Icma.az
close
up
RU
Niyə bəzi insanlar əməliyyatdan sonra xarici dillərdə danışmağa başlayırlar?

Niyə bəzi insanlar əməliyyatdan sonra xarici dillərdə danışmağa başlayırlar?

Icma.az, Sfera.az saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.

Konyada yaşayan 58 yaşlı Rəhmi Karademirin başına gələn hadisə tibb aləmində də heyrətə səbəb olub. Dizindəki əməliyyatdan sonra beynində qan laxtası yaranan Karademir insult keçirdikdən sonra nitq pozğunluğu yaranıb. Müdaxilədən sonra onun hərəkətliliyi bərpa olunsa da, danışıq tərzi tamamilə dəyişib. Türk dilini başa düşə və danışa bilməyən kişi Danimarka dilində səlis danışmağa başlayıb. Bu qeyri-adi mənzərə əslində tibbdə nadir hallarda rast gəlinən bir sindromun xəbərçisidir: Xarici vurğu sindromu.


Beləliklə, xarici vurğu sindromu nədir və necə baş verir?
 

Sfera.az bu yazıda sizə Xarici Vurğu Sindromu (FAS) haqqında məlumat təqdim edir.
 

Xarici Vurğu Sindromu bir insanın öz ana dilindən başqa bir aksentlə danışmasına səbəb olan nadir nevroloji xəstəlikdir. Bu vəziyyət tez-tez insult, beyin travması, miqren və ya inkişaf pozğunluqlarından sonra baş verə bilər.
 

İlk dəfə 1907-ci ildə təsvir edilən bu sindromun 2009-cu ilə qədər yalnız 62 sənədləşdirilmiş halı var idi. Xəstələr yeni dil öyrənmirlər; onların danışıq tərzi ətrafdakılar tərəfindən yad ləhcə kimi qəbul edilir. Qavrayışın bu dəyişməsi çox vaxt saitlərin uzanması, bəzi samitlərin fərqli tələffüzü, nitq ritminin dəyişməsi ilə əlaqələndirilir.
 

Bəs beynin hansı zədələnməsi bu sindroma səbəb olur?
 

Xarici vurğu sindromu ən çox beynin sol tərəfində meydana gələn lezyonlarla əlaqələndirilir. Beyincik kimi motor idarəetmə mərkəzlərinin də nitq ritmində və intonasiyasında dəyişikliklərdə iştirak etdiyi düşünülür. Bəzi hallarda sindromun psixoloji mənşəli olduğu, yəni psixiatrik pozğunluqla birlikdə inkişaf etdiyi müşahidə edilmişdir. Xəstələr adətən öz nitq pozğunluğunun fərqindədirlər və bu yeni vurğu onların şüurlu səyi deyil, qeyri-iradi dəyişiklik kimi görünür.


Bəs onda Rəhmi Karademir niyə Danimarkaca danışmağa başladı? Onun ləhcəsi dəyişməli deyildimi?
 

Xarici vurğu sindromu əsasən vurğunun dəyişməsi ilə məhdudlaşsa da, bəzi hallarda insan əvvəllər öyrəndiyi, lakin uzun müddət istifadə etmədiyi dildə danışmağa başlaya bilər. Rəhmi Karademir məsələsində bu ehtimalın gündəmə gəlməsinin səbəbi də məhz budur. Həkimlərin fikrincə, Karademirin əvvəllər danimarka dili ilə əlaqəsi olub və beyin zədələnməsindən sonra türkcə ilə əlaqələr zəiflədiyi üçün uzun müddət istifadə olunmayan bu dil birdən-birə yenidən gündəmə gəlib.
 

Yəni iki və ya daha çox dil bilən fərdlərdə insult və ya beyin travması sonrasında bir dil tamamilə unudula bilər, digər dil isə qorunub saxlanıla və ya ortaya çıxa bilər. Danimarka nümunəsi də bu nadir mənzərənin nəticəsidir. Beyində fərqli dil mərkəzlərinin müxtəlif bölgələrdə yerləşməsi bu dillərin hər birinin fərqli şəkildə təsirlənməsinə səbəb ola bilər. Buna görə də keçmişdə öyrənilən, lakin aktiv istifadə olunmayan bir dil bir növ ehtiyatda gözləməkdir və beyin müvəqqəti olaraq əsas dili itirdikdə bu ehtiyat sistemi işə düşür.
 

Həkimlərin fikrincə, bu vəziyyət müvəqqəti ola bilər və zamanla türkcəyə qayıtmaq mümkündür. Reabilitasiya prosesi zamanı xəstələr beynin dili yenidən qurma qabiliyyəti sayəsində danışdıqları dilləri yenidən öyrənə bilərlər.

Xanım

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:196
embedMənbə:https://sfera.az
archiveBu xəbər 03 May 2025 22:01 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see345

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see284

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see282

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see282

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see274

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see267

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see260

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see258

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see255

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see244

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see242

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see241

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see240

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see239

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see233

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see227

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see227

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see217

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see214

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see212
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri