Neftin qiyməti kəskin enəcək Azərbaycanı nə gözləyir?

"JP Morgan" analitikləri bildirirlər ki, 2027-ci ilə qədər "Brent" markalı neftin 1 barelinin qiyməti 30 dollara qədər enə bilər. Səbəb kimi isə dünya üzrə tələbi üstələyən təklif göstərilir. Hazırda "Brent" ilin əvvəlindən bəri 14% ucuzlaşıb və bazar ertəsi qiymət 62,59 dollar civarındadır. Qiymətlərin düşməsinə səbəb kimi Ukrayna üzrə sülh danışıqlarının yenidən başlaya biləcəyi barədə gözləntilər göstərilir.
Azərbaycan iqtisadiyyatının əsas sütunlarından birinin neft gəlirləri olduğunu nəzərə aldıqda, gələcəklə bağlı proqnozun narahatlıq doğurduğunu qeyd edə bilərik.

Bəs Azərbaycan iqtisadi baxımdan bu duruma hazırdırmı?                           

Milli Məclisin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin üzvü Müşfiq Cəfərov Modern.az-a bildirib ki, neft qiyməti hələ uzun müddətə aşağı düşməyəcək:

"Aprel ayında "Brent" markalı neft 2021-ci ildən bəri ilk dəfə 1 barel üçün 61 dollardan aşağı enmişdi. Bir neçə gündür "Brent"in qiymətində ucuzlaşma başlayıb. Ötən il Niderlandın beynəlxalq bank və maliyyə xidmətləri korporasiyası ING (Internationale Nederlanden Groep) “Brent” markalı etalon neftin orta qiyməti ilə bağlı proqnozunu yeniləyib. Yeni proqnozda deyilir ki, növbəti iki ildə dünya bazarlarında neftin qiyməti azalacaq.

Ucuzlaşmaya səbəb Çindəki iqtisadi vəziyyət və ABŞ-də sənayenin zəifləməsidir. Dünyanın iki ən böyük neft alıcısının bu vəziyyəti bazara təsir edib. Hesab edirəm ki, hazırkı vəziyyətdə də neft qiymətlərinin aşağı düşməsi bir dövri xarakter daşıyır. Bu prosesin davamlı olmayacağını düşünürəm. Fikrimcə, neft qiyməti uzun müddətə aşağı düşməyəcək".

Deputat vurğulayıb ki, dünya bazarında neftin qiymətinin kəskin ucuzlaşmasının iqtisadiyyatla heç bir bağlılığı olmadığını və bunun mahiyyət etibarı ilə siyasi motivlərə söykəndiyini demək olar:

"Əgər əvvəllər neft qiymətləri birjalarda müəyyən olunurdusa, artı neft siyasi alətə çevrilib. Ona görə də qabaqcadan proqnoz vermək çox çətindir. Lakin neft qiymətləri düşdükcə, Azərbaycanın da gəlirləri azalır. Dünya elə bir mərhələyə daxil olur ki, burada artıq neft iqtisadiyyatlara hökm etmir - əksinə, neft istehsalçıları getdikcə daha sərt rəqabət və azalan mənfəətlə yarışır. Bir zamanlar qlobal bazarda hökmranlıq edən kartel - "OPEC+" artıq nəzarəti itirir. Bazar getdikcə daha da parçalanır və sərtləşir.

Ölkəmizin dövlət gəlirlərinin əsas çəkisinin neft və qaz sektorunun üzərinə düşdüyü bəllidir. 2020-ci ildə qiymətlər düşsə də, proses uzun müddət davam etmədi - "OPEC+" qiymətlərin ucuz qalmasının qarşısını bu dəfə də almışdı. Bunun ardınca isə Rusiya-Ukrayna müharibəsi və digər bir sıra amillərə görə qiymətlər yüksəldi".