıb.

Enerji sabitliyi uçurumun bir addımlığında

Hörmüz boğazı ətrafında baş verən hadisələr dünya enerji sisteminin geosiyasi sarsıntılara qarşı nə dərəcədə həssas olduğunu bir daha göstərir. Tehranın qəti ritorikasına baxmayaraq, ölkə iqtisadi, diplomatik və hərbi riskləri nəzərə almağa məcburdur. Hətta qısamüddətli bağlanma belə təkcə İran üçün deyil, bütün qlobal bazarlar üçün ciddi nəticələrə səbəb ola bilər.

Hazırda hərbi əməliyyatlar davam edir və diplomatik kanallar real nəticə vermir. Enerji sektoru isə yeni bir böhrana hazırlaşır. Boğaz bağlanacaq, yoxsa açıq qalacaq? Aydın olan budur ki, qlobal iqtisadiyyatın dayanıqlığı hələ də bu dar, lakin həlledici strateji əhəmiyyətə malik İran körfəzi keçidindəki sabitlikdən asılıdır.

Milli.Az

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:305
embedMənbə:https://news.milli.az
archiveBu xəbər 24 İyun 2025 22:42 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see356

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see328

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see322

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see297

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see287

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see262

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see244

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see234

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see232

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see227

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see223

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see222

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see221

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see219

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see217

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see213

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see200

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see188

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see183

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri