Icma.az
close
up
RU
Niyə bəzi insanlar əməliyyatdan sonra xarici dillərdə danışmağa başlayırlar?

Niyə bəzi insanlar əməliyyatdan sonra xarici dillərdə danışmağa başlayırlar?

Icma.az, Sfera.az saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.

Konyada yaşayan 58 yaşlı Rəhmi Karademirin başına gələn hadisə tibb aləmində də heyrətə səbəb olub. Dizindəki əməliyyatdan sonra beynində qan laxtası yaranan Karademir insult keçirdikdən sonra nitq pozğunluğu yaranıb. Müdaxilədən sonra onun hərəkətliliyi bərpa olunsa da, danışıq tərzi tamamilə dəyişib. Türk dilini başa düşə və danışa bilməyən kişi Danimarka dilində səlis danışmağa başlayıb. Bu qeyri-adi mənzərə əslində tibbdə nadir hallarda rast gəlinən bir sindromun xəbərçisidir: Xarici vurğu sindromu.


Beləliklə, xarici vurğu sindromu nədir və necə baş verir?
 

Sfera.az bu yazıda sizə Xarici Vurğu Sindromu (FAS) haqqında məlumat təqdim edir.
 

Xarici Vurğu Sindromu bir insanın öz ana dilindən başqa bir aksentlə danışmasına səbəb olan nadir nevroloji xəstəlikdir. Bu vəziyyət tez-tez insult, beyin travması, miqren və ya inkişaf pozğunluqlarından sonra baş verə bilər.
 

İlk dəfə 1907-ci ildə təsvir edilən bu sindromun 2009-cu ilə qədər yalnız 62 sənədləşdirilmiş halı var idi. Xəstələr yeni dil öyrənmirlər; onların danışıq tərzi ətrafdakılar tərəfindən yad ləhcə kimi qəbul edilir. Qavrayışın bu dəyişməsi çox vaxt saitlərin uzanması, bəzi samitlərin fərqli tələffüzü, nitq ritminin dəyişməsi ilə əlaqələndirilir.
 

Bəs beynin hansı zədələnməsi bu sindroma səbəb olur?
 

Xarici vurğu sindromu ən çox beynin sol tərəfində meydana gələn lezyonlarla əlaqələndirilir. Beyincik kimi motor idarəetmə mərkəzlərinin də nitq ritmində və intonasiyasında dəyişikliklərdə iştirak etdiyi düşünülür. Bəzi hallarda sindromun psixoloji mənşəli olduğu, yəni psixiatrik pozğunluqla birlikdə inkişaf etdiyi müşahidə edilmişdir. Xəstələr adətən öz nitq pozğunluğunun fərqindədirlər və bu yeni vurğu onların şüurlu səyi deyil, qeyri-iradi dəyişiklik kimi görünür.


Bəs onda Rəhmi Karademir niyə Danimarkaca danışmağa başladı? Onun ləhcəsi dəyişməli deyildimi?
 

Xarici vurğu sindromu əsasən vurğunun dəyişməsi ilə məhdudlaşsa da, bəzi hallarda insan əvvəllər öyrəndiyi, lakin uzun müddət istifadə etmədiyi dildə danışmağa başlaya bilər. Rəhmi Karademir məsələsində bu ehtimalın gündəmə gəlməsinin səbəbi də məhz budur. Həkimlərin fikrincə, Karademirin əvvəllər danimarka dili ilə əlaqəsi olub və beyin zədələnməsindən sonra türkcə ilə əlaqələr zəiflədiyi üçün uzun müddət istifadə olunmayan bu dil birdən-birə yenidən gündəmə gəlib.
 

Yəni iki və ya daha çox dil bilən fərdlərdə insult və ya beyin travması sonrasında bir dil tamamilə unudula bilər, digər dil isə qorunub saxlanıla və ya ortaya çıxa bilər. Danimarka nümunəsi də bu nadir mənzərənin nəticəsidir. Beyində fərqli dil mərkəzlərinin müxtəlif bölgələrdə yerləşməsi bu dillərin hər birinin fərqli şəkildə təsirlənməsinə səbəb ola bilər. Buna görə də keçmişdə öyrənilən, lakin aktiv istifadə olunmayan bir dil bir növ ehtiyatda gözləməkdir və beyin müvəqqəti olaraq əsas dili itirdikdə bu ehtiyat sistemi işə düşür.
 

Həkimlərin fikrincə, bu vəziyyət müvəqqəti ola bilər və zamanla türkcəyə qayıtmaq mümkündür. Reabilitasiya prosesi zamanı xəstələr beynin dili yenidən qurma qabiliyyəti sayəsində danışdıqları dilləri yenidən öyrənə bilərlər.

Xanım

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:173
embedMənbə:https://sfera.az
archiveBu xəbər 03 May 2025 22:01 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see311

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see308

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see306

Azərbaycandan Suriyaya nəql edilən qazın həcmi 56% artdı

14 Noyabr 2026 14:44see305

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see296

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see291

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see287

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see287

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see262

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see258

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see254

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see251

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see251

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see249

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see240

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see238

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see237

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see236

Hesablama Palatasından inflyasiya ilə bağlı proqnoz: Bahalaşma davam edəcək

14 Noyabr 2026 13:59see207

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see199
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri