Icma.az
close
up
RU
Niyə bəzi insanlar əməliyyatdan sonra xarici dillərdə danışmağa başlayırlar?

Niyə bəzi insanlar əməliyyatdan sonra xarici dillərdə danışmağa başlayırlar?

Icma.az, Sfera.az saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.

Konyada yaşayan 58 yaşlı Rəhmi Karademirin başına gələn hadisə tibb aləmində də heyrətə səbəb olub. Dizindəki əməliyyatdan sonra beynində qan laxtası yaranan Karademir insult keçirdikdən sonra nitq pozğunluğu yaranıb. Müdaxilədən sonra onun hərəkətliliyi bərpa olunsa da, danışıq tərzi tamamilə dəyişib. Türk dilini başa düşə və danışa bilməyən kişi Danimarka dilində səlis danışmağa başlayıb. Bu qeyri-adi mənzərə əslində tibbdə nadir hallarda rast gəlinən bir sindromun xəbərçisidir: Xarici vurğu sindromu.


Beləliklə, xarici vurğu sindromu nədir və necə baş verir?
 

Sfera.az bu yazıda sizə Xarici Vurğu Sindromu (FAS) haqqında məlumat təqdim edir.
 

Xarici Vurğu Sindromu bir insanın öz ana dilindən başqa bir aksentlə danışmasına səbəb olan nadir nevroloji xəstəlikdir. Bu vəziyyət tez-tez insult, beyin travması, miqren və ya inkişaf pozğunluqlarından sonra baş verə bilər.
 

İlk dəfə 1907-ci ildə təsvir edilən bu sindromun 2009-cu ilə qədər yalnız 62 sənədləşdirilmiş halı var idi. Xəstələr yeni dil öyrənmirlər; onların danışıq tərzi ətrafdakılar tərəfindən yad ləhcə kimi qəbul edilir. Qavrayışın bu dəyişməsi çox vaxt saitlərin uzanması, bəzi samitlərin fərqli tələffüzü, nitq ritminin dəyişməsi ilə əlaqələndirilir.
 

Bəs beynin hansı zədələnməsi bu sindroma səbəb olur?
 

Xarici vurğu sindromu ən çox beynin sol tərəfində meydana gələn lezyonlarla əlaqələndirilir. Beyincik kimi motor idarəetmə mərkəzlərinin də nitq ritmində və intonasiyasında dəyişikliklərdə iştirak etdiyi düşünülür. Bəzi hallarda sindromun psixoloji mənşəli olduğu, yəni psixiatrik pozğunluqla birlikdə inkişaf etdiyi müşahidə edilmişdir. Xəstələr adətən öz nitq pozğunluğunun fərqindədirlər və bu yeni vurğu onların şüurlu səyi deyil, qeyri-iradi dəyişiklik kimi görünür.


Bəs onda Rəhmi Karademir niyə Danimarkaca danışmağa başladı? Onun ləhcəsi dəyişməli deyildimi?
 

Xarici vurğu sindromu əsasən vurğunun dəyişməsi ilə məhdudlaşsa da, bəzi hallarda insan əvvəllər öyrəndiyi, lakin uzun müddət istifadə etmədiyi dildə danışmağa başlaya bilər. Rəhmi Karademir məsələsində bu ehtimalın gündəmə gəlməsinin səbəbi də məhz budur. Həkimlərin fikrincə, Karademirin əvvəllər danimarka dili ilə əlaqəsi olub və beyin zədələnməsindən sonra türkcə ilə əlaqələr zəiflədiyi üçün uzun müddət istifadə olunmayan bu dil birdən-birə yenidən gündəmə gəlib.
 

Yəni iki və ya daha çox dil bilən fərdlərdə insult və ya beyin travması sonrasında bir dil tamamilə unudula bilər, digər dil isə qorunub saxlanıla və ya ortaya çıxa bilər. Danimarka nümunəsi də bu nadir mənzərənin nəticəsidir. Beyində fərqli dil mərkəzlərinin müxtəlif bölgələrdə yerləşməsi bu dillərin hər birinin fərqli şəkildə təsirlənməsinə səbəb ola bilər. Buna görə də keçmişdə öyrənilən, lakin aktiv istifadə olunmayan bir dil bir növ ehtiyatda gözləməkdir və beyin müvəqqəti olaraq əsas dili itirdikdə bu ehtiyat sistemi işə düşür.
 

Həkimlərin fikrincə, bu vəziyyət müvəqqəti ola bilər və zamanla türkcəyə qayıtmaq mümkündür. Reabilitasiya prosesi zamanı xəstələr beynin dili yenidən qurma qabiliyyəti sayəsində danışdıqları dilləri yenidən öyrənə bilərlər.

Xanım

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:175
embedMənbə:https://sfera.az
archiveBu xəbər 03 May 2025 22:01 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see342

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see321

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see287

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see280

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see276

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see271

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see260

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see257

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see251

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see251

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see222

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see220

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see213

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see205

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see202

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see201

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see199

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see198

Kayli Cennerin keçmiş işçisi məhkəməyə müraciət etdi Ağır ittihamlar

14 Noyabr 2026 23:23see186

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see184
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri